Υπάρχει δυνατότητα ειρηνικής λύσης στην νέα σύγκρουση του Κόλπου

Του Κωνσταντίνου Κύπριου*

Καθώς η σύγκρουση λαμβάνει συνεχώς νέες διαστάσεις, ορισμένες προσπάθειες διαμεσολάβησης βρίσκονται σε εξέλιξη. Είναι όμως δυνατόν να οδηγήσουν σε λύση; Το ζήτημα πλέον δεν είναι τόσο η εξεύρεση μιας ολοκληρωμένης λύσης, όσο ο τερματισμός ενός πολέμου που ξεκίνησε πριν από δύο χρόνια. Ποιο είναι, λοιπόν, το βασικό πρόβλημα; Το Ιράν είχε δημιουργήσει ένα δίκτυο συμμάχων που περιλάμβανε δυνάμεις στην Υεμένη, τη Συρία και τον Λίβανο. Το δίκτυο αυτό αποδυναμώνεται σταδιακά από το Ισραήλ, ωστόσο η κεντρική δύναμη, δηλαδή το ίδιο το Ιράν, παραμένει ενεργή. Συνεπώς, το κρίσιμο ερώτημα είναι κατά πόσο μπορεί να εξουδετερωθεί.

Η απάντηση σχετίζεται με το αν η Δύση επιθυμεί κάτι τέτοιο — και η απάντηση είναι θετική. Η Δύση δεν επιθυμεί την ύπαρξη ενός κράτους που θεωρεί ότι λειτουργεί αποσταθεροποιητικά, απειλώντας άλλα κράτη και υποστηρίζοντας ένοπλες οργανώσεις, όπως η Χεζμπολάχ. Επιπλέον, πρόκειται για ένα κράτος με στενές σχέσεις με την Κίνα, το οποίο, σε περίπτωση έντασης μεταξύ Κίνας και Δύσης, θα μπορούσε να διαδραματίσει αποσταθεροποιητικό ρόλο, ιδίως μέσω του ελέγχου του Περσικού Κόλπου, από όπου διέρχεται σημαντικό μέρος των παγκόσμιων ενεργειακών ροών.

Ποια θα μπορούσε, λοιπόν, να είναι μια διπλωματική λύση που θα επιδίωκε η Δύση; Σε κάθε περίπτωση, αυτή θα περιλάμβανε τον περιορισμό των επιθετικών δυνατοτήτων του Ιράν. Αυτό σημαίνει έλεγχο του βαλλιστικού του προγράμματος, κάτι που μπορεί να επιτευχθεί σε κάποιο βαθμό, αν και η έρευνα, ανάπτυξη και παραγωγή πυραύλων μπορεί να πραγματοποιείται και σε μυστικές εγκαταστάσεις. Επομένως, ο έλεγχος δεν μπορεί να είναι απόλυτος, αλλά μπορεί να είναι ουσιαστικός. Ακόμη πιο δύσκολος είναι ο έλεγχος της παραγωγής θαλάσσιων ναρκών, καθώς αυτή μπορεί να πραγματοποιηθεί σχεδόν οπουδήποτε και με ποικίλα μέσα, ακόμη και μέσω εμπορικών πλοίων.

Στην περίπτωση αυτή, η δυνατότητα αποκλεισμού των Στενών του Ορμούζ —που αποτελεί βασική απειλή από την πλευρά του Ιράν, καθώς από εκεί διέρχεται περίπου το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου— παραμένει υπαρκτή.Το ερώτημα, επομένως, είναι γιατί και υπό ποιες συνθήκες η Δύση θα επιδίωκε μια ειρηνική λύση, τη στιγμή που η κατάσταση φαίνεται να έχει ήδη δρομολογηθεί προς μια συγκεκριμένη κατεύθυνση. Το ζήτημα συνδέεται με τους στρατηγικούς στόχους της Δύσης και τον τρόπο με τον οποίο σκοπεύει να τους υλοποιήσει.

Μια δεύτερη κρίσιμη διάσταση είναι κατά πόσο το Ιράν είναι διατεθειμένο να αποδεχθεί αυτούς τους στόχους. Το βασικό ερώτημα είναι σε ποιον βαθμό μια τέτοια διαδικασία μπορεί να προχωρήσει και να εφαρμοστεί στην πράξη.Καταλήγουμε, έτσι, σε ένα δίλημμα: μια προσωρινή λύση υπό προϋποθέσεις, που θα κατοχυρώνεται μέσω κάποιας συμφωνίας, ή μια πιο βίαιη και μακροχρόνια εξέλιξη που θα επιδιώξει ένα μόνιμο αποτέλεσμα. Η τελική απόφαση θα καθοριστεί από τις εξελίξεις και το ευρύτερο διεθνές περιβάλλον, το οποίο —όπως δείχνει και η περίπτωση της σύγκρουσης στην Ουκρανία— τείνει προς πιο ριζικές αναδιαμορφώσεις.

*Κωνσταντίνος Κύπριος

Στρατηγικός Αναλυτής