Το Ζήτημα της Τουρκίας

Του Κωνσταντίνου Κύπριου*

Το ζήτημα της Τουρκίας αποδεικνύει πλέον ξεκάθαρα ότι οι κινήσεις του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν αποσκοπούν στην αναβάθμιση της χώρας του σε δύναμη-χειριστή των εξελίξεων στην ευρύτερη περιοχή. Οι στρατηγικές αυτές ενέργειες έχουν ως αποτέλεσμα την ανάδειξη της Τουρκίας σε καθοριστικό παράγοντα ισχύος. Το γεγονός αυτό δεν είναι τυχαίο, καθώς η Άγκυρα έχει εγκαταστήσει στρατιωτικές βάσεις στη Λιβύη και στη Συρία, όπου πλέον λειτουργεί ως ρυθμιστής των εξελίξεων. Παράλληλα, διατηρεί παρουσία και στην Αλβανία, ενώ μέσω της δημιουργίας ενός ισχυρού ναυτικού επιχειρεί να καταδείξει ότι επηρεάζει και ελέγχει την Ανατολική Μεσόγειο. Ως αποτέλεσμα, προβάλλει τον εαυτό της ως «μήλο της έριδος» μεταξύ Ρωσίας και Ηνωμένων Πολιτειών.

Το ερώτημα αν αυτό είναι εφικτό απαντάται θετικά, καθώς ο έλεγχος της Ανατολικής Μεσογείου αποτελεί καθοριστικό παράγοντα τόσο για τη Δύση όσο και, σε έναν βαθμό, για την Ανατολή. Η Ρωσία ενδιαφέρεται για τον έλεγχο της περιοχής προκειμένου να δημιουργήσει έναν προωθημένο προμαχώνα απέναντι στη Δύση, εξασφαλίζοντας παράλληλα επιρροή στη Μαύρη Θάλασσα και στις γειτονικές περιοχές. Η Ευρώπη, από την άλλη πλευρά, καθώς βρίσκεται σε ανοιχτή αντιπαράθεση με τη Ρωσία, αναζητά τον κατάλληλο σύμμαχο που θα διασφαλίσει τις ροές πρώτων υλών από τη Μέση Ανατολή, και ιδιαίτερα του πετρελαίου. Τέλος, οι Ηνωμένες Πολιτείες ενδιαφέρονται επίσης για τον έλεγχο των θαλάσσιων οδών της Ανατολικής Μεσογείου, αλλά και για τη δυνατότητα αποχώρησης στρατιωτικών δυνάμεων, ώστε αυτές να μεταφερθούν στον Δυτικό Ειρηνικό και να ενισχυθεί η αποτρεπτική τους ισχύς έναντι της Κίνας.

Υπό αυτές τις συνθήκες, η Τουρκία επιχειρεί να αξιοποιήσει εκ νέου μια πολιτική που θυμίζει εκείνη της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας πριν από τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, δηλαδή τη στρατηγική της εναλλαγής συμμαχιών μεταξύ των Μεγάλων Δυνάμεων. Η τακτική αυτή είχε τότε αποφέρει σημαντικά οφέλη, επιτρέποντας την υλοποίηση φιλόδοξων σχεδίων και την ενίσχυση των ενόπλων δυνάμεων. Αντίστοιχα, και σήμερα είναι δεδομένο ότι η Τουρκία θα επιδιώξει να εκμεταλλευτεί τη συγκυρία αυτή, προκειμένου να ενισχυθεί στρατιωτικά και οικονομικά και να επιτύχει τους στρατηγικούς και εμπορικούς της στόχους. Ως εκ τούτου, η Ελλάδα οφείλει να κινηθεί ανάλογα, ώστε να μπορέσει να αντιμετωπίσει αποτελεσματικά τον τουρκικό αναθεωρητισμό.

*Κωνσταντίνος Κύπριος

Στρατηγικός Αναλυτής