Σύγκρουση ΗΠΑ – Ιράν

Του Κωνσταντίνου Κύπριου*

Η ενδεχόμενη σύγκρουση μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν θα μπορούσε να αποτελέσει το τελικό στάδιο μιας ευρύτερης αντιπαράθεσης που ξεκίνησε με την εισβολή παλαιστινιακών ένοπλων ομάδων στο Ισ ραήλ πριν από τρία χρόνια. Η σκληρή και βίαιη αυτή εισβολή περιλάμβανε την είσοδο ενόπλων σε κατοικημένες περιοχές και τη σφαγή αμάχων πληθυσμών. Το γεγονός αυτό οδήγησε σε μια αέναη σύγκρουση, η οποία σταδιακά αποδυνάμωσε και τελικά εξαφάνισε τα ερείσματα του Ιράν στη Λωρίδα της Γάζας, στον Λίβανο και από ότι διαφέναται στην Υεμένη.

Ως αποτέλεσμα, το Ιράν έχασε σημαντικό μέρος της επιρροής του στη συγκεκριμένη διαμάχη. Το μόνο που φαίνεται να απομένει σε μια ενδεχόμενη σύγκρουση είναι η πιθανή κατάρρευση του υφιστάμενου καθεστώτος και η αντικατάστασή του από ένα πιο δημοκρατικό, γεγονός που θα μπορούσε όμως να οδηγήσει στη σύναψη φιλικών σχέσεων με τη Δύση. Μια τέτοια σύγκρουση φαίνεται ότι ενδέχεται να επίκειται, αν και η διπλωματία δείχνει πως ίσως τελικά αποφευχθεί. Σε περίπτωση που συμβεί, θα επιφέρει γενικότερες γεωπολιτικές αναπροσαρμογές.

Μεταξύ αυτών θα μπορούσε να είναι η αλλαγή καθεστώτος στο Ιράν, η οποία θα εξασφάλιζε τον Περσικό Κόλπο στη Δύση και θα στερούσε από την Κίνα έναν βασικό προμηθευτή πετρελαίου, πέρα της Ρωσίας. Αυτό θεωρείται ιδιαίτερα σημαντικό, καθώς θα μείωνε τις απειλές για τη ροή πετρελαίου από τη Μέση Ανατολή προς τον υπόλοιπο κόσμο, συμβάλλοντας στη σταθεροποίηση της παγκόσμιας οικονομίας. Παράλληλα, θα επέτρεπε στη Δύση να αποδεσμεύσει δυνάμεις σε μια κρίσιμη περίοδο αντιπαράθεσης με τη Ρωσία και εντεινόμενης διαμάχης με την Κίνα.

Για την Ελλάδα, τα πιθανά οφέλη θα μπορούσαν να είναι ακόμη μεγαλύτερα. Η δημιουργία ενός νέου, φιλοδυτικού κράτους στην περιοχή θα μπορούσε να αποτελέσει έναν επιπλέον σύμμαχο απέναντι στην Τουρκία, σε αντίθεση με το σημερινό θεοκρατικό καθεστώς του Ιράν που διατηρεί στενές σχέσεις με τη Ρωσία. Εάν, μάλιστα, προχωρούσε και η δημιουργία ενός ανεξάρτητου κουρδικού κράτους, αυτό θα μπορούσε να λειτουργήσει ως σημαντικός αντιπερισπασμός για την Τουρκία, περιορίζοντας την πίεση που ασκεί προς την Ελλάδα.

Η δημιουργία οποιασδήποτε νέας πολιτικής οντότητας στα ανατολικά της Τουρκίας θα μπορούσε, σε κάθε περίπτωση, να θεωρηθεί θετική εξέλιξη τόσο για την Ελλάδα όσο και για τη Δύση. Θα διασφάλιζε τη διέξοδο των πετρελαίων από τον Κόλπο προς τον Ινδικό Ωκεανό και θα δημιουργούσε συνθήκες μεγαλύτερης σταθερότητας στην ευρύτερη περιοχή της Μέσης Ανατολής. Για την Ελλάδα ειδικότερα, θα σήμαινε την ύπαρξη ενός συμμάχου στα ανατολικά, ικανού να αποσπάσει μέρος της τουρκικής επιθετικότητας και της στρατιωτικής της ισχύος. Σε κάθε περίπτωση, η κρίση αυτή, αν και ενδέχεται να προκαλέσει αναταράξεις, θα μπορούσε τελικά να λειτουργήσει προς όφελος της Δύσης και να οδηγήσει σε μια νέα εξισορρόπηση των γεωπολιτικών δεδομένων, με θετικές προεκτάσεις και για την Ελλάδα.

*Κωνσταντίνος Κύπριος

Στρατηγικός Αναλυτής