Ο ρόλος των βουλγαρικών μπαταριών στην ελληνική αγορά ηλεκτρισμού

του Νίκου Μάντζαρη

Το πρώτο εξάμηνο του 2026 η Ελλάδα ήταν ισχυρά εξαγωγική -κυρίως προς τη Βουλγαρία- όλες τις ώρες της ημέρας όπως έδειξαν προηγούμενες αναλύσεις. Κάτι όμως άλλαξε το τρίμηνο Ιουλίου-Σεπτεμβρίου που ακολούθησε: Κατά τις βραδινές ώρες (19.00-22.00 ώρα Ελλάδας ή 18.00-21.00 CET) όταν η τιμή της χονδρεμπορικής αγοράς κορυφώνεται, η Ελλάδα έγινε καθαρός εισαγωγέας ηλεκτρικής ενέργειας (Διάγραμμα 1). Συγκεκριμένα, ο μέσος όρος του ισοζυγίου διασυνδέσεων το τετράωρο 18.00-21.00 (CET) μεταβλήθηκε από -1,013 MW (καθαρές εξαγωγές) το Α’ εξάμηνο του 2026 σε +282 MW (καθαρές εισαγωγές) το τρίμηνο Ιουλίου-Σεπτεμβρίου 2026. Η τάση άλλαξε και ως προς το αντίστοιχο τρίμηνο του 2025 όταν το ισοζύγιο ήταν επίσης εξαγωγικό με μέση τιμή -320 MW κατά τη διάρκεια του βραδινού τετραώρου.

Από τη Βουλγαρία οι περισσότερες εισαγωγές το τρίμηνο Ιουλίου-Σεπτεμβρίου 2026 

Εξετάζοντας πιο αναλυτικά τις ροές ανά διασύνδεση με τις πέντε γειτονικές χώρες της Ελλάδας τις πιο ακριβές βραδινές ώρες, προκύπτει ότι το τρίμηνο Ιουλίου-Σεπτεμβρίου 2026, η Βουλγαρία είχε τη μεγαλύτερη συνεισφορά στον εισαγωγικό χαρακτήρα του συνολικού ισοζυγίου διασυνδέσεων της Ελλάδας (+296 MW) ακολουθούμενη από την Τουρκία (+117 MW) και τη Β. Μακεδονία (+116 MW), ενώ η Ελλάδα διατήρησε το καθαρά εξαγωγικό πρόσημο με την Ιταλία (-201 MW) και την Αλβανία (-44 MW). Αντίθετα, τους πρώτους 6 μήνες του έτους, η Ελλάδα ήταν καθαρά εξαγωγική με όλους τους γείτονες με εξαίρεση πολύ μικρές καθαρά εισαγωγικές ροές με την Αλβανία τον Φεβρουάριο, τον Απρίλιο και τον Μάιο, και με την Τουρκία τον Απρίλιο (Διάγραμμα 2).

Σαφής είναι η αλλαγή τάσης στη διασύνδεση με τη Βουλγαρία και σε σχέση με το 2025 (Διάγραμμα 3). Ενώ τους πρώτους έξι μήνες του 2026 οι καθαρές εξαγωγές τις βραδινές ώρες ήταν κατά μέσο όρο σχεδόν τριπλάσιες από τις αντίστοιχες του 2025 (-365 MW το 2026 vs -131 MW το 2025), το τρίμηνο του έτους που ακολούθησε η Ελλάδα άλλαξε από καθαρά εξαγωγική το 2025 (-194 MW) σε καθαρά εισαγωγική το 2026 (+296 MW).

Η αύξηση των εισαγωγών από τη Βουλγαρία συνέβαλε στη μείωση της ηλεκτροπαραγωγής από ορυκτό αέριο στην Ελλάδα

Η μεγαλύτερη αλλαγή που παρατηρήθηκε στην Ελλάδα παράλληλα με την αντιστροφή του προσήμου στο ισοζύγιο διασυνδέσεων το τρίμηνο Ιουλίου-Σεπτεμβρίου, ήταν η μείωση της ηλεκτροπαραγωγής από τις μονάδες ορυκτού αερίου τις ακριβές βραδινές ώρες (Διάγραμμα 4). Συγκεκριμένα, η παραγωγή από μονάδες αερίου έπεσε από 3,945 MW κατά τις βραδινές ώρες του τριμήνου Ιουλίου-Σεπτεμβρίου του 2025 σε 3,602 MW το αντίστοιχο χρονικό διάστημα του 2026. Κι αυτό συνέβη παρά το γεγονός ότι το 2026 η βραδινή ζήτηση αυξήθηκε σημαντικά (+360 MW), ενώ μειώθηκε αρκετά και η παραγωγή από υδροηλεκτρικά (167 MW), δημιουργώντας έτσι κενά ηλεκτροπαραγωγής τα οποία έπρεπε να καλυφθούν από άλλες πηγές. Όπως προκύπτει από την ανάλυση, αυτά τα κενά, συμπεριλαμβανομένης της μείωσης της ηλεκτροπαραγωγής από αέριο, καλύφθηκαν κατά 53% από την αύξηση των εισαγωγών από τη Βουλγαρία κατά 490 MW ποσότητα υπερδιπλάσια από τη συνεισφορά των μπαταριών της Ελλάδας (239 MW) και πολύ μεγαλύτερη από τις καθαρές εισαγωγές από άλλες χώρες (113 MW). Η μικρή αύξηση του λιγνίτη μαζί με την αμελητέα αύξηση των φωτοβολταϊκών τις βραδινές ώρες (74 MW) σχεδόν εξισορρόπησαν τη μικρή κάμψη των αιολικών κατά 46 MW.

Οι μπαταρίες της Βουλγαρίας «απογείωσαν» τις εξαγωγές της προς τις γειτονικές χώρες

Τις βραδινές ώρες του τριμήνου Ιουλίου-Σεπτεμβρίου οι καθαρές εξαγωγές της Βουλγαρίας προς τις γειτονικές της χώρες αυξήθηκαν εντυπωσιακά από 149 MW κατά μέσο όρο το 2025 σε 2,978 MW το 2026. Όπως φαίνεται στο Διάγραμμα 5, το μεγαλύτερο τμήμα (51% ή 1,432 MW) των επιπλέον καθαρών εξαγωγών της Βουλγαρίας το 2026 (2,829 MW) κατέληξε στη Ρουμανία, με την Ελλάδα στη δεύτερη θέση να αξιοποιεί το 17% (490 MW) της πρόσθετης ποσότητας, ενώ σημαντική ήταν και η μεταβολή της εξαγωγικής ροής της Βουλγαρίας προς τη Σερβία (437 MW).

Αναλύοντας τα δεδομένα ηλεκτροπαραγωγής της Βουλγαρίας την ίδια τρίμηνη χρονική περίοδο και τις ίδιες ώρες του 2025 και του 2026, προκύπτει ότι το 84.6% της συνολικής αύξησης των βουλγαρικών εξαγωγών (2,829 MW) μπορεί να αποδοθεί στις μπαταρίες, τόσο τις αυτόνομες όσο και αυτές των υβριδικών συστημάτων με φωτοβολταϊκά, οι οποίες αύξησαν τη μέση συνεισφορά τους τις βραδινές ώρες κατά 2,394 MW (Διάγραμμα 6). Το υπόλοιπο 15.4% της αύξησης των καθαρών εξαγωγών της Βουλγαρίας το βράδυ αποδίδεται στις μικρές αυξήσεις του λιγνίτη και του λιθάνθρακα (+197 MW), των πυρηνικών (+146 MW), της υδροηλεκτρικής παραγωγής (+66 ΜW) και των λοιπών πηγών παραγωγής με μικρά μερίδια (αιολικά, αέριο, απορρίμματα και βιομάζα), σε συνδυασμό με τη μικρή αύξηση στην εγχώρια ζήτηση (με κόκκινο και αρνητικό πρόσημο στο Διάγραμμα 6 γιατί μειώνει τις εξαγωγές).

Επομένως προκύπτει ότι η σημαντική μείωση της παραγωγής αερίου στην Ελλάδα τις ακριβές βραδινές ώρες του τριμήνου Ιουλίου-Σεπτεμβρίου (βλ. Διάγραμμα 4) μπορεί σε μεγάλο βαθμό να αποδοθεί στην αλματώδη ανάπτυξη των μπαταριών στη γειτονική χώρα.

Αυτή η αύξηση της εισαγόμενης ενέργειας από βουλγαρικές μπαταρίες δεν είχε την ίδια μορφή αξιοποίησης σε όλες τις γειτονικές χώρες της Βουλγαρίας. Είναι χαρακτηριστικό ότι στη Ρουμανία, η επιπλέον -μεταξύ 2025 και 2026- εισαγόμενη ποσότητα από τη Βουλγαρία χρησιμοποιήθηκε κατά κύριο λόγο για να καλύψει τη μείωση της παραγωγής από τον πυρηνικό σταθμό του Cernavoda (~790 MW), τις μειωμένες εισαγωγές από την Ουγγαρία και τη Σερβία (~770 MW), και τη χαμηλότερη υδροηλεκτρική παραγωγή της Ρουμανίας το 2026 (~250 MW).

Έχει τελικά σημασία σε ποια χώρα είναι εγκατεστημένες οι μπαταρίες;

Αν οι μπαταρίες της Βουλγαρίας δεν υπήρχαν, το κενό της ζήτησης στην Ελλάδα θα έπρεπε να καλυφθεί πρωτίστως από επιπλέον παραγωγή με ορυκτό αέριο, η τιμή προμήθειας του οποίου έχει φτάσει στα ύψη. Επομένως, η εκτόπιση ακριβής ηλεκτροπαραγωγής από αέριο ωφελεί την ελληνική χονδρεμπορική αγορά και κατ’επέκταση τους τελικούς καταναλωτές της Ελλάδας. Καθώς τις βραδινές ώρες οι τιμές Ελλάδας και Βουλγαρίας ταυτίζονται σχεδόν πάντα (στο 90% των ωρών το τρίμηνο Ιουλίου–Σεπτεμβρίου 2026), θα μπορούσε να ισχυριστεί κανείς ότι μικρή σημασία έχει η χώρα στην οποία είναι εγκατεστημένες οι μπαταρίες,.

Ωστόσο, η φθηνή ηλιακή ενέργεια της Ελλάδας που μπορούν να απορροφήσουν οι βουλγαρικές μπαταρίες τις μεσημεριανές ώρες περιορίζεται από την εμπορική δυναμικότητα της διασύνδεσης (η μέγιστη ποσότητα ενέργειας που οι διαχειριστές επιτρέπουν να ανταλλαχθεί εμπορικά ανάμεσα στις δύο χώρες κάθε ώρα). Αυτή εξαντλείται συχνά όπως δείχνουν τα δεδομένα. Στο 43% των μεσημεριανών ωρών (10.00–15.00 CET) του τριμήνου Ιουλίου–Σεπτεμβρίου 2026 η τιμή στη Βουλγαρία ήταν υψηλότερη από ό,τι στην Ελλάδα (Διάγραμμα 7), με τις ελληνικές εξαγωγές να καλύπτουν το 98% της διαθέσιμης δυναμικότητας. Έτσι, η μοναδική περίοδος με ουσιαστική διαφορά τιμών ανάμεσα στις δύο χώρες είναι οι ώρες υψηλής ηλιοφάνειας, όταν η Ελλάδα εξάγει φθηνή ηλιακή ενέργεια που φορτίζει τις βουλγαρικές μπαταρίες. Με επαρκή ισχύ μπαταριών στην Ελλάδα ο περιορισμός αυτός θα αμβλυνόταν, καθώς περισσότερη ηλιακή ενέργεια θα αποθηκευόταν για τη βραδινή ζήτηση μειώνοντας παράλληλα τις περικοπές ΑΠΕ οι οποίες επιδεινώνουν την οικονομική βιωσιμότητα των φωτοβολταϊκών. Συνεπώς, η ηλιακή παραγωγή της χώρας αξιοποιείται καλύτερα από μπαταρίες εντός παρά εκτός Ελλάδας.

Έλλειμμα €58,3 εκατ. στο εμπορικό ισοζύγιο με τη Βουλγαρία το τρίμηνο Ιουλίου–Σεπτεμβρίου 

Επιπλέον, η γεωγραφική θέση των μπαταριών επηρεάζει ιδιαίτερα το εμπορικό ισοζύγιο διασυνδέσεων. Συγκεκριμένα, ενώ το Α’ εξάμηνο του 2026 το εμπορικό ισοζύγιο με τη Βουλγαρία ήταν θετικό σε όλους τους μήνες εκτός του Απριλίου (συνολικά +€ 288.3 εκατ. για το εξάμηνο), το τρίμηνο Ιουλίου-Σεπτεμβρίου αντιστράφηκε σε έντονα αρνητικό (-€ 58.3 εκατ.) Με τη μεγαλύτερη απώλεια να καταγράφεται τον Σεπτέμβριο με – €35 εκατ.. (Διάγραμμα 8). Αυτό συνέβη γιατί η αξία των εισαγωγών από τη Βουλγαρία τις ακριβές βραδινές ώρες (σε μεγάλο βαθμό από μπαταρίες) ξεπέρασε την αξία των εξαγωγών ενέργειας από ΑΠΕ που πραγματοποιούνταν τις πολύ φθηνότερες μεσημεριανές ώρες. Επιπλέον το τρίμηνο Ιουλ-Σεπ έχει χειρότερη επίδοση και από την αντίστοιχη περίοδο του 2025 όταν η Ελλάδα ήταν αθροιστικά εξαγωγική στη Βουλγαρία με +€4 εκατ. Τα παραπάνω αναδεικνύουν τη σημαντική οικονομική επίδραση που είχε η εγκατάσταση μπαταριών στη βουλγαρική πλευρά των συνόρων.

Συνεπώς, η περιορισμένη ως σήμερα ανάπτυξη των μπαταριών στην Ελλάδα δημιουργεί ένα συγκριτικό μειονέκτημα σε σχέση με τη Βουλγαρία το οποίο, μεταξύ άλλων, αποτυπώνεται και στο αρνητικό για την Ελλάδα εμπορικό ισοζύγιο. Αυτό δείχνει ότι η υπεραξία από τη μεταφορά της φθηνής μεσημεριανής ενέργειας στις ακριβές βραδινές ώρες καταλήγει εκτός Ελλάδας, εις βάρος των Ελλήνων παραγωγών ηλεκτρικής ενέργειας και ευρύτερα της εθνικής οικονομίας.

Συμπέρασμα

Η ραγδαία ανάπτυξη των μπαταριών στη Βουλγαρία, οι οποίες σύμφωνα με τα στοιχεία του ENTSO-E έχουν πλέον υπερ-οκταπλάσια ισχύ από την αντίστοιχη της Ελλάδας έχει ήδη αρχίσει να αποφέρει ευεργετικά αποτελέσματα στις γειτονικές της χώρες. Στη Ρουμανία οι βουλγαρικές μπαταρίες κάλυψαν μεγάλο μέρος της μειωμένης πυρηνικής και υδροηλεκτρικής παραγωγής καθώς και τις μειωμένες εισαγωγές από την Ουγγαρία και τη Σερβία, ενώ στην Ελλάδα κατάφεραν να περιορίσουν τη χρήση του ολοένα και ακριβότερου ορυκτού αερίου και μάλιστα σε μια περίοδο με αυξημένη εγχώρια ζήτηση και μειωμένη υδροηλεκτρική παραγωγή τις βραδινές ώρες. Αναδεικνύεται έτσι ο ολοένα και πιο σημαντικός ρόλος που αποκτούν οι μπαταρίες στην περιφερειακή ασφάλεια εφοδιασμού ηλεκτρικής ενέργειας στη Νοτιοανατολική Ευρώπη. Συνεπώς, οι χώρες που τα επόμενα χρόνια θα πρωταγωνιστήσουν στην ανάπτυξη μπαταριών και άλλων τεχνολογιών αποθήκευσης όπως η αντλησιοταμίευση, θα ενισχύσουν την ενεργειακή και γεωπολιτική τους θέση στην ευρύτερη περιοχή.

* O Νίκος Μάντζαρης είναι επικεφαλής αναλυτής πολιτικής του The Green Tank.

energypress.gr