“Η ελευθερία της γνώμης συνθέτει τις μερικές αλήθειες των πολλών”

30ή Συζήτηση Στρογγυλής Τραπέζης με την Ελληνική Κυβέρνηση
“Πρόοδος σε μια εποχή αναταράξεων”
8-10 Ιουλίου 2026, Grand Resort Lagonissi, Αθήνα
Online μετάδοση: YouTube: Economist Enterprise south-east Europe / www.hazliseconomist.com

Α.Ε. Πρόεδρος της Ελληνικής Δημοκρατίας Κωνσταντίνος Αν. Τασούλας
Η δημοκρατία δεν υπήρξε ποτέ ένα πολίτευμα χωρίς κρίσεις, αλλά αντίθετα αντλεί τη δύναμή της ακριβώς από τη διαρκή δοκιμασία της, υπογράμμισε ο πρόεδρος της Ελληνικής Δημοκρατίας Κωνσταντίνος Τασούλας, ο οποίος παρέθεσε ομιλία κατά την επίσημη έναρξη της 30ής Συζήτησης Στρογγυλής Τραπέζης με την Ελληνική Κυβέρνηση του Economist. «Είναι δύσκολο να φέρουμε στο μυαλό μας στιγμή της ανθρωπότητας που η δημοκρατία βρισκόταν σε νηνεμία – πάντα βρισκόταν σε συνθήκες κρίσης, ποτέ δεν γνώρισε γαλήνη», ανέφερε, τονίζοντας ότι οι προκλήσεις αλλάζουν μορφή, όχι όμως και ουσία.

«Η δημοκρατία ρισκάρει με τον αέρα της ελευθερίας κι αυτό είναι το μεγαλείο της», σε αντίθεση με τα αυταρχικά καθεστώτα που δεν επιτρέπουν την ελεύθερη έκφραση, είπε, ενώ υπογράμμισε ότι η διαφωνία αποτελεί συστατικό στοιχείο της δημοκρατίας, προειδοποιώντας πως «η ομοφωνία είναι ο πειρασμός των αυταρχικών». Παράλληλα, ο κ.Τασούλας εξέφρασε την ανησυχία του για τη μειωμένη συμμετοχή των πολιτών στα κοινά, σημειώνοντας ότι το φαινόμενο δεν είναι καινούργιο, καθώς ακόμη και στην αρχαία Αθήνα μόνο ένα μέρος των πολιτών συμμετείχε ενεργά στη δημόσια ζωή.

Πρόσθεσε ότι «καμία δημοκρατία δεν στέκεται όρθια χωρίς ελεύθερη δημόσια σφαίρα» και επικαλέστηκε τη θεωρία του Γιούργκεν Χάμπερμας για την ισορροπία ανάμεσα στους θεσμούς και τη δημόσια συζήτηση, υποστηρίζοντας ότι τα τελευταία χρόνια αυτή η ισορροπία έχει διαταραχθεί από μηχανισμούς που ενισχύουν την πόλωση, τη σύγχυση και την τοξικότητα. «Η πραγματικότητα είναι τόσο σύνθετη, που κανένας δεν μπορεί να τη γνωρίζει πλήρως – η ελευθερία της γνώμης συνθέτει τις μερικές αλήθειες των πολλών. Όποιος περιορίζει την ελευθερία της γνώμης τυφλώνει την κοινωνία και την οδηγεί σε παρακμή. Οι απολυταρχίες ενώ μοιάζουν στιβαρές, στερούν την ελευθερία και καταλήγουν σε αδιέξοδα. Η δημοκρατία εγγυάται την πρόοδο – είναι εγγύηση για την ασφάλεια και την ευημερία», σημείωσε κλείνοντας ο πρόεδρος της Ελληνικής Δημοκρατίας.

Νίκος Χριστοδουλίδης, Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας
«Η δημοκρατία δεν βρίσκεται σε παρακμή, αλλά μπροστά στην πρόκληση να προσαρμοστεί σε έναν κόσμο που αλλάζει ταχύτερα από τους ίδιους τους θεσμούς της», υποστήριξε ο Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας Νίκος Χριστοδουλίδης, τονίζοντας ότι η απάντηση δεν είναι η υποχώρηση της δημοκρατίας αλλά η εμβάθυνσή της. «Δεν παραγνωρίζουμε το γεγονός ότι η δημοκρατία δοκιμάζεται και καλείται να προσαρμοστεί σε νέα δεδομένα που αλλάζουν ταχύτερα από τους θεσμούς ενός κράτους», ανέφερε, επισημαίνοντας ότι η πόλωση, η παραπληροφόρηση, η απαξίωση των θεσμών και οι νέες τεχνολογίες μεταβάλλουν ριζικά τον δημόσιο διάλογο.

Όπως είπε, «η μεγαλύτερη πρόκληση για τις σύγχρονες δημοκρατίες είναι η αυξανόμενη αίσθηση των πολιτών ότι οι ανησυχίες τους δεν ακούγονται και ότι οι αποφάσεις λαμβάνονται μακριά από την καθημερινότητά τους». Για τον λόγο αυτόν, η κυπριακή κυβέρνηση προχώρησε σε σειρά μεταρρυθμίσεων που ενισχύουν τη συμμετοχή των πολιτών. Αναφερόμενος στην κυπριακή προεδρία του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, υπογράμμισε ότι στόχος ήταν μια Ευρώπη πιο ανθρώπινη, αποτελεσματική και κοντά στους πολίτες, με παρεμβάσεις για την ανταγωνιστικότητα, το μεταναστευτικό, τη διεύρυνση και την οικονομική ανθεκτικότητα. Κλείνοντας, τόνισε ότι «η ψηφιακή εποχή μάς προσφέρει εργαλεία για πιο άμεση επικοινωνία και συμμετοχή των πολιτών μας», υπογραμμίζοντας πως μόνο αν οι δημοκρατίες δίνουν ουσιαστικές λύσεις στα προβλήματα των πολιτών θα ενισχύσουν την εμπιστοσύνη στους θεσμούς και θα αποτρέψουν την αναζήτηση εναλλακτικών απέναντι στη δημοκρατία.

Enrico Letta, Εισηγητής στην ΕΕ για το μέλλον της ενιαίας αγοράς και πρώην Πρωθυπουργός της Ιταλίας
«Η Ευρώπη βρίσκεται μπροστά στην τελευταία της ευκαιρία να αποκτήσει πραγματική στρατηγική αυτονομία μέσα σε έναν κόσμο όπου η κλίμακα καθορίζει πλέον την ισχύ», υποστήριξε ο εισηγητής στην ΕΕ για το μέλλον της ενιαίας αγοράς και πρώην πρωθυπουργός της Ιταλίας Enrico Letta, τονίζοντας ότι η απάντηση στις γεωπολιτικές προκλήσεις είναι η βαθύτερη ευρωπαϊκή ολοκλήρωση. «Η ισχύς της δημοκρατίας μας είναι να συμφωνούμε πως διαφωνούμε», ανέφερε, υπογραμμίζοντας ότι η ευρωπαϊκή ενοποίηση οικοδομήθηκε πάνω στη συμφιλίωση πρώην αντιπάλων και αποτελεί «ένωση μειονοτήτων».

Επισήμανε ότι η άνοδος δυνάμεων όπως η Κίνα, η Ινδία και οι ΗΠΑ αλλάζει ριζικά τις παγκόσμιες ισορροπίες, καθιστώντας αναγκαία την ενίσχυση της ευρωπαϊκής ενότητας. Όπως είπε, «για να έχουμε ένα μέλλον πρέπει να πάμε σε μεγαλύτερη ολοκλήρωση, να αλλάξει η κλίμακα», σημειώνοντας ότι μόνο έτσι η Ευρώπη θα μπορέσει να συνδυάσει την ανταγωνιστικότητα με την κυριαρχία της. Αναφέρθηκε στην απόφαση των ευρωπαϊκών θεσμών να προχωρήσουν σε 42 μέτρα για την εμβάθυνση της ενιαίας αγοράς, εκφράζοντας την ελπίδα ότι έως το επόμενο έτος η πλειονότητά τους θα έχει ήδη μετατραπεί σε νομοθεσία. Υποστήριξε ακόμη ότι «τους τελευταίους πέντε μήνες η ΕΕ κατάφερε περισσότερα από τα τελευταία δέκα χρόνια», αποδίδοντας την επιτάχυνση αυτή στις γεωπολιτικές εξελίξεις και ιδιαίτερα στην κρίση της Γροιλανδίας. Χαρακτήρισε την τρέχουσα συγκυρία ως το τελευταίο παράθυρο ευκαιρίας για την Ευρώπη, σημειώνοντας ότι η ΕΕ οφείλει να προστατεύσει τη βιομηχανική της βάση, να προχωρήσει στην πράσινη μετάβαση και να συνεχίσει τη διεύρυνσή της, με την ένταξη της Ουκρανίας να αποτελεί, όπως είπε, ζήτημα χρόνου.

Anne Applebaum, δημοσιογράφος, συγγραφέας και ιστορικός
«Η Ευρώπη δεν μπορεί πλέον να θεωρεί δεδομένες τις σχέσεις της ούτε με τις Ηνωμένες Πολιτείες ούτε με το διεθνές περιβάλλον, καθώς βρίσκεται αντιμέτωπη με μια ταυτόχρονη πίεση από την Ουάσιγκτον, τη Μόσχα και το Πεκίνο», προειδοποίησε η δημοσιογράφος, συγγραφέας και ιστορικός Anne Applebaum. Όπως ανέφερε, «οι ΗΠΑ δεν βλέπουν τον υπόλοιπο κόσμο ως χώρο συνεργασίας αλλά σαν παιχνίδι μηδενικού αθροίσματος», ενώ η Ρωσία επιδιώκει να αποσταθεροποιήσει ευρωπαϊκές κυβερνήσεις μέσω υβριδικών επιθέσεων και η Κίνα αντιμετωπίζει την Ευρώπη κυρίως ως αγορά για τα προϊόντα και τις τεχνολογίες της.

Υποστήριξε ότι η Ευρώπη μπορεί να διατηρήσει την κυριαρχία της μόνο αν αποκτήσει ισχυρότερη κοινή φωνή και μειώσει τις εξαρτήσεις της, ιδιαίτερα στον ενεργειακό τομέα. Έθεσε το ερώτημα «ποιος θα ελέγχει την Ευρώπη; Οι αλγόριθμοι που γράφονται στην Κίνα ή όσοι γράφονται στην Ευρώπη;», υπογραμμίζοντας ότι η τεχνολογία αποτελεί πλέον πεδίο γεωπολιτικού ανταγωνισμού.

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στην Ουκρανία, χαρακτηρίζοντάς τη ως χώρα που βρίσκεται «στην αιχμή της τεχνολογίας» και σημειώνοντας ότι ο πόλεμος έχει οδηγήσει σε «μικρά στρατιωτικά θαύματα», ιδιαίτερα στον τομέα των drones. Παράλληλα, προειδοποίησε ότι η Ευρώπη δεν πρέπει να βασίζει τη στρατηγική της στην προσδοκία επιστροφής της προεδρίας των ΗΠΑ σε Δημοκρατικό πρόεδρο. «Η ελπίδα να επιστρέψουμε εκεί όπου ήμασταν δεν είναι στρατηγική καλή για την Ευρώπη», είπε, επισημαίνοντας ότι οι πολιτικές και οι ιδέες του Τραμπ θα συνεχίσουν να επηρεάζουν την αμερικανική πολιτική σκηνή και μετά το τέλος της θητείας του.

Daniel Franklin, Εκτελεστικός Αρχισυντάκτης και Ανώτερος Συντάκτης για τη Βρετανία, The Economist
Η έννοια της προόδου σε μια εποχή διαρκών αναταράξεων βρέθηκε στο επίκεντρο της τοποθέτησης του εκτελεστικού αρχισυντάκτη και ανώτερου συντάκτη για τη Βρετανία του περιοδικού The Economist Daniel Franklin, ο οποίος υποστήριξε ότι η γεωπολιτική αβεβαιότητα αποτελεί πλέον το μόνιμο πλαίσιο μέσα στο οποίο καλούνται να κινηθούν κυβερνήσεις, επιχειρήσεις και κοινωνίες. «Το ερώτημα είναι αν υπάρχει πρόοδος σε μια περίοδο αναταραχών», είπε επισημαίνοντας ότι ο κόσμος βρίσκεται σήμερα «μεταξύ σφύρας και άκμονος».

Joan Hoey, Σύμβουλος του EIU για την Ευρώπη
Η Ελλάδα έχει αποδειχθεί περισσότερο ανθεκτική από ό,τι πολλοί ανέμεναν, παρά το γεγονός ότι παραμένει εκτεθειμένη στις γεωπολιτικές αναταράξεις και στα εξωτερικά σοκ, υποστήριξε η σύμβουλος του EIU για την Ευρώπη και ειδική αναλύτρια για την Ελλάδα Joan Hoey. Όπως ανέφερε, «ο πόλεμος στο Ιράν επισκιάζει τις προβλέψεις για το 2026, ίσως και το 2027», ενώ η Ευρώπη εξακολουθεί να επηρεάζεται από τις υψηλές τιμές ενέργειας λόγω της εξάρτησής της από εισαγόμενο πετρέλαιο και φυσικό αέριο. Παρά το δύσκολο διεθνές περιβάλλον, προβλέπει ανάπτυξη 1,2% για την ευρωζώνη το 2026 και 1,8% το 2027.

Για την Ελλάδα, η εικόνα εμφανίζεται αισθητά καλύτερη, σύμφωνα με την κ. Hoey. Σημείωσε ότι η ελληνική οικονομία αναπτύσσεται ταχύτερα από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, απολαμβάνει την εμπιστοσύνη των ξένων επενδυτών και έχει βελτιώσει σημαντικά το προφίλ κινδύνου της. Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στη συνεχή αποκλιμάκωση του δημόσιου χρέους, επισημαίνοντας ότι «η Ελλάδα είναι νικητής – έχει αντιμετωπίσει τους κινδύνους σε όλα τα επίπεδα», καθώς ο λόγος χρέους προς ΑΕΠ αναμένεται να μειωθεί από περίπου 180% πριν λίγα χρόνια σε περίπου 115% έως το τέλος της δεκαετίας. Παράλληλα, προειδοποίησε ότι οι προκλήσεις δεν έχουν εξαφανιστεί. Το υψηλό κόστος ζωής, οι γεωπολιτικές εξελίξεις και τα εξωτερικά σοκ εξακολουθούν να αποτελούν σημαντικούς παράγοντες αβεβαιότητας. Ωστόσο, εκτίμησε ότι η χώρα βρίσκεται σε θετική τροχιά και προέβλεψε πως η Νέα Δημοκρατία έχει τις περισσότερες πιθανότητες να κερδίσει και τις επόμενες εθνικές εκλογές.

Alasdair Ross, Συντάκτης Διεθνών Θεμάτων, “The World Ahead 2026”, The Economist
Η τεχνητή νοημοσύνη εξελίσσεται με ρυθμό που δεν έχει ιστορικό προηγούμενο και οι μεγαλύτερες αλλαγές βρίσκονται ακόμη μπροστά μας, υποστήριξε ο συντάκτης διεθνών θεμάτων της ετήσιας έκδοσης προβλέψεων του περιοδικού The Economist “The World Ahead 2026” Alasdair Ross, περιγράφοντας την AI ως τη σημαντικότερη τεχνολογική δύναμη της εποχής. «Η ΑΙ αλλάζει τα πάντα», ανέφερε, επισημαίνοντας ότι η κοινωνία έχει δει μέχρι στιγμής μόνο ένα μικρό μέρος των δυνατοτήτων της. Η πρόοδος στην υπολογιστική ισχύ, στα μοντέλα και στην καινοτομία, «εξελίσσεται με ταχύτητα που δεν μπορεί να συγκριθεί με προηγούμενες τεχνολογικές επαναστάσεις». Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στην προοπτική της αυτοβελτίωσης των ίδιων των μοντέλων AI, ένα πεδίο για το οποίο «υπάρχει ακόμη έντονη επιστημονική διαφωνία». Υπογράμμισε ότι ακόμη και οι εταιρείες που αναπτύσσουν τα πλέον προηγμένα συστήματα AI δυσκολεύονται να προβλέψουν την επόμενη φάση. «Αναρωτιούνται ποιο θα είναι το επόμενο βήμα», είπε, προσθέτοντας ότι οι ίδιοι οι δημιουργοί τους προσπαθούν να κατανοήσουν τη λειτουργία αυτών των «μαύρων κουτιών». Κατά την εκτίμησή του, η ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης θυμίζει πλέον έκρηξη, με τις τεχνολογικές εξελίξεις να ξεπερνούν ακόμη και τις προσδοκίες όσων πρωτοστατούν στον χώρο.

Αναλυτικό πρόγραμμα: www.hazliseconomist.com