Το Τουρκολυβικό μνημόνιο

Του Κωνσταντίνου Κύπριου*

Οι διεργασίες για τη σύναψη συμφωνίας μεταξύ Τουρκίας και Λιβύης, που αφορούν την οριοθέτηση της ΑΟΖ, αποτελούν ένα ακόμη βήμα στην προσπάθεια της Τουρκίας να καταστεί αναγνωρισμένη περιφερειακή δύναμη. Δυστυχώς και παρά τις προσπάθειες της Αθήνας, η στρατιωτική ισχύς παραμένει η κορωνίδα στα εργαλεία άσκησης πολιτικής. Ύστερα από τρία μνημόνια και δέκα χρόνια οικονομικής δυσπραγίας, οι Ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις —παρά τις προσπάθειες της παρούσας κυβέρνησης— έχουν χάσει έδαφος όσον αφορά τον ανταγωνισμό τους με τις αντίστοιχες τουρκικές. Έδαφος που δίνεται μάχη να κερδηθεί.

Με συνεχείς παραγγελίες οπλικών συστημάτων και με τη δημιουργία ενός ισχυρού στόλου που θα περιλαμβάνει ακόμη και αεροπλανοφόρο αντίστοιχο των γαλλικών, η Τουρκία προσπαθεί να παρουσιάσει πλέον τον εαυτό της ως τον διαμορφωτή των εξελίξεων στην περιοχή.

Η στρατιωτική ισχύς συνοδεύεται βεβαίως και από  την αντίστοιχη ανάπτυξη οικονομικών δυνατότητων. Η Τουρκία έχει αναπτύξει τις απαιτούμενες υποδομές, προκειμένου να μπορέσει η ίδια να εκμεταλλευτεί —λόγου χάρη— τον θαλάσσιο ορυκτό πλούτο, που στην προκειμένη περίπτωση επικεντρώνεται στο πετρέλαιο. Ως αποτέλεσμα, οι σχετικές συμφωνίες, όπως το Λιβυκό Μνημόνιο, ακολουθούνται από αντίστοιχη τεχνική υποστήριξη, όπως διαφαίνεται και από την πρόσφατη αποστολή γεωτρύπανου στις λιβυκές θάλασσες.

Αυτό ωφελεί τόσο τη Λιβύη, λόγω των καλύτερων όρων, όσο και την τουρκική οικονομία, η οποία εκμεταλλεύεται τον συγκεκριμένο ορυκτό πλούτο. Βεβαίως, η συμφωνία για την εκμετάλλευση του πετρελαίου αποτελεί μόνο μία συνιστώσα. Σχετικές συμφωνίες ακολουθούνται και από άλλες οικονομικές δραστηριότητες, καθώς και στρατιωτική υποστήριξη.

Τι μπορεί να κάνει η Αθήνα, λοιπόν; Η παρέμβαση στους αντίστοιχους διεθνείς οργανισμούς είναι μία λύση και τα πρώτα βήματα έχουν γίνει με αναμενόμενα αποτελέσματα. Όμως θα πρέπει, σταδιακά να αναπτύξει αντίστοιχες δυνατότητες, προκειμένου να ανταγωνιστεί την Τουρκία με τα αντίστοιχα βήματα ήδη να λαμβάνουν χώρα. Δυστυχώς όμως, το διεθνές δίκαιο είναι εθιμικού χαρακτήρα —δεν υπάρχει κάποια “διεθνής αστυνομία” που να το εφαρμόζει— ενώ και οι σχετικές αποφάσεις από τα αρμόδια όργανα εφαρμόζονται μόνο από τα κράτη που επιλέγουν να τις υλοποιήσουν.

Ως αποτέλεσμα, η Ελλάδα είναι πλέον αναγκασμένη να ακολουθήσει έναν δύσκολο δρόμο, καθώς θα πρέπει να ανταγωνιστεί την Τουρκία όχι μόνο στο Αιγαίο, στα Βαλκάνια και στον Έβρο, αλλά και στην Ανατολική Μεσόγειο — σε έναν ανταγωνισμό που δεν στρέφεται πλέον μόνο κατά του τουρκικού αναθεωρητισμού, αλλά και απέναντι σε μια αναδυόμενη δύναμη.

*Κωνσταντίνος Κύπριος

Στρατηγικός Αναλυτής