Economist
30ή Συζήτηση Στρογγυλής Τραπέζης με την Ελληνική Κυβέρνηση
“Πρόοδος σε μια εποχή αναταράξεων”
8-10 Ιουλίου 2026, Grand Resort Lagonissi, Αθήνα
Online μετάδοση: YouTube: Economist Enterprise south-east Europe / www.hazliseconomist.com

Abdullah Gül, τέως Πρόεδρος της Τουρκικής Δημοκρατίας
«Η πλήρης ένταξη της Τουρκίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση δεν αποτελεί πλέον ρεαλιστικό στόχο και ήρθε η ώρα να αναζητηθεί ένα νέο μοντέλο συνεργασίας», υποστήριξε ο τέως πρόεδρος της Τουρκικής Δημοκρατίας Abdullah Gül, σημειώνοντας ότι οι σχέσεις Άγκυρας και Βρυξελλών βρίσκονται σε κρίσιμο σταυροδρόμι. Αναφερόμενος στην πορεία της Τουρκίας προς την Ευρώπη, υπενθύμισε ότι «πριν από 20 χρόνια, τόσο ως πρωθυπουργός, όσο κι ως ΥΠΕΞ προώθησα την εισδοχή της Τουρκίας στην ΕΕ» και ότι «η επιτροπή ανακοίνωσε ότι η Τουρκία έχει ικανοποιήσει τα κριτήρια» πριν από την έναρξη των διαπραγματεύσεων το 2005.

Ο κ. Gül αναγνώρισε ότι έκτοτε οι σχέσεις επιδεινώθηκαν, επισημαίνοντας πως «οι σχέσεις έχουν γίνει πιο δύσκολες, έχουν γίνει λάθη κι από τις 2 πλευρές». Όπως είπε, «σήμερα, βλέποντας την τρέχουσα κατάσταση θεωρώ ότι η συζήτηση για πλήρη ένταξη δεν είναι ρεαλιστική», προτείνοντας να εξεταστεί «ένα νέο μοντέλο σχέσης, σαν αυτό της Νορβηγίας ίσως», με την Τουρκία να βρίσκεται «υπό την ίδια ομπρέλα», χωρίς να αποτελεί πλήρες μέλος.

Παράλληλα, τόνισε ότι απαιτείται αναβάθμιση της τελωνειακής ένωσης, καθώς, όπως υποστήριξε, «οι τρίτες χώρες επωφελούνται από τις εμπορικές σχέσεις της Τουρκίας με την ΕΕ αλλά η Τουρκία δεν έχει κάποιο όφελος». Κλείνοντας, ο κ. Gül επισήμανε ότι η σημασία της Τουρκίας για την άμυνα και την ασφάλεια στην ΕΕ είναι προφανής, υπογραμμίζοντας την ανάγκη οικοδόμησης μιας ισχυρής ευρωπαϊκής αρχιτεκτονικής ασφαλείας.

Charles Michel, πρώην Πρωθυπουργός του Βελγίου, τέως Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου
«Η Ευρώπη πρέπει να θέσει ως απόλυτη προτεραιότητα την ενίσχυση της κυριαρχίας και της ανταγωνιστικότητάς της απέναντι στις μεγάλες γεωπολιτικές ανακατατάξεις», υποστήριξε ο πρώην πρωθυπουργός του Βελγίου και τέως Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Charles Michel, περιγράφοντας τους τέσσερις παράγοντες που διαμορφώνουν τη νέα παγκόσμια αρχιτεκτονική. Όπως ανέφερε, «ο άγριος αγώνας ΗΠΑ-Κίνας επηρεάζει τους πάντες», ενώ «υπάρχουν όλο και περισσότερες στρατιωτικές συγκρούσεις αυτήν τη στιγμή». Παράλληλα, σημείωσε ότι νέα πεδία αντιπαράθεσης, όπως «οι φυσικοί πόροι, η γη, η ΑΙ και τα δεδομένα», αλλάζουν τη φύση των απειλών, την ώρα που ενισχύεται ο ρόλος των μεσαίων δυνάμεων.

Υπογράμμισε ότι «η ευρωπαϊκή κυριαρχία πρέπει να είναι η προτεραιότητα» και ότι πρέπει να ενισχυθεί η ανταγωνιστικότητά μας, ώστε η ΕΕ να ανταποκριθεί στις νέες προκλήσεις. Τόνισε ακόμη ότι η πίεση που δέχεται η διεθνής έννομη τάξη δεν αναιρεί την ανάγκη για πολυμερή συνεργασία, επισημαίνοντας πως «η πρόκληση δεν είναι να διατηρήσουμε αμετάβλητους τους θεσμούς του χθες, αλλά να τους προσαρμόσουμε στις πραγματικότητες ενός πιο πολυπολικού και αλληλεξαρτώμενου κόσμου». Αναφερόμενος στις σχέσεις ΕΕ και Τουρκίας, υπογράμμισε τη στρατηγική σημασία της συνεργασίας τους σε ένα ολοένα πιο ασταθές περιφερειακό περιβάλλον. «Είναι εφικτό να αναπτύξουμε ένα φιλόδοξο πλαίσιο», είπε και πρόσθεσε: «Εγώ δεν βάζω στο ίδιο καλάθι τη Ρωσία και την Τουρκία». Επισήμανε δε ότι στο νέο, αβέβαιο περιβάλλον, «πρέπει να διαχειριστούμε με υπευθυνότητα τις διαφορές μας» και «να δούμε τι σημαίνει τελικά μια καλή συμφωνία».

Ντόρα Μπακογιάννη, Βουλευτής και Πρόεδρος της Διαρκούς Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Εθνικής Άμυνας και Εξωτερικών Υποθέσεων
«Η Ευρώπη δεν πρέπει να επαναλάβει με την Τουρκία τα λάθη που έκανε με τη Ρωσία», προειδοποίησε η βουλευτής και πρόεδρος της Διαρκούς Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Εθνικής Άμυνας και Εξωτερικών Υποθέσεων Ντόρα Μπακογιάννη, υποστηρίζοντας ότι η μεταβαλλόμενη γεωπολιτική πραγματικότητα επιβάλλει μια νέα, πιο ρεαλιστική προσέγγιση στις ευρωτουρκικές σχέσεις. Όπως ανέφερε, «οι ΗΠΑ υποχωρούν από την Ευρώπη τα τελευταία χρόνια», γεγονός που υποχρεώνει τους Ευρωπαίους να καλύψουν το κενό ασφαλείας σε μια περίοδο κατά την οποία «η Ρωσία απειλεί την κυριαρχία των ευρωπαϊκών χωρών».

Η κ. Μπακογιάννη σημείωσε ότι «για τους Ευρωπαίους η Τουρκία αντιμετωπίζεται ιστορικά σαν αναγκαίο κακό», υπενθυμίζοντας ότι στο παρελθόν η Ευρώπη αντιμετώπιζε με ανάλογο τρόπο και τη Ρωσία, βασιζόμενη στη «φτηνή ενέργεια», ενώ έβλεπε την Τουρκία για τη «φτηνή ασφάλεια». «Αν η Ευρώπη κάνει το ίδιο λάθος με την Τουρκία όπως με τη Ρωσία, το τίμημα θα είναι εξαιρετικά υψηλό», σημείωσε, υπενθυμίζοντας ότι παραμένουν ανοιχτά ζητήματα όπως η Κύπρος και η απειλή πολέμου κατά της Ελλάδας. Κατέληξε λέγοντας ότι «η Ευρώπη πρέπει να έχει ξεκάθαρο μήνυμα προς την Τουρκία» και ότι η ευρωπαϊκή πολιτική δεν μπορεί να αγνοεί τις ευαισθησίες της Ελλάδας και της Κύπρου. «Για μένα ο αναθεωρητισμός είναι μια σαφής θέση της Τουρκίας κι εμείς θα θέλαμε αυτό να αλλάξει – και μετά όλη η ατμόσφαιρα θα είναι διαφορετική», είπε η κ. Μπακογιάννη.

Θάνος Πλεύρης, Υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου
«Το α΄ εξάμηνο φέτος είχαμε στην Ευρώπη 50.000 παράνομες αφίξεις μεταναστών έναντι 85.000 του αντίστοιχου διαστήματος του προηγούμενου έτους και αυτό δείχνει ότι η σκληρή μεταναστευτική πολιτική έχει αρχίσει να αποδίδει», τόνισε από το βήμα του ετήσιου συνεδρίου του Economist στην Αθήνα ο υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου Θάνος Πλεύρης. Πρόσθεσε ότι η συνεργασία με την Τουρκία έχει μειώσει τις ροές στο Αιγαίο κατά 65%, ενώ οι συνολικές θαλάσσιες ροές στη χώρα μας έχουν μειωθεί κατά 30%. Αυτό παρατηρείται σε όλη την Ευρώπη γιατί έχει αλλάξει η πολιτική, τόνισε. Θέλουμε νόμιμη μετανάστευση, υπάρχουν ελλείψεις εργατικού δυναμικού σε διάφορους κλάδους, αλλά δεν θέλουμε τα κυκλώματα να κατευθύνουν τις μεταναστευτικές ροές στην Ευρώπη, επεσήμανε. Περαιτέρω, ο κ. Πλεύρης τόνισε ότι το Σύμφωνο Μετανάστευσης και Ασύλου της ΕΕ έχει αποτελέσματα όσον αφορά τη μείωση των παράνομων ροών και ότι θα αυξηθούν και οι επιστροφές, όταν εφαρμοστεί ο σχετικός κανονισμός, ο οποίος προβλέπει και δημιουργία hubs επιστροφής σε χώρες εκτός ΕΕ. Στην Ελλάδα έχουμε 40% αύξηση των αναγκαστικών επιστροφών και 20% των οικειοθελών, πρόσθεσε. Αποδείχθηκε ότι η Ευρώπη δεν μπορούσε να αφομοιώσει τις μεταναστευτικές ροές, ιδίως εκείνους τους μετανάστες που δεν ήθελαν να ενταχθούν αλλά να μεταφέρουν εδώ τον δικό τους τρόπο ζωής, επεσήμανε. Η νόμιμη μετανάστευση με κανόνες είναι χρήσιμη, ειδικά από χώρες που μοιράζονται κοινές αξίες και αρχές με την Ευρώπη, σημείωσε κλείνοντας ο κ. Πλεύρης.

Dmytro Lubinets, Επίτροπος Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων στο Κοινοβούλιο της Ουκρανίας
Περισσότεροι από 8 εκατομμύρια Ουκρανοί βρίσκονται τώρα εκτός Ουκρανίας, εκ των οποίων 6,2 εκατομμύρια σε χώρες της ΕΕ, επεσήμανε ο Επίτροπος Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων στο Κοινοβούλιο της Ουκρανίας Dmytro Lubinets, προσθέτοντας ότι πρόκειται για τη μεγαλύτερη μετακίνηση πληθυσμού στην Ευρώπη από το τέλος του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Επεσήμανε ότι οι χώρες της ΕΕ βοηθούν τους Ουκρανούς πρόσφυγες, αλλά αυτό δεν είναι θέμα μόνο φιλανθρωπίας, όπως είπε, καθώς υπάρχουν μελέτες που δείχνουν ότι οι Ουκρανοί πρόσφυγες π.χ. στην Πολωνία συμβάλλουν στην αύξηση του ΑΕΠ. Μόνο τον τελευταίο μήνα οι Ρώσοι σκότωσαν 170 πολίτες στο Κίεβο και τα περίχωρά του, ανέφερε. Επεσήμανε ότι οι ανθρωπιστικοί νόμοι πρέπει να ισχύουν για όλους και ότι η Ρωσία πρέπει να πιεστεί να διαπραγματευθεί, καθώς έχει παραβιάσει όλες τις διεθνείς συνθήκες, όπως είπε ο κ. Lubinets.

John Dautzenberg, πρώην αξιωματούχος του Λευκού Οίκου, ιδρυτής, JPD Global Advisors
Στη μεταναστευτική πολιτική που ακολουθούν τώρα οι ΗΠΑ εστίασε ο πρώην αξιωματούχος του Λευκού Οίκου και ιδρυτής της JPD Global Advisors John Dautzenberg, σημειώνοντας ότι η επιδίωξη είναι να γίνονται συμφωνίες με τις χώρες προέλευσης των μεταναστών ώστε να αποτρέπονται οι ροές. Σε αυτό το πλαίσιο, τόνισε ότι το σημαντικό είναι να υπάρχει πολιτική βούληση να κατανοηθούν και να απαντηθούν οι αιτίες πίσω από τις μεταναστευτικές ροές. Έριξε βάρος στην εκπαίδευση, λέγοντας ότι είναι το κλειδί κατά της ριζοσπαστικοποίησης και του μίσους. Σχολίασε ότι η Ευρώπη τώρα έχει την ίδια προσέγγιση με τις ΗΠΑ, ωστόσο, σε αντίθεση με τις ΗΠΑ, προσπαθεί να απαντήσει και στις αιτίες της μετανάστευσης, όπως είπε. Τόνισε ότι πρέπει να ακούγονται και οι ίδιοι οι άνθρωποι που μεταναστεύουν, ώστε να δημιουργηθούν θετικές συνθήκες στις χώρες τους. Aν οι πόροι που ξοδεύονται για την παρεμπόδιση μεταναστευτικών ροών ξοδεύονταν για επίλυση των αιτίων της και ένταξη των μεταναστών, τα πράγματα θα ήταν καλύτερα, σχολίασε κλείνοντας ο κ. Dautzenberg.

Stefan Kraus, chief operating officer, Henley & Partners
Στη μετανάστευση μορφωμένων και ευκατάστατων ανθρώπων από τρίτες χώρες στην Ευρώπη εστίασε ο chief operating officer της Henley & Partners Stefan Kraus. Αναφέρθηκε σε σχετικά προγγράμματα για προσέλκυση επενδυτών για εγκατάσταση και χαρακτήρισε την Ελλάδα case study σε αυτόν τον τομέα. Ειδικότερα, ο κ. Kraus αναφέρθηκε στο πρόγραμμα Golden Visa, για το οποίο σχολίασε ότι έχει αποφέρει αρκετά εκατομμύρια ευρώ στην Ελλάδα. Ανφέρθηκε επίσης στα προγράμματα και κίνητρα προσέλκυσης ταλέντου. Όσον αφορά την παράνομη μετανάστευση, σχολίασε ότι η Ελλάδα έχει δείξει τον δρόμο για πιο αυστηρά κριτήρια τα οποία πρέπει να πληρούν οι υποψήφιοι μετανάστες, αλλά θα πρέπει να δίνονται κίνητρα και για νόμιμη μετανάστευση.

Geoffrey Pyatt, Ανώτερος Γενικός Διευθυντής, McLarty Associates, πρώην Υφυγπουργός για τους Ενεργειακούς Πόρους, Υπουργείο Εξωτερικών των ΗΠΑ, πρώην Πρέσβης των ΗΠΑ στην Ουκρανία και την Ελλάδα
Η ενεργειακή αβεβαιότητα αποτελεί πλέον τη «νέα κανονικότητα», υποστήριξε ο ανώτερος γενικός διευθυντής της McLarty Associates και πρώην υφυπουργός για τους Ενεργειακούς Πόρους των ΗΠΑ Geoffrey Pyatt, τονίζοντας ότι οι πρόσφατες γεωπολιτικές εξελίξεις αλλάζουν ριζικά το ενεργειακό τοπίο. «Ζούμε τη μεγαλύτερη αναστάτωση στο πεδίο της ενέργειας», ανέφερε, επισημαίνοντας όμως ότι οι αγορές έχουν επιδείξει ευελιξία και ότι το σοκ ήταν λιγότερο οξύ από αυτό που πολλοί περίμεναν. Προειδοποίησε, ωστόσο, πως ο βαθμός αβεβαιότητας που βιώνουμε είναι η νέα κανονικότητα, ενώ σημείωσε ότι ο πόλεμος στον Κόλπο έδωσε στο Ιράν «ένα εργαλείο που δεν γνώριζε ότι είχε, τον έλεγχο των Στενών του Ορμούζ». Ο κ. Pyatt αναφέρθηκε ακόμη στον ρόλο της Ελλάδας, συγχαίροντας την κυβέρνηση για τις ενεργειακές συμφωνίες και επισημαίνοντας ότι η χώρα συνέβαλε τόσο στις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή όσο και στην ανάπτυξη του Κάθετου Διαδρόμου. Εκτίμησε επίσης ότι μετά το τέλος του πολέμου στην Ουκρανία η ζήτηση θα αυξηθεί σημαντικά. Κλείνοντας, υπογράμμισε ότι η Ελλάδα είναι εξωστρεφής και οι εταιρείες της αναπτύχθηκαν στη διάρκεια αυτών των κρίσεων, εκφράζοντας αισιοδοξία για τη θέση τους στο νέο ενεργειακό περιβάλλον.

Sameh Shoukry, τέως Υπουργός Εξωτερικών της Αιγύπτου
«Η ενεργειακή ασφάλεια θα εξαρτηθεί από την επίλυση των συγκρούσεων στη Μέση Ανατολή και την επιστροφή της σταθερότητας στην περιοχή», υποστήριξε ο τέως Υπουργός Εξωτερικών της Αιγύπτου Sameh Shoukry, επισημαίνοντας ότι οι εξελίξεις στην Ουκρανία, τη Γάζα και το Ιράν έχουν επιβαρύνει σημαντικά τη διεθνή οικονομία. «Η ενεργειακή ανασφάλεια έχει μεγάλο αντίκτυπο στη διεθνή οικονομία», ανέφερε, τονίζοντας ότι «πρέπει να επιλυθούν οι συγκρούσεις στη βάση του πολιτικού διαλόγου». Υπογράμμισε ότι οι συνέπειες των πρόσφατων κρίσεων δεν έχουν ακόμη αποτυπωθεί πλήρως και ότι η συνεργασία στην περιοχή θα εξαρτηθεί από την αποκατάσταση της σταθερότητας. Αναφερόμενος στον ρόλο της Αιγύπτου, ο κ. Shoukry σημείωσε ότι «ήταν κομμάτι του κουαρτέτου που οδήγησε στο Μνημόνιο Κατανόησης Ιράν-ΗΠΑ» και ότι «έχουμε επιδιώξει να βρούμε σημεία σύγκλισης». Για τη σύγκρουση με το Ιράν σχολίασε πως «δεν μπορώ να δω πώς ήταν προς όφελος των ΗΠΑ ο πόλεμος αυτός», εκτιμώντας ότι η Τεχεράνη αξιοποίησε τα Στενά του Ορμούζ ως εργαλείο άσκησης ασύμμετρης πίεσης.

Hryhoriy Nemyria, πρώτος Αναπληρωτής Πρόεδρος, Επιτροπή Εξωτερικών Υποθέσεων, Κοινοβούλιο της Ουκρανίας, πρώην Αναπληρωτής Πρωθυπουργός της Ουκρανίας
«Η ενεργειακή ανθεκτικότητα αποτελεί βασικό στοιχείο της εθνικής ασφάλειας και η εμπειρία της Ουκρανίας μπορεί να προσφέρει πολύτιμα διδάγματα στην Ευρώπη», υποστήριξε ο πρώτος αναπλ. πρόεδρος της Επιτροπής Εξωτερικών Υποθέσεων του Κοινοβουλίου της Ουκρανίας και πρώην αναπλ. πρωθυπουργός της Ουκρανίας Hryhoriy Nemyria. «Ενέργεια σημαίνει ασφάλεια, η Ουκρανία έχει πληρώσει υψηλό αντίτιμο για αυτό το μάθημα», ανέφερε, προσθέτοντας ότι «νιώθουμε την ευθύνη να μοιραστούμε» αυτήν την εμπειρία. Τόνισε ότι η υπερεξάρτηση δημιουργεί ευαλωτότητα στο πεδίο της ενέργειας και υπενθύμισε πως οι ρωσικές επιθέσεις κατέστρεψαν κρίσιμες ενεργειακές υποδομές γύρω από το Κίεβο. Όπως είπε, «πρέπει επίσης να έχεις δυνατότητες αποκατάστασης, είναι εξίσου σημαντικές με τις δυνατότητες παραγωγής», ενώ υπογράμμισε ότι «το πλάνο διαχείρισης κρίσης πρέπει να υπάρχει από πριν». Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στην πυρηνική ενέργεια, λέγοντας ότι «για μας ήταν η ραχοκοκκαλιά της ανθεκτικότητάς μας». Κλείνοντας, επισήμανε ότι ο σημερινός πόλεμος «δεν είναι θέμα κατάκτησης εδαφών, αλλά ποιος θα γράψει τους κανόνες της νέας τάξης ασφάλειας» και κάλεσε την Ευρώπη να επενδύσει στη διασυνδεσιμότητα και την υγιή αλληλεξάρτηση.

Domagoj Juričić, πρώην διευθυντής του γραφείου του Προέδρου της Δημοκρατίας της Κροατίας, ανώτερος σύμβουλος διαχείρισης πολιτικού ρίσκου, MKPS, Croatia
«Η Ευρώπη χρειάζεται σαφή στρατηγική και όχι μόνο αποτελεσματική διαχείριση κρίσεων», είπε ο πρώην διευθυντής του γραφείου του Προέδρου της Δημοκρατίας της Κροατίας Domagoj Juričić, εκτιμώντας ότι ο κόσμος εισέρχεται σε μια νέα εποχή κατακερματισμένης ισχύος. «Δεν νομίζω ότι έχουμε κατανοήσει τη φύση του κόσμου που εισερχόμαστε», ανέφερε, σημειώνοντας ότι οι κυβερνήσεις δεν ελέγχουν πλέον αποκλειστικά τις δυνάμεις που διαμορφώνουν την παγκόσμια πολιτική. Όπως είπε, «η ισχύς είναι κατακερματισμένη» και αυτό δημιουργεί νέες εξαρτήσεις, σοκ και κρίσεις. Αναφερόμενος στην ενέργεια, τόνισε ότι «δεν είναι μόνο αγαθό, μιλάμε για στρατηγικές υποδομές», ενώ υπογράμμισε πως «οι χώρες που έχουν επιλογές, έχουν ισχύ». Για την ΕΕ σχολίασε ότι «στην Ευρώπη συγχέουμε την ενότητα της αντίδρασης με την ενότητα της προόδου», επισημαίνοντας ότι οι κρίσεις αντιμετωπίζονται συλλογικά, αλλά λείπει μια συνεκτική στρατηγική. Συμπλήρωσε ότι η Ευρώπη δεν πρέπει να μιμηθεί ούτε τις ΗΠΑ ούτε την Κίνα, αλλά να επιστρέψει στη δύναμη που πάντα τη χαρακτήριζε: την ένωση διαφορετικών κρατών γύρω από κοινούς κανόνες και κοινούς στρατηγικούς στόχους.

Abdullah Gül, τέως Πρόεδρος της Τουρκικής Δημοκρατίας
«Η πλήρης ένταξη της Τουρκίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση δεν αποτελεί πλέον ρεαλιστικό στόχο και ήρθε η ώρα να αναζητηθεί ένα νέο μοντέλο συνεργασίας», υποστήριξε ο τέως πρόεδρος της Τουρκικής Δημοκρατίας Abdullah Gül, σημειώνοντας ότι οι σχέσεις Άγκυρας και Βρυξελλών βρίσκονται σε κρίσιμο σταυροδρόμι. Αναφερόμενος στην πορεία της Τουρκίας προς την Ευρώπη, υπενθύμισε ότι «πριν από 20 χρόνια, τόσο ως πρωθυπουργός, όσο κι ως ΥΠΕΞ προώθησα την εισδοχή της Τουρκίας στην ΕΕ» και ότι «η επιτροπή ανακοίνωσε ότι η Τουρκία έχει ικανοποιήσει τα κριτήρια» πριν από την έναρξη των διαπραγματεύσεων το 2005.

Ο κ. Gül αναγνώρισε ότι έκτοτε οι σχέσεις επιδεινώθηκαν, επισημαίνοντας πως «οι σχέσεις έχουν γίνει πιο δύσκολες, έχουν γίνει λάθη κι από τις 2 πλευρές». Όπως είπε, «σήμερα, βλέποντας την τρέχουσα κατάσταση θεωρώ ότι η συζήτηση για πλήρη ένταξη δεν είναι ρεαλιστική», προτείνοντας να εξεταστεί «ένα νέο μοντέλο σχέσης, σαν αυτό της Νορβηγίας ίσως», με την Τουρκία να βρίσκεται «υπό την ίδια ομπρέλα», χωρίς να αποτελεί πλήρες μέλος.

Παράλληλα, τόνισε ότι απαιτείται αναβάθμιση της τελωνειακής ένωσης, καθώς, όπως υποστήριξε, «οι τρίτες χώρες επωφελούνται από τις εμπορικές σχέσεις της Τουρκίας με την ΕΕ αλλά η Τουρκία δεν έχει κάποιο όφελος». Κλείνοντας, ο κ. Gül επισήμανε ότι η σημασία της Τουρκίας για την άμυνα και την ασφάλεια στην ΕΕ είναι προφανής, υπογραμμίζοντας την ανάγκη οικοδόμησης μιας ισχυρής ευρωπαϊκής αρχιτεκτονικής ασφαλείας.

Charles Michel, πρώην Πρωθυπουργός του Βελγίου, τέως Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου
«Η Ευρώπη πρέπει να θέσει ως απόλυτη προτεραιότητα την ενίσχυση της κυριαρχίας και της ανταγωνιστικότητάς της απέναντι στις μεγάλες γεωπολιτικές ανακατατάξεις», υποστήριξε ο πρώην πρωθυπουργός του Βελγίου και τέως Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Charles Michel, περιγράφοντας τους τέσσερις παράγοντες που διαμορφώνουν τη νέα παγκόσμια αρχιτεκτονική. Όπως ανέφερε, «ο άγριος αγώνας ΗΠΑ-Κίνας επηρεάζει τους πάντες», ενώ «υπάρχουν όλο και περισσότερες στρατιωτικές συγκρούσεις αυτήν τη στιγμή». Παράλληλα, σημείωσε ότι νέα πεδία αντιπαράθεσης, όπως «οι φυσικοί πόροι, η γη, η ΑΙ και τα δεδομένα», αλλάζουν τη φύση των απειλών, την ώρα που ενισχύεται ο ρόλος των μεσαίων δυνάμεων.

Υπογράμμισε ότι «η ευρωπαϊκή κυριαρχία πρέπει να είναι η προτεραιότητα» και ότι πρέπει να ενισχυθεί η ανταγωνιστικότητά μας, ώστε η ΕΕ να ανταποκριθεί στις νέες προκλήσεις. Τόνισε ακόμη ότι η πίεση που δέχεται η διεθνής έννομη τάξη δεν αναιρεί την ανάγκη για πολυμερή συνεργασία, επισημαίνοντας πως «η πρόκληση δεν είναι να διατηρήσουμε αμετάβλητους τους θεσμούς του χθες, αλλά να τους προσαρμόσουμε στις πραγματικότητες ενός πιο πολυπολικού και αλληλεξαρτώμενου κόσμου». Αναφερόμενος στις σχέσεις ΕΕ και Τουρκίας, υπογράμμισε τη στρατηγική σημασία της συνεργασίας τους σε ένα ολοένα πιο ασταθές περιφερειακό περιβάλλον. «Είναι εφικτό να αναπτύξουμε ένα φιλόδοξο πλαίσιο», είπε και πρόσθεσε: «Εγώ δεν βάζω στο ίδιο καλάθι τη Ρωσία και την Τουρκία». Επισήμανε δε ότι στο νέο, αβέβαιο περιβάλλον, «πρέπει να διαχειριστούμε με υπευθυνότητα τις διαφορές μας» και «να δούμε τι σημαίνει τελικά μια καλή συμφωνία».

Ντόρα Μπακογιάννη, Βουλευτής και Πρόεδρος της Διαρκούς Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Εθνικής Άμυνας και Εξωτερικών Υποθέσεων
«Η Ευρώπη δεν πρέπει να επαναλάβει με την Τουρκία τα λάθη που έκανε με τη Ρωσία», προειδοποίησε η βουλευτής και πρόεδρος της Διαρκούς Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Εθνικής Άμυνας και Εξωτερικών Υποθέσεων Ντόρα Μπακογιάννη, υποστηρίζοντας ότι η μεταβαλλόμενη γεωπολιτική πραγματικότητα επιβάλλει μια νέα, πιο ρεαλιστική προσέγγιση στις ευρωτουρκικές σχέσεις. Όπως ανέφερε, «οι ΗΠΑ υποχωρούν από την Ευρώπη τα τελευταία χρόνια», γεγονός που υποχρεώνει τους Ευρωπαίους να καλύψουν το κενό ασφαλείας σε μια περίοδο κατά την οποία «η Ρωσία απειλεί την κυριαρχία των ευρωπαϊκών χωρών».

Η κ. Μπακογιάννη σημείωσε ότι «για τους Ευρωπαίους η Τουρκία αντιμετωπίζεται ιστορικά σαν αναγκαίο κακό», υπενθυμίζοντας ότι στο παρελθόν η Ευρώπη αντιμετώπιζε με ανάλογο τρόπο και τη Ρωσία, βασιζόμενη στη «φτηνή ενέργεια», ενώ έβλεπε την Τουρκία για τη «φτηνή ασφάλεια». «Αν η Ευρώπη κάνει το ίδιο λάθος με την Τουρκία όπως με τη Ρωσία, το τίμημα θα είναι εξαιρετικά υψηλό», σημείωσε, υπενθυμίζοντας ότι παραμένουν ανοιχτά ζητήματα όπως η Κύπρος και η απειλή πολέμου κατά της Ελλάδας. Κατέληξε λέγοντας ότι «η Ευρώπη πρέπει να έχει ξεκάθαρο μήνυμα προς την Τουρκία» και ότι η ευρωπαϊκή πολιτική δεν μπορεί να αγνοεί τις ευαισθησίες της Ελλάδας και της Κύπρου. «Για μένα ο αναθεωρητισμός είναι μια σαφής θέση της Τουρκίας κι εμείς θα θέλαμε αυτό να αλλάξει – και μετά όλη η ατμόσφαιρα θα είναι διαφορετική», είπε η κ. Μπακογιάννη.

Θάνος Πλεύρης, Υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου
«Το α΄ εξάμηνο φέτος είχαμε στην Ευρώπη 50.000 παράνομες αφίξεις μεταναστών έναντι 85.000 του αντίστοιχου διαστήματος του προηγούμενου έτους και αυτό δείχνει ότι η σκληρή μεταναστευτική πολιτική έχει αρχίσει να αποδίδει», τόνισε από το βήμα του ετήσιου συνεδρίου του Economist στην Αθήνα ο υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου Θάνος Πλεύρης. Πρόσθεσε ότι η συνεργασία με την Τουρκία έχει μειώσει τις ροές στο Αιγαίο κατά 65%, ενώ οι συνολικές θαλάσσιες ροές στη χώρα μας έχουν μειωθεί κατά 30%. Αυτό παρατηρείται σε όλη την Ευρώπη γιατί έχει αλλάξει η πολιτική, τόνισε. Θέλουμε νόμιμη μετανάστευση, υπάρχουν ελλείψεις εργατικού δυναμικού σε διάφορους κλάδους, αλλά δεν θέλουμε τα κυκλώματα να κατευθύνουν τις μεταναστευτικές ροές στην Ευρώπη, επεσήμανε. Περαιτέρω, ο κ. Πλεύρης τόνισε ότι το Σύμφωνο Μετανάστευσης και Ασύλου της ΕΕ έχει αποτελέσματα όσον αφορά τη μείωση των παράνομων ροών και ότι θα αυξηθούν και οι επιστροφές, όταν εφαρμοστεί ο σχετικός κανονισμός, ο οποίος προβλέπει και δημιουργία hubs επιστροφής σε χώρες εκτός ΕΕ. Στην Ελλάδα έχουμε 40% αύξηση των αναγκαστικών επιστροφών και 20% των οικειοθελών, πρόσθεσε. Αποδείχθηκε ότι η Ευρώπη δεν μπορούσε να αφομοιώσει τις μεταναστευτικές ροές, ιδίως εκείνους τους μετανάστες που δεν ήθελαν να ενταχθούν αλλά να μεταφέρουν εδώ τον δικό τους τρόπο ζωής, επεσήμανε. Η νόμιμη μετανάστευση με κανόνες είναι χρήσιμη, ειδικά από χώρες που μοιράζονται κοινές αξίες και αρχές με την Ευρώπη, σημείωσε κλείνοντας ο κ. Πλεύρης.

Dmytro Lubinets, Επίτροπος Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων στο Κοινοβούλιο της Ουκρανίας
Περισσότεροι από 8 εκατομμύρια Ουκρανοί βρίσκονται τώρα εκτός Ουκρανίας, εκ των οποίων 6,2 εκατομμύρια σε χώρες της ΕΕ, επεσήμανε ο Επίτροπος Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων στο Κοινοβούλιο της Ουκρανίας Dmytro Lubinets, προσθέτοντας ότι πρόκειται για τη μεγαλύτερη μετακίνηση πληθυσμού στην Ευρώπη από το τέλος του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Επεσήμανε ότι οι χώρες της ΕΕ βοηθούν τους Ουκρανούς πρόσφυγες, αλλά αυτό δεν είναι θέμα μόνο φιλανθρωπίας, όπως είπε, καθώς υπάρχουν μελέτες που δείχνουν ότι οι Ουκρανοί πρόσφυγες π.χ. στην Πολωνία συμβάλλουν στην αύξηση του ΑΕΠ. Μόνο τον τελευταίο μήνα οι Ρώσοι σκότωσαν 170 πολίτες στο Κίεβο και τα περίχωρά του, ανέφερε. Επεσήμανε ότι οι ανθρωπιστικοί νόμοι πρέπει να ισχύουν για όλους και ότι η Ρωσία πρέπει να πιεστεί να διαπραγματευθεί, καθώς έχει παραβιάσει όλες τις διεθνείς συνθήκες, όπως είπε ο κ. Lubinets.

John Dautzenberg, πρώην αξιωματούχος του Λευκού Οίκου, ιδρυτής, JPD Global Advisors
Στη μεταναστευτική πολιτική που ακολουθούν τώρα οι ΗΠΑ εστίασε ο πρώην αξιωματούχος του Λευκού Οίκου και ιδρυτής της JPD Global Advisors John Dautzenberg, σημειώνοντας ότι η επιδίωξη είναι να γίνονται συμφωνίες με τις χώρες προέλευσης των μεταναστών ώστε να αποτρέπονται οι ροές. Σε αυτό το πλαίσιο, τόνισε ότι το σημαντικό είναι να υπάρχει πολιτική βούληση να κατανοηθούν και να απαντηθούν οι αιτίες πίσω από τις μεταναστευτικές ροές. Έριξε βάρος στην εκπαίδευση, λέγοντας ότι είναι το κλειδί κατά της ριζοσπαστικοποίησης και του μίσους. Σχολίασε ότι η Ευρώπη τώρα έχει την ίδια προσέγγιση με τις ΗΠΑ, ωστόσο, σε αντίθεση με τις ΗΠΑ, προσπαθεί να απαντήσει και στις αιτίες της μετανάστευσης, όπως είπε. Τόνισε ότι πρέπει να ακούγονται και οι ίδιοι οι άνθρωποι που μεταναστεύουν, ώστε να δημιουργηθούν θετικές συνθήκες στις χώρες τους. Aν οι πόροι που ξοδεύονται για την παρεμπόδιση μεταναστευτικών ροών ξοδεύονταν για επίλυση των αιτίων της και ένταξη των μεταναστών, τα πράγματα θα ήταν καλύτερα, σχολίασε κλείνοντας ο κ. Dautzenberg.

Stefan Kraus, chief operating officer, Henley & Partners
Στη μετανάστευση μορφωμένων και ευκατάστατων ανθρώπων από τρίτες χώρες στην Ευρώπη εστίασε ο chief operating officer της Henley & Partners Stefan Kraus. Αναφέρθηκε σε σχετικά προγγράμματα για προσέλκυση επενδυτών για εγκατάσταση και χαρακτήρισε την Ελλάδα case study σε αυτόν τον τομέα. Ειδικότερα, ο κ. Kraus αναφέρθηκε στο πρόγραμμα Golden Visa, για το οποίο σχολίασε ότι έχει αποφέρει αρκετά εκατομμύρια ευρώ στην Ελλάδα. Ανφέρθηκε επίσης στα προγράμματα και κίνητρα προσέλκυσης ταλέντου. Όσον αφορά την παράνομη μετανάστευση, σχολίασε ότι η Ελλάδα έχει δείξει τον δρόμο για πιο αυστηρά κριτήρια τα οποία πρέπει να πληρούν οι υποψήφιοι μετανάστες, αλλά θα πρέπει να δίνονται κίνητρα και για νόμιμη μετανάστευση.

Geoffrey Pyatt, Ανώτερος Γενικός Διευθυντής, McLarty Associates, πρώην Υφυγπουργός για τους Ενεργειακούς Πόρους, Υπουργείο Εξωτερικών των ΗΠΑ, πρώην Πρέσβης των ΗΠΑ στην Ουκρανία και την Ελλάδα
Η ενεργειακή αβεβαιότητα αποτελεί πλέον τη «νέα κανονικότητα», υποστήριξε ο ανώτερος γενικός διευθυντής της McLarty Associates και πρώην υφυπουργός για τους Ενεργειακούς Πόρους των ΗΠΑ Geoffrey Pyatt, τονίζοντας ότι οι πρόσφατες γεωπολιτικές εξελίξεις αλλάζουν ριζικά το ενεργειακό τοπίο. «Ζούμε τη μεγαλύτερη αναστάτωση στο πεδίο της ενέργειας», ανέφερε, επισημαίνοντας όμως ότι οι αγορές έχουν επιδείξει ευελιξία και ότι το σοκ ήταν λιγότερο οξύ από αυτό που πολλοί περίμεναν. Προειδοποίησε, ωστόσο, πως ο βαθμός αβεβαιότητας που βιώνουμε είναι η νέα κανονικότητα, ενώ σημείωσε ότι ο πόλεμος στον Κόλπο έδωσε στο Ιράν «ένα εργαλείο που δεν γνώριζε ότι είχε, τον έλεγχο των Στενών του Ορμούζ». Ο κ. Pyatt αναφέρθηκε ακόμη στον ρόλο της Ελλάδας, συγχαίροντας την κυβέρνηση για τις ενεργειακές συμφωνίες και επισημαίνοντας ότι η χώρα συνέβαλε τόσο στις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή όσο και στην ανάπτυξη του Κάθετου Διαδρόμου. Εκτίμησε επίσης ότι μετά το τέλος του πολέμου στην Ουκρανία η ζήτηση θα αυξηθεί σημαντικά. Κλείνοντας, υπογράμμισε ότι η Ελλάδα είναι εξωστρεφής και οι εταιρείες της αναπτύχθηκαν στη διάρκεια αυτών των κρίσεων, εκφράζοντας αισιοδοξία για τη θέση τους στο νέο ενεργειακό περιβάλλον.

Sameh Shoukry, τέως Υπουργός Εξωτερικών της Αιγύπτου
«Η ενεργειακή ασφάλεια θα εξαρτηθεί από την επίλυση των συγκρούσεων στη Μέση Ανατολή και την επιστροφή της σταθερότητας στην περιοχή», υποστήριξε ο τέως Υπουργός Εξωτερικών της Αιγύπτου Sameh Shoukry, επισημαίνοντας ότι οι εξελίξεις στην Ουκρανία, τη Γάζα και το Ιράν έχουν επιβαρύνει σημαντικά τη διεθνή οικονομία. «Η ενεργειακή ανασφάλεια έχει μεγάλο αντίκτυπο στη διεθνή οικονομία», ανέφερε, τονίζοντας ότι «πρέπει να επιλυθούν οι συγκρούσεις στη βάση του πολιτικού διαλόγου». Υπογράμμισε ότι οι συνέπειες των πρόσφατων κρίσεων δεν έχουν ακόμη αποτυπωθεί πλήρως και ότι η συνεργασία στην περιοχή θα εξαρτηθεί από την αποκατάσταση της σταθερότητας. Αναφερόμενος στον ρόλο της Αιγύπτου, ο κ. Shoukry σημείωσε ότι «ήταν κομμάτι του κουαρτέτου που οδήγησε στο Μνημόνιο Κατανόησης Ιράν-ΗΠΑ» και ότι «έχουμε επιδιώξει να βρούμε σημεία σύγκλισης». Για τη σύγκρουση με το Ιράν σχολίασε πως «δεν μπορώ να δω πώς ήταν προς όφελος των ΗΠΑ ο πόλεμος αυτός», εκτιμώντας ότι η Τεχεράνη αξιοποίησε τα Στενά του Ορμούζ ως εργαλείο άσκησης ασύμμετρης πίεσης.

Hryhoriy Nemyria, πρώτος Αναπληρωτής Πρόεδρος, Επιτροπή Εξωτερικών Υποθέσεων, Κοινοβούλιο της Ουκρανίας, πρώην Αναπληρωτής Πρωθυπουργός της Ουκρανίας
«Η ενεργειακή ανθεκτικότητα αποτελεί βασικό στοιχείο της εθνικής ασφάλειας και η εμπειρία της Ουκρανίας μπορεί να προσφέρει πολύτιμα διδάγματα στην Ευρώπη», υποστήριξε ο πρώτος αναπλ. πρόεδρος της Επιτροπής Εξωτερικών Υποθέσεων του Κοινοβουλίου της Ουκρανίας και πρώην αναπλ. πρωθυπουργός της Ουκρανίας Hryhoriy Nemyria. «Ενέργεια σημαίνει ασφάλεια, η Ουκρανία έχει πληρώσει υψηλό αντίτιμο για αυτό το μάθημα», ανέφερε, προσθέτοντας ότι «νιώθουμε την ευθύνη να μοιραστούμε» αυτήν την εμπειρία. Τόνισε ότι η υπερεξάρτηση δημιουργεί ευαλωτότητα στο πεδίο της ενέργειας και υπενθύμισε πως οι ρωσικές επιθέσεις κατέστρεψαν κρίσιμες ενεργειακές υποδομές γύρω από το Κίεβο. Όπως είπε, «πρέπει επίσης να έχεις δυνατότητες αποκατάστασης, είναι εξίσου σημαντικές με τις δυνατότητες παραγωγής», ενώ υπογράμμισε ότι «το πλάνο διαχείρισης κρίσης πρέπει να υπάρχει από πριν». Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στην πυρηνική ενέργεια, λέγοντας ότι «για μας ήταν η ραχοκοκκαλιά της ανθεκτικότητάς μας». Κλείνοντας, επισήμανε ότι ο σημερινός πόλεμος «δεν είναι θέμα κατάκτησης εδαφών, αλλά ποιος θα γράψει τους κανόνες της νέας τάξης ασφάλειας» και κάλεσε την Ευρώπη να επενδύσει στη διασυνδεσιμότητα και την υγιή αλληλεξάρτηση.

Domagoj Juričić, πρώην διευθυντής του γραφείου του Προέδρου της Δημοκρατίας της Κροατίας, ανώτερος σύμβουλος διαχείρισης πολιτικού ρίσκου, MKPS, Croatia
«Η Ευρώπη χρειάζεται σαφή στρατηγική και όχι μόνο αποτελεσματική διαχείριση κρίσεων», είπε ο πρώην διευθυντής του γραφείου του Προέδρου της Δημοκρατίας της Κροατίας Domagoj Juričić, εκτιμώντας ότι ο κόσμος εισέρχεται σε μια νέα εποχή κατακερματισμένης ισχύος. «Δεν νομίζω ότι έχουμε κατανοήσει τη φύση του κόσμου που εισερχόμαστε», ανέφερε, σημειώνοντας ότι οι κυβερνήσεις δεν ελέγχουν πλέον αποκλειστικά τις δυνάμεις που διαμορφώνουν την παγκόσμια πολιτική. Όπως είπε, «η ισχύς είναι κατακερματισμένη» και αυτό δημιουργεί νέες εξαρτήσεις, σοκ και κρίσεις. Αναφερόμενος στην ενέργεια, τόνισε ότι «δεν είναι μόνο αγαθό, μιλάμε για στρατηγικές υποδομές», ενώ υπογράμμισε πως «οι χώρες που έχουν επιλογές, έχουν ισχύ». Για την ΕΕ σχολίασε ότι «στην Ευρώπη συγχέουμε την ενότητα της αντίδρασης με την ενότητα της προόδου», επισημαίνοντας ότι οι κρίσεις αντιμετωπίζονται συλλογικά, αλλά λείπει μια συνεκτική στρατηγική. Συμπλήρωσε ότι η Ευρώπη δεν πρέπει να μιμηθεί ούτε τις ΗΠΑ ούτε την Κίνα, αλλά να επιστρέψει στη δύναμη που πάντα τη χαρακτήριζε: την ένωση διαφορετικών κρατών γύρω από κοινούς κανόνες και κοινούς στρατηγικούς στόχους.