“Η καινοτομία είναι αυτή που θα φέρει αντίκτυπο στην οικονομία σήμερα και στο μέλλον”
19TH ANNUAL CYPRUS SUMMIT
CYPRUS’S NEW ROADMAP AND STRATEGY FOR SUSTAINABLE BALANCE
Geopolitics-Innovation-Growth
7 και 8 Νοεμβρίου 2023 Ξενοδοχείο Hilton Nicosia
Σε συνεργασία με την Αντιπροσωπεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στην Κύπρο
Colin Stewart, Ειδικός Αντιπρόσωπος και επικεφαλής της Ειρηνευτικής Δύναμης του ΟΗΕ στην Κύπρο (UNFICYP), αναπλ. Ειδικός Σύμβουλος του ΓΓ του ΟΗΕ για το Κυπριακό
Δεν υπάρχει άλλος τρόπος να προετοιμάσουμε το έδαφος για την επίλυση του Κυπριακού από το να απομακρύνουμε τα εμπόδια ανάμεσα στις δύο πλευρές του νησιού, να επεκτείνουμε τις εμπορικές σχέσεις ανάμεσα στις δύο κοινότητες και να ενσωματώσουμε τις δύο οικονομίες, τόνισε από το βήμα του ετήσιου συνεδρίου του Economist στη Λευκωσία ο Ειδικός Αντιπρόσωπος και επικεφαλής της Ειρηνευτικής Δύναμης του ΟΗΕ στην Κύπρο (UNFICYP) και αναπληρωτής Ειδικός Σύμβουλος του ΓΓ του ΟΗΕ για το Κυπριακό Colin Stewart. Ακόμα και αν αφήσουμε στην άκρη το υποκείμενο ζήτημα, συνέχισε, μια μεγαλύτερη οικονομική ενσωμάτωση θα βοηθήσει να μειωθούν οι περιορισμοί που συνήθως αντιμετωπίζουν οι μικρές νησιωτικές οικονομίες, θα μειώσει την εξωτερική ευαλωτότητα, θα προσελκύσει περισσότερες επενδύσεις και θα δημιουργήσει περισσότερες δουλειές. Σε αυτό το πλαίσιο, επεσήμανε o κ. Stewart, πρέπει να βελτιωθούν οι ρυθμίσεις σχετικά με το εμπόριο της Πράσινης Γραμμής, έδωσε δε σχετικά παραδείγματα. Αναφέρθηκε περαιτέρω σε σχετικές πρωτοβουλίες των Ηνωμένων Εθνών καθώς και στις τεχνικές επιτροπές που έχουν αναπτυχθεί και οι οποίες προωθούν τη συνεργασία, μεταξύ άλλων, στην αντιμετώπιση της εγκληματικότητας, την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς, την ισότητα των φύλων κ.ά. Επίσης, ο κ. Stewart αναφέρθηκε στο πώς τα Ηνωμένα Έθνη προωθούν τη δικτύωση επιχειρηματιών και από τις δύο πλευρές.
Mario Nava, Γενικός Διευθυντής της Γενικής Διεύθυνσης Στήριξης Διαρθρωτικών Μεταρρυθμίσεων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής
Όσο η Κύπρος παραμένει διαιρεμένη θα είναι εγγενώς ασταθής, υποστήριξε σε μήνυμα που έστειλε στο 19th Annual Cyprus Summit ο Γενικός Διευθυντής της Γενικής Διεύθυνσης Στήριξης Διαρθρωτικών Μεταρρυθμίσεων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Mario Nava, προσθέτοντας ότι για αυτόν τον λόγο η Ευρωπαϊκή Ένωση είναι πλήρως δεσμευμένη στην επανένωση της Κύπρου μέσα από το πλαίσιο των Ηνωμένων Εθνών. Αναφέρθηκε στο πρόγραμμα της ΕΕ για την τουρκοκυπριακή κοινότητα, ύψους άνω των 30 εκατ. ευρώ ετησίως. Ο κ. Nava παρέθεσε πτυχές αυτού του προγράμματος, όπως η οικονομική και τεχνική βοήθεια σε μικρομεσαίες επιχειρήσεις και αγρότες, η ασφάλεια τροφίμων κ.ά. Αναφέρθηκε επίσης στο εμπόριο από τις δύο πλευρές της Πράσινης Γραμμής, για το οποίο είπε ότι φέρνει τις δύο κοινότητες πιο κοντά, οικοδομεί εμπιστοσύνη και καθιστά αναγκαία την προσαρμογή στα πρότυπα της ΕΕ, συμβάλλοντας έτσι στην οικονομική επανένωση του νησιού. Τόνισε ότι ο στόχος είναι να αναπτυχθούν πλήρως οι δυνατότητες του προγράμματος αυτού. Σημείωσε ακόμα ότι το εμπόριο της Πράσινης Γραμμής έφθασε πέρυσι σε αξία το ποσό ρεκόρ των 15 εκατ. ευρώ, αλλά αυτό μπορεί να βελτιωθεί κατά πολύ.
Goran Tinjic, Διευθυντής Προγραμμάτων Ν. Ευρώπης, Παγκόσμια Τράπεζα
Το εμπόριο προάγει την ανάπτυξη, προωθεί την παραγωγικότητα, αλλά κυρίως μειώνει τη φτώχεια, τόνισε ο Διευθυντής Προγραμμάτων Ν. Ευρώπης της Παγκόσμιας Τράπεζας Goran Tinjic. Έδωσε έμφαση στο εμπόριο της Πράσινης Γραμμής, για το οποίο είπε ότι έχει αυξηθεί 10 φορές σε αξία από το 2004 που ξεκίνησε μέχρι σήμερα, υπογραμμίζοντας πως εκτός από τον όγκο, αυξήθηκε και η ποικιλία των προϊόντων και ότι υπάρχουν πολύ περισσότερες δυνατότητες. Μίλησε για 200 προϊόντα ελληνοκυπριακών εταιρειών από τα οποία θα μπορούσε να επωφεληθεί η τουρκοκυπριακή πλευρά και το αντίστροφο. Τόνισε ότι μπορεί να υπάρξει μεγάλο και αμοιβαίο όφελος από την οικονομική ολοκλήρωση. Ο κ. Tinjic αναφέρθηκε επίσης σε προτάσεις για την ελεύθερη διακίνηση κεφαλαίων καθώς και την ελεύθερη κίνηση επαγγελματικών οχημάτων και, κυρίως, εργαζομένων μεταξύ των δύο κοινοτήτων. Τέλος, ο εκπρόσωπος της Παγκόσμιας Τράπεζας αναφέρθηκε στην ανάγκη να αυξηθεί η συμετοχή των γυναικών στην εργασία, ιδίως στην τουρκοκυπριακή πλευρά, που είναι χαμηλή, καθώς και να δοθεί βάρος στις ψηφιακές δεξιότητες της νέας γενιάς.
Yaprak Özyalçın, Ιδρυτής και Διευθύντρια, MOS Glass
Το εμπόριο της Πράσινης Γραμμής βρέθηκε στο επίκεντρο της παρουσίασης της διευθύντριας της MOS Glass Yaprak Özyalçın, που μοιράστηκε τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει στη δεκαετή ιστορία της εταιρείας της. Οι δυσκολίες έγκεινται στην προώθηση των προϊόντων στον νότο, όπως είπε. Σύμφωνα με την κ. Yaprak Özyalçın, η πρώτη μεταφορά προϊόντων έγινε από την εταιρεία της με 5 μικρά φορτηγά, διότι τα μεγάλα δεν επιτρέπεται να περάσουν στον νότο. Ωστόσο, πρόσθεσε, δεν είναι ασφαλής η μεταφορά γυάλινων κατασκευών με μικρά οχήματα και από ένα σημείο περιορισμένης έκτασης και με πολυκοσμία. Σήμερα απαιτείται μία μέρα στο οδόφραγμα, κάτι που καταδεικνύει την ανάγκη ενός σημείου διέλευσης κατάλληλων προδιαγραφών για το εμπόριο στις δύο πλευρές του νησιού, ανέφερε η κ. Özyalçın. Επιπλέον, ανέδειξε το θέμα των πληρωμών, καθώς οι επιχειρήσεις δεν μπορούν να ανοίξουν τραπεζικούς λογαριασμούς στον νότιο τομέα και μεταφέρουν τα μετρητά σε τσάντες για να κάνουν συναλλαγές στο σημείο διέλευσης με την έγκριση του τελωνείου – κάτι παράδοξο εν έτει 2023, σχολίασε. Κλείνοντας, αναφέρθηκε στην ανάγκη εκσυγχρονισμού των διαδικασιών, εκφράζοντας την ελπίδα ότι το μοντέλο one stop shop φαίνεται να αναδύει μια ευκαιρία.
Christos Konteatis, Business development manager, Caterways
Στόχος του Christos Konteatis, Business development manager της Caterways, είναι να συνδέσει τις δύο κοινότητες μέσω των συσκευασιών, αξιοποιώντας την επιχειρηματική του δραστηριότητα, όπως παρουσίασε. Σημείωσε ότι λόγω των ειδικών συνθηκών του εμπορίου της Πράσινης Γραμμής, απαιτείται προσαρμογή του ΦΠΑ σε χαμηλότερα επίπεδα, στα πρότυπα άλλων χωρών, κάτι που θα ενισχύσει το εμπόριο και θα ευνοήσει τον δεσμό μεταξύ των δύο κοινοτήτων εδραιώνοντας την ειρήνη στο νησί, όπως είπε. Βάσει στοιχείων που παρουσίασε, το 2022 το 95% των συνολικών πωλήσεων μεταξύ των δύο κοινοτήτων ήταν από το βόρειο τμήμα προς το νότιο και μόλις το 5% από το νότιο στο βόρειο, εξαιτίας δυσκολιών όπως οι πληρωμές μόνο με μετρητά, αλλά και ο ΦΠΑ που προστίθεται στο τιμολόγιο και μπορεί να επιστραφεί, κόστος που καθιστά τις εταιρείες μη ανταγωνιστικές. Η εταιρεία του με έδρα στη Λευκωσία και εξαγωγές σε 10 χώρες διατηρεί συνεργασία με την SNA Glocals Trading και 30 τακτικούς πελάτες στην τουρκοκυπριακή κοινότητα, όπως ανέφερε. Οι δύο επιχειρήσεις μοιράζονται κοινές αξίες, όπως είπε, και υπογράμμισε κλείνοντας ότι η επιχειρηματική συνεργασία φέρνει τον κόσμο κοντά.
Παντελής Σκλιάς, Καθηγητής Διεθνούς Πολιτικής οικονομίας, Πρύτανης, Πανεπιστήμιο Νεάπολις Πάφου
Στην ανάγκη να διαμορφωθεί ένα οικονομικό περιβάλλον υποστηρικτικό προς το ενδοκοινοτικό εμπόριο ως βασική αρχή για την οικοδόμηση εμπιστοσύνης, αναφέρθηκε ο καθηγητής Διεθνούς Πολιτικής οικονομίας και Πρύτανης του Πανεπιστημίου Νεάπολις Πάφου Παντελής Σκλιάς. Σημείωσε τα εμπόδια που αντιμετωπίζουν οι επιχειρήσεις στον τραπεζικό και χρηματοοικονομικό τομέα ευρύτερα και επίσης ανέδειξε το πρόβλημα που δημιουργείται με το παράνομο εμπόριο. Ο κ. Σκλιάς τόνισε ότι το οικονομικό περιβάλλον που καλλιεργεί εμπιστοσύνη, προωθεί και περιβάλλον υγιούς ανταγωνισμού μεταξύ των επιχειρήσεων θέτοντας τους κανόνες που πρέπει να εφαρμόζονται. Βάσει στοιχείων που παρουσίασε, το 2022 σχεδόν 185 εκατ. ευρώ δαπανήθηκαν στην αγορά καυσίμων στην άλλη πλευρά του νησιού, ήτοι ποσοστό περί το 15-20% της κατανάλωσης, με διαφυγή 80 εκατ. ευρώ από φόρους που δεν εισπράχθηκαν. Το ίδιο, όπως ανέφερε, ισχύει και για άλλα καταναλωτικά προϊόντα. Σημείωσε ενδεικτικά την περίπτωση του καπνού, αναφέροντας στοιχεία που δείχνουν ότι 15,5% των τσιγάρων που διακινούνται στην Κύπρο δεν αγοράζονται με νόμιμο τρόπο, κάτι που συνεπάγεται διαρροή κρατικών εσόδων ύψους 50 εκατ. ευρώ. Κλείνοντας, ο κ. Σκλιάς ανέδειξε την αναγκαιότητα της ενίσχυσης των ενδοκοινοτικών εμπορικών σχέσεων ώστε να επιλυθούν προβλήματα, όπως είπε.
Monica Verzola, Αντιπρόεδρος, Lifelong Learning Platform (LLLP)
Δεν υπάρχει βιώσιμη οικονομική ανάπτυξη χωρίς βιώσιμη κοινωνική ανάπτυξη, τόνισε η αντιπρόεδρος του Lifelong Learning Platform (LLLP) Monica Verzola. Ανταγωνιστικότητα και συμπεριληπτικότητα μπορεί όχι μόνο να συνυπάρχουν, αλλά και να βελτιώνονται αμοιβαία, πρόσθεσε. Έδωσε έμφαση στο upskilling και reskilling, που, μεταξύ άλλων, όπως είπε, επιτρέπουν στις εταιρείες να βρουν επαγγελματίες από μεγαλύτερες «δεξαμενές» ταλέντου. Η εκπαίδευση είναι καταλύτης κοινωνικής δικαιοσύνης, τόνισε, ενώ έδωσε βάρος στη σημασία της εξάλειψης του χάσματος των φύλων. Η κ. Verzola επεσήμανε ότι μια κρίσιμη δεξιότητα είναι να μάθουμε πώς να μαθαίνουμε. Αναφέρθηκε διεξοδικότερα στην κουλτούρα της διά βίου μάθησης, για την οποία είπε ότι δίνει τη δυνατότητα σε άτομα, εταιρείες και κοινότητες να προσαρμόζονται στις αλλαγές και ότι συνεισφέρει στις ανοιχτόμυαλες προσεγγίσεις και την αλληλεγγύη μεταξύ των γενεών.
El-Iza Mohamedou, επικεφαλής, Κέντρο του ΟΟΣΑ
Μεγαλώνει το χάσμα εμπιστοσύνης μεταξύ κοινού και θεσμών όπως είναι οι επιχειρήσεις, τα ΜΜΕ, η κυβέρνηση και οι κυβερνητικές οργανώσεις, υποστήριξε η επικεφαλής του Κέντρου του ΟΟΣΑ El-lza Mohamedou παραθέτοντας στοιχεία από σχετική έρευνα. Στις ΗΠΑ το 56% αμφισβητεί πλέον την αξία ενός πανεπιστημιακού πτυχίου, ανέφερε, κάτι που συνέδεσε με την αύξηση του κόστους των σπουδών. Τόνισε ότι η δημογραφική γήρανση, η οικονομική αστάθεια και η πράσινη και ψηφιακή μετάβαση αλλάζουν τις ανάγκες της κοινωνίας σε δεξιότητες. Η κ. Mohamedou επίσης αναφέρθηκε στη σχέση επαγγελματικής και γενικής εκπαίδευσης και σημείωσε ότι η πλειοψηφία των ενηλίκων δεν συμμετέχει στην ενήλικη μάθηση. Ακόμα, έδωσε έμφαση στην προώθηση του upskilling και reskilling μέσω της βελτίωσης της σύνδεσης με την αγορά εργασίας, της προσβασιμότητας, της ευελιξίας, της συμπεριληπτικότητας καθώς και μέσω της αποτελεσματικότερης διακυβέρνησης.
Τέρψα Κωνσταντινίδου, Διευθύντρια ανώτερης εκπαίδευσης, Υπουργείο Παιδείας, Αθλητισμού και Νεολαίας, Κύπρος
Η αντιμετώπιση της αναντιστοιχίας δεξιοτήτων αποτελεί μεγάλη πρόκληση και έχει καταστεί εθνική προτεραιότητα, υπογράμμισε η Τέρψα Κωνσταντινίδου, Διευθύντρια Ανώτερης Εκπαίδευσης του Υπουργείου Παιδείας, Αθλητισμού και Νεολαίας της Κύπρου. Κάνοντας λόγο για το έργο «Ανάπτυξη Εθνικού Μηχανισμού παρακολούθησης Αποφοίτων Ανώτερης Εκπαίδευσης και σχεδιασμός και εφαρμογή Παγκύπριας Έρευνας Εργοδοτών» του Υπουργείου Παιδείας της Κύπρου, σημείωσε ότι στόχος του έργου είναι η συλλογή εθνικών δεδομένων για την πορεία των αποφοίτων μετά την αποφοίτησή τους από την τριτοβάθμια εκπαίδευση, καθώς και δεδομένων σχετικά με τις τρέχουσες και μελλοντικές ανάγκες της αγοράς εργασίας.
Πάνω από 80% των αποφοίτων εργάζονται, ωστόσο το 45% των αποφοίτων ανέφερε ότι διαθέτουν υψηλότερο επίπεδο εκπαίδευσης από αυτό που απαιτεί η εργασία τους, σύμφωνα με τα προκαταρκτικά ευρήματα της Εθνικής Έρευνας Παρακολούθησης Αποφοίτων και της μελέτης EUROGRADUATE του 2022, τα οποία παρέθεσε η κ. Κωνσταντινίδου. Το ποσοστό των αποφοίτων που ανέφερε ότι η τρέχουσα απασχόλησή τους δεν ευθυγραμμίζεται με τον τομέα των σπουδών τους ήταν 15-20%, ενώ –μεταξύ άλλων– οι απόφοιτοι είπαν ότι οι τρέχουσες θέσεις εργασίας τους απαιτούν υψηλό επίπεδο όλων των τύπων δεξιοτήτων, όπως ανέφερε η κ. Κωνσταντινίδου, η οποία παράλληλα υπογράμμισε τον σημαντικό ρόλο της ανώτατης εκπαίδευσης στην προώθηση της διά βίου μάθησης.
Γιάννης Καλογεράκης, Διευθύνων Σύμβουλος, JMK Anthropocentric Strategic Leadership Development, Πρόεδρος, IUPT Consultative Body
«Μήπως η τεχνητή νοημοσύνη θα με αντικαταστήσει;» είναι μια ερώτηση που δέχεται συχνά, όπως μοιράστηκε με τους συνέδρους του 19th Annual Cyprus Summit του Economist στη Λευκωσία ο Γιάννης Καλογεράκης, διευθύνων σύμβουλος της JMK Anthropocentric Strategic Leadership Development και πρόεδρος του IUPT Consultative Body, για να απαντήσει: «Όχι – ακόμα. Οι επαγγελματίες δεν πρόκειται να αντικατασταθούν από ένα app στο κινητό και από τεχνητή νοημοσύνη. Αλλά οι επαγγελματίες που χρησιμοποιούν τεχνητή νοημοσύνη, πρόκειται να αντικαταστήσουν αυτούς που δεν τη χρησιμοποιούν».
Νέοι τρόποι εργασίας έρχονται, αλλά και νέοι τρόποι αγοράς έρχονται, ανέφερε χαρακτηριστικά, για να υπογραμμίσει την ανάγκη καλλιέργειας νέων δεξιοτήτων, όπως η ποικιλομορφία, η δικαιοσύνη, η συμπερίληψη κ.ά. Ένας ηγέτης δημιουργεί άλλους ηγέτες, είπε εστιάζοντας περαιτέρω σε θέματα ηγεσίας. Αν οι άνθρωποι που δουλεύουν για σας αισθάνονται ότι δεν αναγνωρίζεται ο κόπος τους, αυτό σημαίνει φτωχή ηγεσία, υπογράμμισε ο κ. Καλογεράκης. Αφού ανέφερε παραδείγματα ηγετών στην Κύπρο που διαπρέπουν παγκοσμίως, τόνισε την ανάγκη της διηνεκούς εκπαίδευσης αλλά και την ευθύνη όλων μας απέναντι σε αυτό, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στην υπεροχή της κουλτούρας έναντι της στρατηγικής.
Γιώργος Θεοχαρίδης, Πρόεδρος, Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς Κύπρου (CySEC)
Σε θέματα εμπιστοσύνης εστίασε ο πρόεδρος της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς Κύπρου (CySEC) Γιώργος Θεοχαρίδης, αναφέροντας ότι η βιώσιμη χρηματοδότηση έχει αυξηθεί, με την ευρωπαϊκή αγορά επενδύσεων με κριτήρια ESG να φτάνει το ρεκόρ των 2,14 τρισ. ευρώ στο τέλος του 2022, κάτι που ενθάρρυνε πολλούς διαχειριστές κεφαλαίων να λανσάρουν νέα επενδυτικά προϊόντα. Η οικοδόμηση εμπιστοσύνης στα χρηματοοικονομικά προϊόντα είναι προϋπόθεση ώστε να δούμε επενδυτές να υποστηρίζουν τη πράσινη μετάβαση, καθώς πολλές φορές, επενδυτικά κεφάλαια διατίθενται στην αγορά ως «πράσινα», «ESG» ή «βιώσιμα», ενώ στην πραγματικότητα δεν προωθούν στόχους βιωσιμότητας, όπως εξήγησε ο κ. Θεοχαρίδης. Είναι ρόλος των ρυθμιστικών αρχών να εντοπίζουν αυτές τις περιπτώσεις πράσινου ξεπλύματος (greenwashing), αλλά και να προβλέπουν πιθανούς κινδύνους, σημείωσε.
Εξάλλου, οι κεφαλαιαγορές έχουν αποδειχθεί ανθεκτικές στις πρόσφατες κρίσεις, αλλά οι κίνδυνοι παραμένουν υψηλοί, πρόσθεσε. Στο πλαίσιο αυτό, ο κ. Θεοχαρίδης αναφέρθηκε σε πρωτοβουλίες όπως ο Ευρωπαϊκός Κανονισμός για το Crowdfunding (ECSPs), ο νέος κανονισμός για τα ευρωπαϊκά μακροπρόθεσμα επενδυτικά ταμεία (ΕΜΕΚ) και οι οδηγίες σχετικά με τους Οργανισμούς Συλλογικών Επενδύσεων ΟΣΕΚΑ αλλά και τη διαχείριση εναλλακτικών επενδυτικών κεφαλαίων (AIFMD) που εκκρεμεί. Αναφορικά με το Χρηματιστήριο Αξιών Κύπρου, ανέφερε ότι συγκαταλέγεται στις χρηματιστηριακές αγορές που έχουν επηρεαστεί από την τάση διαγραφών εταιρειών και προχωρά σε μεταρρύθμιση του καθεστώτος εισαγωγής.
Ευγένιος Ευγενίου, Πρόεδρος, Invest Cyprus
Η αειφόρος ανάπτυξη περνά μέσα από καινοτόμους επενδύσεις, σύμφωνα με τον πρόεδρο του Invest Cyprus Ευγένιο Ευγενίου, ο οποίος μίλησε για την ουσιαστική σημασία της καινοτομίας στην οικονομική ανάπτυξη. Επικαλέστηκε στοιχεία από πρόσφατη έκθεση της McKinsey, που δείχνει ότι η έλλειψη καινοτομίας αποτελεί τροχοπέδη για την ανάπτυξη της Ευρώπης έναντι των ΗΠΑ, με την επένδυση στην καινοτομία να αναδεικνύεται σε καταλύτη για την αύξηση της παραγωγικότητας και των δεξιοτήτων που απαιτεί η οικονομική ανάπτυξη. Όπως ανέφερε, το 2023 η Κύπρος ανήκει στο club των χωρών που διακρίνονται για την καινοτομία τους εμφανίζοντας υψηλές επιδόσεις, πάνω από τον μέσο όρο της ΕΕ με σταθερή βελτίωση.
Πρόσθεσε ότι η χώρα διαθέτει 37 κέντρα αριστείας –κάτι που συντελεί στην επιτυχία–, αλλά για την καινοτόμο έρευνα απαιτείται στήριξη, πρόσθεσε. Εξήγησε ότι στον συγκεκριμένο τομέα παρά τις βέλτιστες πρακτικές που έχει να επιδείξει η χώρα, υστερεί, λόγω της έλλειψης επενδύσεων. Ο κ. Ευγενίου μίλησε επίσης για τις καλές επιδόσεις στην ανάπτυξη μετά την πανδημία, αλλά υπογράμμισε και την ανάγκη να μην υπάρχει εφησυχασμός σε τομείς όπως π.χ. τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια. Τέλος, αναφέρθηκε στις επαφές που γίνονται με επενδυτές, στο action plan και την πρόκληση να εφαρμοστούν γρήγορα οι στρατηγικές, με επενδύσεις στον πρωτογενή τομέα, τη γεωργία, τις ΑΠΕ κ.ά.
Στέλιος Ηλία, Διευθύνων σύμβουλος, BC Partners
Παρά το ασταθές πολιτικό περιβάλλον, η Ελλάδα και η Κύπρος, ξεκινώντας από χαμηλότερο σημείο μετά τις κρίσεις της προηγούμενης δεκαετίας, έχουν σήμερα καλύτερες αναπτυξιακές προοπτικές από τον μέσο όρο της ΕΕ, τόνισε ο διευθύνων σύμβουλος της BC Partners Στέλιος Ηλία. Επεσήμανε ότι υπάρχουν ελκυστικές ευκαιρίες για επενδύσεις, μεταξύ άλλων στην τεχνολογία, την εκπαίδευση και την υγειονομική περίθαλψη. Αναφέρθηκε σε διάφορες πηγές επενδυτικών κεφαλαίων, όπως τα μεγάλα κρατικά επενδυτικά ταμεία (π.χ. των χωρών της Μέσης Ανατολής) ή οι συμπράξεις με χρηματοδότηση από την ΕΕ. Υπογράμμισε ότι, όσον αφορά τις επενδύσεις, απαιτείται περισσότερη δημιουργικότητα στην Ελλάδα και την Κύπρο σε σύγκριση με άλλες χώρες. Στο πλαίσιο αυτό, ο κ. Ηλία αναφέρθηκε σε ιδρυτές εταιρειών που δεν πείθονται εύκολα να παραχωρήσουν τον έλεγχο, προσθέτοντας ότι σε αυτές τις περιπτώσεις πρέπει να εξετάζονται επενδυτικά σχήματα όπου ιδρυτής και διοίκηση διατηρούν σημαντικά δικαιώματα ιδιοκτησίας και διακυβέρνησης. Ο διευθύνων σύμβουλος της BC Partners έδωσε έμφαση στα διασυνοριακά add-on deals για εταιρείες χαρτοφυλακίου, ενώ τόνισε ότι οι επενδυτικές ευκαιρίες που προσφέρει η Κύπρος χρειάζονται μεγαλύτερη προβολή στο εξωτερικό.
Goran Tinjic, Διευθυντής Προγραμμάτων Ν. Ευρώπης, Παγκόσμια Τράπεζα
Αναφερόμενος στην ανάπτυξη της τεχνολογίας, ο διευθυντής Προγραμμάτων Ν. Ευρώπης της Παγκόσμιας Τράπεζας Goran Tinjic είπε ότι υπάρχει σε αυτή μια θετική πλευρά, η συνεισφορά της στην ανάπτυξη και την ευημερία, και μια πρόκληση, ότι δεν μπορεί να είναι βιώσιμη αν δεν εξασφαλιστεί ότι θα ωφεληθούν από αυτήν οι λιγότερο ευημερούσες ομάδες. Επεσήμανε ότι οι μεγάλες επιχειρήσεις έχουν αποδειχθεί πιο ικανές να προσαρμοστούν στην τεχνολογική εξέλιξη, σε αντίθεση με τις μικρομεσαίες. Πρόσθεσε, ωστόσο, ότι και πολλές καινούργιες μικρές εταιρείες αποδεικνύονται καινοτόμοι. Εκτίμησε ότι το σύστημα επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης στην Ευρώπη δεν έχει αλλάξει όσο θα έπρεπε τα τελευταία είκοσι χρόνια. Ο κ. Tinjic επίσης αναφέρθηκε στις διαφορές που υπάρχουν από περιοχή σε περιοχή της Ευρώπης, καθώς και στην υστέρηση του δημοσίου σε σχέση με τον ιδιωτικό τομέα όσον αφορά την ψηφιοποίηση. Τέλος, έδωσε έμφαση στην ανάγκη επανασχεδιασμού της επαγγελματικής εκπαίδευσης και χρηματοδότησης των μικρομεσαίων επιχειρήσεων για να κάνουν την ψηφιακή τους μετάβαση.
Κύπρος Ζουμίδου, Διευθύνων Σύμβουλος Ομίλου Capital.com
Η καινοτόμος επένδυση και η επένδυση στη βιωσιμότητα συνεπάγεται ρίσκο, σύμφωνα με τον διευθύνοντα σύμβουλο του Ομίλου Capital.com Κύπρο Ζουμίδου, ο οποίος σημείωσε ότι –αντίθετα με το παρελθόν– σήμερα οι επιχειρήσεις μετρούν τον κίνδυνο στις βιώσιμες επενδύσεις, καθώς το ζητούμενο είναι η απόδοση της επένδυσης. Περιέγραψε τις νέες τάσεις κάνοντας αναδρομή στη δεκαετία του ’80, όταν ο γαλατάς μοίραζε το γάλα πόρτα-πόρτα και οι παραγωγοί δούλευαν τη γη και μοιράζονταν τους πόρους. Πρόκειται για ένα μοντέλο βιωσιμότητας το οποίο δεν ακολουθήθηκε, καθώς η πρόοδος έφερε τη μαζική παραγωγή και την ανάγκη να τυλίγονται τα προϊόντα με πλαστικό, μια επιχειρηματική δραστηριότητα που αποφέρει περισσότερο κέρδος, όπως εξήγησε ο κ. Ζουμίδου.
Αναρωτήθηκε δε τι μπορεί να κάνει μια fintech, αναλύοντας μια στρατηγική που βασίζεται στις πρωτοβουλίες που λαμβάνονται για την καινοτομία εντός του οργανισμού και σε αυτές για την αγορά. Μίλησε για την αξία που μπορεί να προσφέρει η βιωσιμότητα στα προϊόντα που προσφέρει μια καινοτόμος εταιρεία, τον τρόπο που τα επικοινωνεί και τον τρόπο που διαχειρίζεται τους ανθρώπους και τους πόρους της. Η καινοτομία εξαρτάται από τους επιχειρηματίες που θα στηρίξουν επενδυτικά σχέδια και προς τούτο απαιτείται ένα υποστηρικτικό περιβάλλον, ρυθμιστικό, φορολογικό, τραπεζικό και πιθανόν κάποια κίνητρα για καινοτομία και βιωσιμότητα με μακροπρόθεσμο ορίζοντα, υπογράμμισε ο κ. Ζουμίδου.
Anna Motruk, Partner, Energame
Ο τρόπος για να απαντήσουμε στις προκλήσεις με τις οποίες είναι αντιμέτωπος ο σύγχρονος κόσμος είναι οι καινοτόμοι λύσεις, υπογράμμισε η partner της Energame Anna Motruk, η οποία εκτίμησε ότι η καινοτομία είναι αυτή που θα φέρει αντίκτυπο στην οικονομία σήμερα και στο μέλλον. Σημείωσε την ευκαιρία που προσφέρει η ενιαία ευρωπαϊκή αγορά αλλά και την ανάγκη η ΕΕ να προωθήσει κανόνες, υψηλά πρότυπα, χρηματοδότηση και ψηφιακά εργαλεία ώστε να διευκολυνθούν νεοφυείς επιχειρήσεις να αναπτυχθούν γρήγορα. Όπως είπε η κ. Motruk, η τεχνολογία είναι κρίσιμης σημασίας και συνδέεται με κοινωνικούς και περιβαλλοντικούς παράγοντες αλλάζοντας τα δεδομένα που ίσχυαν προ εικοσαετίας και αναδεικνύοντας νέες τάσεις, από τις έξυπνες πόλεις και τις fintech μέχρι τις καινοτόμους υπηρεσίες και την ψυχαγωγία. Ειδικότερα, η κ. Motruk αναφέρθηκε στις προοπτικές ανάπτυξης του igaming, μιας μεγάλης αγοράς με αξία $47 δις σήμερα και με προοπτικές να φτάσει σύντομα τα $80 δις. εμφανίζοντας μέση ετήσια ανάπτυξη 11%. Η κ.Motruk μίλησε για τις εξελίξεις στην Ιταλία, η οποία δημιουργεί ευκαιρίες με την υιοθέτηση νομοθετικού πλαισίου αλλά και στην Ελλάδα, όπου έχει μειωθεί το κόστος και έχει αυξηθεί η διάρκεια της άδειας.
Χριστόδουλος Αγκαστινιώτης, Πρόεδρος, Κυπριακό Εμπορικό και Βιομηχανικό Επιμελητήριο
Ο φόβος ότι ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή μπορεί να επεκταθεί έχει κινητοποιήσει όλον τον πλανήτη, είπε ο πρόεδρος του ΚΕΒΕ Χριστόδουλος Αγκαστινιώτης, σημειώνοντας ότι η Κύπρος είναι έτοιμη να βοηθήσει σε ανθρωπιστικό επίπεδο. Πρόσθεσε ότι, ειδικά αν αυξηθεί η τιμή του πετρελαίου, μπορεί να υπάρξουν επιπτώσεις στην κυπριακή οικονομία. Ο κ. Αγκαστινιώτης έδωσε έμφαση στη δυνατότητα ισραηλινών επιχειρήσεων να εγκατασταθούν στην Κύπρο και τόνισε την ανάγκη η κυπριακή οικονομία να συνεχίσει στον δρόμο των μεταρρυθμίσεων. Επίσης, αναφέρθηκε στα 4 δις από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας της ΕΕ που θα εισρεύσουν στην κυπριακή οικονομία, ενώ επεσήμανε τις καλές δημοσιονομικές επιδόσεις της χώρας, όπως η μείωση του χρέους. Τέλος, ο πρόεδρος του ΚΕΒΕ εξέφρασε την πεποίθησή του ότι οι Κύπριοι επιχειρηματίες θα πρωταγωνιστήσουν στον εκσυγχρονσιμό και την αναδιοργάνωση της οικονομίας της χώρας.
Ανδρέας Γιασεμίδης, Πρόεδρος του Κυπριακού Οργανισμού Επενδυτικών Ταμείων (CIFA)
Η Κύπρος δεν έχει μείνει ανεπηρέαστη από τις παγκόσμιες δονήσεις, επεσήμανε από το βήμα του Economist στη Λευκωσία ο πρόεδρος του Κυπριακού Οργανισμού Επενδυτικών Ταμείων (CIFA) Ανδρέας Γιασεμίδης. Μίλησε για «αλλαγή παραδείγματος», εξηγώντας ότι η Κύπρος πρέπει να κατευθυνθεί προς ένα πιο ποικιλόμορφο και πιο ανθεκτικό μοντέλο ανάπτυξης. Είπε χαρακτηριστικά ότι σήμερα είναι μια «χρυσή ευκαιρία» να γίνει αυτό, καθώς η χώρα έχει διαθέσιμα κεφάλαια από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας καθώς και έναν οδικό χάρτη, τη στρατηγική Vision 2035. Τόνισε ότι διεθνώς οι εναλλακτικές μορφές επένδυσης αρχίζουν να ξεπερνούν τις παραδοσιακές μορφές. Αναφερόμενος στην Κύπρο, ο κ. Γιασεμίδης είπε ότι τα επενδυτικά ταμεία έχουν επενδύσει πάνω από 3 δις σε σύνολο 11 δις και τόνισε τη σημασία των επενδυτικών ταμείων σε μια εποχή που η πρόσβαση στην παραδοσιακή χρηματοδότηση είναι δαπανηρή. Τα επενδυτικά ταμεία έχουν ρόλο καταλύτη στην πορεία μετασχηματισμού της κυπριακής οικονομίας, υπογράμμισε κλείνοντας ο πρόεδρος του CIFA.
Hila Ehrenreich, Διευθύνουσα σύμβουλος, Israeli National Centre for Blue Economy and Innovation
Η καινοτομία δεν σταματά με τον πόλεμο, ανέφερε χαρακτηριστικά η διευθύνουσα σύμβουλος του Israeli National Centre for Blue Economy and Innovation Hila Ehrenreich, προερχόμενη από ένα περιβάλλον δοκιμασιών τις τελευταίες εβδομάδες, το Ισραήλ. Τοπικά έχει αναπτυχθεί ευελιξία στην αντιμετώπιση προκλήσεων, είπε, και κάπως έτσι περιέγραψε το πνεύμα που διαπνέει τις επιχειρήσεις στο Ισραήλ. Πολλές ιδέες αναπτύσσονται κατά τη διάρκεια των κρίσεων, πρόσθεσε, ενώ κατά την άποψή της κρίσιμα στοιχεία για την επιχειρηματική επιτυχία είναι η αποφασιστικότητα και η αισιοδοξία. Αυτήν την ελπίδα επιχείρησε να αναδείξει και στην παρουσίαση των ευκαιριών που αναδύονται στην οικονομία των ωκεανών, που περιλαμβάνει τους κλάδους της ναυτιλίας, της αλιείας, της υπεράκτιας αιολικής ενέργειας, της βιοτεχνολογίας με βάση τη θάλασσα κι επιπλέον καλύπτει τομείς που έχουν να κάνουν με την τροφή και τις υπηρεσίες, όπως εξήγησε η κ. Ehrenreich.
Μιλώντας για το οικοσύστημα της μπλε οικονομίας και την ισχυρή ανάπτυξη που προβλέπεται την επόμενη δεκαετία, αναφέρθηκε σε επιχειρηματικές πρωτοβουλίες όπως είναι των εταιρειών ECOncrete, Disperse Bio και BomVento και παρουσίασε λίστα με δεκάδες νεοφυείς επιχειρήσεις που αναπτύχθηκαν στο Ισραήλ δίνοντας το στίγμα των πρωτοβουλιών του Israeli National Center for Blue Economy.
Efraim Chalamish, Καθηγητής Διεθνούς Οικονομικού Δικαίου, New York University
Η Kύπρος έχει περάσει πολλές κρίσεις στην περιοχή, έχει αποδειχθεί πυλώνας σταθερότητας πολύ πριν τον πόλεμο στη Ισραήλ και ως εκ τούτου μπορεί να προσελκύσει επενδύσεις, σύμφωνα με τον καθηγητή Διεθνούς Οικονομικού Δικαίου από το New York University Efraim Chalamish, ο οποίος αναφέρθηκε στις προκλήσεις αλλά και στις ευκαιρίες στην ευρύτερη περιφέρεια μέσα από τις σύγχρονες τάσεις. Εστιάζοντας στη μετατόπιση που παρατηρείται από την παγκοσμιοποίηση στην περιφερειοποίηση, σημείωσε ότι η Κύπρος έχει διασύνδεση με παίκτες στην περιοχή και συντελεί στις αλλαγές, τις οποίες εντόπισε κυρίως στο πεδίο της οικοδόμησης τεχνολογικής ανθεκτικότητας μέσα από συνεργασίες. Αναφέρθηκε επίσης στην πρόσβαση σε πόρους, κάτι σημαντικό για τις κυβερνήσεις και τον ιδιωτικό τομέα, που απαιτεί όμως προσέγγιση της περιφέρειας με τρόπο συμπεριληπτικό και αισιόδοξο.
Στο πλαίσιο αυτό, ο κ. Chalamish σημείωσε ότι οι αναδυόμενες ευκαιρίες εντοπίζονται στην Κυπρο και άλλες χώρες όταν δεν υπάρχουν φραγμοί στη ροή των κεφαλαίων, καθώς π.χ. αυστηροί έλεγχοι αποθαρρύνουν θεσμικούς επενδυτές, ενώ αναφέρθηκε και στο παράδειγμα της ενέργειας, με την Κύπρο να έχει μεν πρόσβαση σε πόρους όπως το φυσικό αέριο, αλλά χρειάζεται και τις υποδομές, οπότε θα αναζητήσει εναλλακτικές λύσεις υπολογίζοντας δυνητικούς κινδύνους μέσω του δικτύου συνεργασιών που αναπτύσσει.
Αλέξης Βαφεάδης, Υπουργός Μεταφορών, Επικοινωνιών και Έργων της Κύπρου
Ακολουθώντας τον σχεδιασμό της ΕΕ για αύξηση της διασύνδεσης των χωρών, η Κύπρος προωθεί επενδύσεις σε υποδομές, σύμφωνα με τον υπουργό Μεταφορών, Επικοινωνιών και Έργων της Κύπρου Αλέξη Βαφεάδη. Μίλησε ειδικότερα για τον σχεδιασμό υποδομών που ενθαρρύνουν την περιφερειακή συνεργασία και απαντούν στην πρόκληση για ένα ευρωπαϊκό σύστημα με συνοχή. Παράλληλα, έδωσε τα χαρακτηριστικά στο περιβάλλον εντός του οποίου προωθούνται οι πολιτικές, δίνοντας έμφαση στη θέση της Κύπρου ως μιας νησιωτικής χώρας στον δρόμο του εμπορίου που αρχίζει από την Ευρώπη και φτάνει μέχρι τις αραβικές χώρες. Προκλήσεις όπως οι κρίσεις στην περιοχή, οι ανακαλύψεις φυσικού αερίου και ο ρόλος του εμπορίου επηρεάζουν τη στρατηγική στο μέλλον, είπε ο κ. Βαφεάδης. Σημείωσε δε ότι οι χερσαίες εναλλακτικές οδοί μεταφορών που διερευνώνται για να συνδέσουν την Ασία με την ηπειρωτική Ευρώπη δεν ακυρώνουν τις θαλάσσιες οδούς. Βασικός στόχος των επενδύσεων είναι η ανθεκτικότητα, πρόσθεσε, και στο πλαίσιο αυτό προωθείται μεταξύ άλλων η περιφερειακή οδός Λευκωσίας, αλλά κυρίως προωθούνται επενδύσεις στα κρατικά λιμάνια προκειμένου να αναβαθμιστούν οι προσφερόμενες υπηρεσίες προς την ευρύτερη περιφέρεια, σε τομείς όπως η ναυτιλία και η ενέργεια.
Η θέση της Κύπρου προσφέρεται ως ασφαλές καταφύγιο, υπογράμμισε κλείνοντας και εστίασε στην πρόταση του προέδρου Χριστοδουλίδη για ανάπτυξη ανθρωπιστικού διαδρόμου, κάτι που απαιτεί βελτίωση υποδομών για παροχή ακόμη καλύτερων υπηρεσιών σε καταστάσεις έντασης και διάσωσης.
Φίλιππος Χατζηζαχαρίας, Υφυπουργός Έρευνας, Καινοτομίας και Ψηφιακής Πολιτικής της Κύπρου
Η Κύπρος είναι μια χώρα με μεγάλη προοπτική τεχνολογικής ανάπτυξης, τόνισε ο υφυπουργός Έρευνας, Καινοτομίας και Ψηφιακής Πολιτικής της Κύπρου Φίλιππος Χατζηζαχαρίας. Έδωσε βάρος σε στόχους όπως ο πλήρης ψηφιακός μετασχηματισμός, η ένταξη της χρήσης της τεχνητής νοημοσύνης, η ανάπτυξη τεχνογνωσίας στον κβαντικό υπολογισμό, η θωράκιση της κυβερνοασφάλειας, η πρόσβαση των επιχειρήσεων στα κρατικά ερευνητικά εργαστήρια και η εμπορική αξιοποίηση των σχετικών ευρημάτων. Αναφέρθηκε περαιτέρω στη δημιουργία του κεντρικού γραφείου μεταφοράς γνώσης μέσω του Ιδρύματος Έρευνας και Καινοτομίας, το οποίο, όπως είπε, ευνοεί τη δημιουργία τεχνοβλαστών.
Μίλησε επίσης για τη δημιουργία ρυθμιστικών “sandboxes” (ελεγχόμενες περιοχές), όπου οι επιχειρήσεις θα μπορούν να διενεργήσουν πειραματικές διαδικασίες για προϊόντα ή υπηρεσίες. Τόνισε ότι με τη συμβολή των ακαδημαϊκών ιδρυμάτων, την αξιοποίηση των κέντρων αριστείας και τη συνέργεια ιδιωτικού και δημόσιου τομέα η Κύπρος τα επόμενα χρόνια θα μπορεί δικαίως να ονομάζεται τεχνολογικός κόμβος της Μεσογείου. Έχουν παραδοθεί έργα όπως η γραμμή εξυπηρέτησης του πολίτη και πριν από το τέλος του έτους οι πολίτες και αρκετές επαγγελματικές ομάδες θα επωφεληθούν από τη χρήση της ηλεκτρονικής ταυτότητας και της ηλεκτρονικής υπογραφής σε αρκετές κυβερνητικές υπηρεσίες, είπε ο υφυπουργός. Η κυβέρνηση επενδύει στην εκπαίδευση και επανεκπαίδευση πάνω στις ψηφιακές δεξιότητες, υπογράμμισε κλείνοντας ο κ. Χατζηζαχαρίας.
Ioannis Petri, Διευθύνων σύμβουλος, Athlos Capital
Για τη δυνατότητα μετατροπής της Κύπρου σε έναν τεχνολογικό κόμβο στην Ανατολική Μεσόγειο μίλησε ο διευθύνων σύμβουλος της Athlos Capital Ioanni Petri. Η χώρα, εκτός από επιχειρηματικά κεφάλαια, χρειάζεται άμεσες οδούς επενδύσεων, τόνισε. Αναφέρθηκε στην ανάγκη σταθερής ροής εξειδικευμένων αποφοίτων και σημείωσε ότι η προσφορά σε τεχνολογικά ταλέντα είναι περιορισμένη, αλλά αυτό μπορεί να λυθεί με προσέλκυση ψηφιακών νομάδων. Ο κ. Petri έδωσε έμφαση στην ανάγκη υποστηρικτικού νομικού πλαισίου καθώς και κυβερνητικής υποστήριξης. Σημείωσε ότι οι δημόσιες επενδύσεις στην τεχνολογία συγκαταλέγονται στα αδύναμα σημεία που εντοπίζονται, ενώ τόνισε ότι το fintech είναι ένα πεδίο στο οποίο η Κύπρος μπορεί να διαπρέψει στην παγκόσμια σκηνή.
Δημήτρης Σπέντζας, Διευθύνων σύβουλος, Ambience
Υπάρχει αρκετή καινοτομία που δεν έχει ακόμα εντοπιστεί και «ξεκλειδώσει», είπε χαρακτηριστικά ο διευθύνων σύμβουλος της Ambience Δημήτρης Σπέντζας. Εστίασε ιδιαίτερα στη σημασία της αυτοματοποίησης και της εκπαίδευσης και επεσήμανε ότι το σύστημα καινοτομίας πρέπει να ωθηθεί από μια κατάλληλη στρατηγική που να περιλαμβάνει σύνδεση με τον επιχειρηματικό κόσμο και τις νεοφυείς επιχειρήσεις. Καθώς υπάρχει έλλειψη ταλέντου, λιγότεροι άνθρωποι κάνουν περισσότερη δουλειά, με αποτέλεσμα να υπάρχει στρες, όπως εξήγησε ο κ. Σπέντζας. Πρόσθεσε ότι αυτό μπορεί να λυθεί με την αυτοματοποίηση, που θα απελευθερώσει χρόνο, ο οποίος μπορεί να χρησιμοποιηθεί για ανάπτυξη καλύτερων προϊοντων και για καλύτερη εξυπηρέτηση των πελατών. Κλείνοντας, τόνισε ότι η ανώτερη και μέση διοίκηση των επιχειρήσεων πρέπει να εκπαιδευθεί στα «εργαλεία» που είναι διαθέσιμα σήμερα.
Itai Green, Ιδρυτής και Διευθύνων Σύμβουλος, Innovate Israel
Η συνεργασία δημόσιου και ιδιωτικού τομέα είναι το κλειδί για την ψηφιοποίηση των κυβερνητικών υπηρεσιών, τόνισε ο ιδρυτής και διευθύνων σύμβουλος του Innovate Israel Itai Green, ενώ έδωσε έμφαση και στη συνεργασία με νεοφυείς επιχειρήσεις στο πεδίο της καινοτομίας. Οι οργανισμοί δεν χρειάζεται να ανακαλύψουν εκ νέου τον τροχό, κάποιος το έχει κάνει ήδη για αυτούς, είπε χαρακτηριστικά. Η Κύπρος μπορεί να προσελκύσει εργαζόμενους υψηλής εξειδίκευσης από την ΕΕ και το Ισραήλ, επεσήμανε, προσθέτοντας ότι για να το πετύχει αυτό πρέπει να επενδύσει στην εκπαίδευση και την κατάρτιση, αλλά και να εξετάσει σχετικά κίνητρα. Αναφέρθηκε στις επιτυχίες του Ισραήλ στην προσέλκυση ξένων επενδύσεων. Τόνισε ότι ο καλύτερος τρόπος να ψηφιοποιήσει τις υπηρεσίες της μια χώρα είναι μέσω της ανοιχτής καινοτομίας, όπου κυβερνητικοί φορείς, ακαδημαϊκοί και startups συνεργάζονται, ενώ υπάρχει ακόμη συνεργασία με ανταγωνιστές ή άλλες κυβερνήσεις. O κ. Green υπογράμμισε ότι έχει σημασία να μετρά κανείς την καινοτομία με μια σειρά δείκτες ώστε να εξασφαλίσει ότι κινείται προς τη σωστή κατεύθυνση. Επίσης, αναφέρθηκε στην αξία της διασυνοριακής συνεργασίας και τόνισε ότι η Κύπρος έχει μια μοναδική ευκαιρία σήμερα λόγω της πρόσβασής της στην ΕΕ και της στενής σχέσης της με το Ισραήλ.
Έλενα Πανταζή, Εταίρος, talent and portfolio development, Northzone
Ευνοϊκή συγκυρία για την Κύπρο προκειμένου να κεφαλαιοποιήσει την ευκαιρία που έχει στην καινοτομία διαβλέπει η Έλενα Πανταζή, Εταίρος, talent and portfolio development του Northzone, σημειώνοντας τις δυνατότητες που παρέχει για εξ αποστάσεως εργασία και οι οποίες την έχουν καταστήσει ελκυστικό προορισμό για ψηφιακούς νομάδες και επιχειρήσεις. Μάλιστα, σημείωσε ότι το περιβάλλον προοιωνίζεται τη δημιουργία μιας νέας γενιάς ιδρυτών νεοφυών επιχειρήσεων. Η κ. Πανταζή αναφέρθηκε επίσης στην ανάγκη πρόσβασης σε κεφάλαια που υπάρχει για τις νέες επιχειρήσεις, καθώς ενώ την περίοδο 2018-2021 παρατηρήθηκε μια τεράστια ανάπτυξη της αγοράς επενδυτικών κεφαλαίων, την περίοδο 2022-2023 σημειώνεται μεν επιτάχυνση των επενδύσεων, αλλά παρατηρείται και αβεβαιότητα ως προς τη χρηματοδότηση. Κάποιες εταιρείες όπως είπε, αγωνίζονται να επιβιώσουν, αν και σε γενικές γραμμές η αγορά αναπτύσσεται ειδικά σε τομείς όπως η τεχνητή νοημοσύνη, η τεχνολογία του κλίματος, η βιοτεχνολογία κ.ά.
Η κ. Πανταζή μοιράστηκε την εμπειρία της από το Northzone στο οποίο συμμετέχει, ένα venture capital fund από τη Σκανδιναβία, με ιστορία άνω των 25 ετών, που υποστηρίζει επιχειρηματίες από την έναρξη (seed funding) μέχρι την ανάπτυξη, με χαρτοφυλάκιο 1 δις ευρώ. Μιλώντας για τις δράσεις του fund, αναφέρθηκε στην παρουσία του σε όλη την Ευρώπη και στη Νέα Υόρκη.
Demetrios Zoppos, founding partner, 33East
Ο founding partner του 33East Demetrios Zoppos, εκπροσωπώντας ένα νέο επενδυτικό ταμείο στην Κύπρο που επιλέχθηκε από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Επενδύσεων (EIF), έχει θέσει ως βασικό του στόχο τη στήριξη του οικοσυστήματος των νέων τεχνολογιών με κεφάλαια 30 εκατ. ευρώ. Στοχεύει να γίνει ο «χρυσός επενδυτής» στη χώρα, όπως είπε χαρακτηριστικά, δημιουργώντας δυνατότητες και προσελκύοντας κεφάλαια. Έτσι, με βάση τον σχεδιασμό που περιέγραψε, η Κύπρος θα αποτελέσει τη βάση ενσωματώνοντας επιτυχίες άλλων χωρών, όπως το παράδειγμα της Ελλάδας. Πρακτικά, συμπληρώνεται ένα κενό που υπήρχε στην τοπική αγορά, η οποία σύμφωνα με τον κ. Zoppos, θεωρείται ελκυστική για επενδύσεις για μια σειρά από λόγους και ειδικά διότι αποτελεί πύλη από την Ανατολική Μεσόγειο για την Ευρώπη. Πρόσθεσε ότι το επενδυτικό ταμείο υπηρετεί τον στόχο για τη μετάβαση της οικονομίας σε ένα μοντέλο που βασίζεται στη γνώση και θα παράγει καινοτομία, ένα βήμα δηλαδή μετά την προσέλκυση εταιρειών τεχνολογίας. Με βάση στοιχεία που παρουσίασε ο κ. Zoppos, σήμερα περίπου 15% του ΑΕΠ της χώρας έρχεται από την τεχνολογία. Στην τοπική αγορά λειτουργούν περίπου 500 νεοφυείς επιχειρήσεις που δημιουργούν 4 δις ευρώ αξία, ενώ απασχολείται στην αγορά περίπου 2,5% του εργατικού δυναμικού της χώρας.
