Στις νέες συνθήκες που δημιούργησε η πανδημία αποτελεί παράλληλα μια ευκαιρία για αλλαγή τρόπου ζωής

5Ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ECONOMIST ΓΙΑ ΤΗ Ν.Α. ΕΥΡΩΠΗ ΚΑΙ ΤΗ ΜΕΣΟΓΕΙΟ
30 Σεπτεμβρίου – 1η Οκτωβρίου 2021
Divani Apollon Palace & Thalasso, Αθήνα / hazliseconomist.com  fifthsustainabilitysummit.economist.com
Yπό την αιγίδα της Α.Ε. της Προέδρου της Δημοκρατίας Κατερίνας Σακελλαροπούλου
Σε συνεργασία με το SDSN Greece, το SDSN Europe και το Climate-KIC

Σοφία Βούλτεψη, υφυπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου
Η Τουρκία είναι σε πόλεμο στη Συρία και άρα παράγει κι εκείνη το μεταναστευτικό πρόβλημα, σε αντίθεση με την Ελλάδα που είναι θύμα της μεταναστευτικής κρίσης, έχοντας 1 εκατ. μετανάστες σε 10 εκατ. συνολικό πληθυσμό, ανέφερε η υφυπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου Σοφία Βούλτεψη. Μεταξύ άλλων, σημείωσε ότι υπάρχουν ευρωπαϊκές χώρες που δέχονται ασυνόδευτα παιδιά από την Ελλάδα και άλλες που δίνουν απλώς χρήματα: «όμως δεν αρκεί αυτό, δεν μπορεί μία χώρα να ορίζεται ως μοναδική χώρα φιλοξενίας».

Per Heggenes Διευθύνων σύμβουλος, IKEA Foundation
«Κανείς δεν θέλει να γίνει πρόσφυγας. Όλοι αυτοί οι άνθρωποι αναγκάζονται να εγκαταλείψουν τις εστίες τους. Σκεφτείτε τι σημαίνει για έναν γονέα να βάζει σε ένα σκάφος το 5χρονο παιδί του με την ελπίδα να έχει ένα καλύτερο μέλλον», τόνισε ο διευθύνων σύμβουλος του IKEA Foundation Per Heggenes, ο οποίος μίλησε για την ανάγκη μεγαλύτερης αλληλεγγύης από τα κράτη μέλη της Ε.Ε. Ο ίδιος εξέφρασε την εκτίμηση ότι στην πραγματικότητα η Ευρώπη δεν έχει προσφυγικό πρόβλημα αλλά απλώς πρόβλημα ενσωμάτωσης αυτών των ανθρώπων στα πρότυπα άλλων χωρών όπως ο Καναδάς. 

Σοφία Κουβελάκη Γενική διευθύντρια, The HOME Project
Περισσότερα από 2.100 ασυνόδευτα παιδιά βρίσκονται σήμερα στην Ελλάδα, επεσήμανε η γενική διευθύντρια του The HOME Project Σοφία Κουβελάκη, η οποία πάντως σημείωσε ότι έχουν μειωθεί σημαντικά τα παιδιά που βρίσκονται εκτός κάποιου πλαισίου υποστήριξης. Η ίδια μίλησε για την ανάγκη ενσωμάτωσης των ασυνόδευτων ανηλίκων στις ευρωπαϊκές κοινωνίες ως το καλύτερο σενάριο τόσο για τα ίδια τα παιδιά όσο και για την Ευρώπη, δίνοντας έμφαση στην παράμετρο της εκπαίδευσης.

Αγγελική Δημητριάδη Κύρια ερευνήτρια και επικεφαλής του προγράμματος μετανάστευσης, ΕΛΙΑΜΕΠ
Η πανδημία έχει χρησιμοποιηθεί ως δικαιολογία από ορισμένες χώρες για να κλείσουν τα σύνορα στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής διαχείρισης της μεταναστευτικής κρίσης, με αποτέλεσμα να πηγαίνουμε ένα βήμα πίσω από εκεί που ήμασταν, παρατήρησε η κύρια ερευνήτρια και επικεφαλής του προγράμματος μετανάστευσης του ΕΛΙΑΜΕΠ Αγγελική Δημητριάδη. Η ίδια στάθηκε στην παράμετρο της ανάπτυξης ως παράγοντα που είναι σε θέση να βελτιώνει τις συνθήκες για την ενσωμάτωση μεταναστών, οι οποίοι μπορούν να προσφέρουν στις αλυσίδες παραγωγής.

Peter Börkey Κύριος διοικητικός υπάλληλος, Διεύθυνση Περιβάλλοντος του ΟΟΣΑ
Η χρήση υλικών έχει διπλασιαστεί από τη δεκαετία του ’80 και αναμένεται να τριπλασιαστεί έως το 2060, επεσήμανε ο κύριος διοικητικός υπάλληλος της Διεύθυνσης Περιβάλλοντος του ΟΟΣΑ Peter Börkey. Η λύση είναι η μετάβαση στην κυκλικότητα, τόνισε. Βασική παράμετρος της κυκλικότητας, σύμφωνα με τον ομιλητή, είναι, μεταξύ άλλων, και η χρήση λιγότερων υλικών για την ίδια παραγωγή, δηλαδή, η μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα στη χρήση των υλικών. Ο εκπρόσωπος του ΟΟΣΑ σχολίασε ότι οι σχετικές τεχνολογίες υπάρχουν, αλλά ακόμα εφαρμόζονται σε μικρή κλίμακα. Τόνισε την ανάγκη να γίνει upscaling στη χρήση των σχετικών τεχνολογιών, μεταξύ άλλων με τη βοήθεια κινήτρων, που είναι θέμα πολιτικής, και υψηλότερης χρηματοδότησης, που ειδικά όσον αφορά την κυκλική οικονομία παραμένει περιορισμένη.

Θεοδώρα Αντωνακάκη Διευθύντρια του Κέντρου Κλιματικής Αλλαγής και Βιωσιμότητας της Τράπεζας της Ελλάδος
Στις νέες συνθήκες που δημιούργησε η πανδημία, επισημαίνοντας ότι αυτό παράλληλα αποτελεί μια ευκαιρία για αλλαγή τρόπου ζωής, αλλαγή συνηθειών, διατροφικών, καταναλωτικών κ.ο.κ. αναφέρθηκε η διευθύντρια του Κέντρου Κλιματικής Αλλαγής και Βιωσιμότητας της Τράπεζας της Ελλάδος Θεοδώρα Αντωνακάκη. Παρέθεσε βασικά χαρακτηριστικά της κυκλικής οικονομίας και έδωσε έμφαση στην αειφορική λειτουργία των επιχειρήσεων, η οποία μπορεί να επιτευχθεί, μεταξύ άλλων, με παρεμβάσεις τόσο στο σκέλος της ζήτησης όσο και σε εκείνο της προσφοράς. Τέλος, η κ. Αντωνακάκη εστίασε στην εμπλοκή των τραπεζών στα θέματα βιωσιμότητας και στη σημασία της σχετικής χρηματοδότησης.

Κάτια Λαζαρίδη Καθηγήτρια Σχολής Περιβάλλοντος, Γεωγραφίας και Εφαρμοσμένων Οικονομικών, Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο
Έχουν γίνει κάποιες πρόοδοι στην κυκλικότητα, αλλά η παγκόσμια εικόνα παραμένει δύσκολη, εκτίμησε από το βήμα του Economist η καθηγήτρια της Σχολής Περιβάλλοντος, Γεωγραφίας και Εφαρμοσμένων Οικονομικών του Χαροκόπειου Πανεπιστημίου Κάτια Λαζαρίδη. Ανέφερε ότι το 70% των δημοτικών αποβλήτων παγκοσμίως πηγαίνει σε χωματερές, το 11% καίγεται για παραγωγή ενέργειας, ενώ λιγότερο από 20% πηγαίνει για ανακύκλωση και μηχανική-βιολογική επεξεργασία. Εστιάζοντας στην Ελλάδα, η κ. Λαζαρίδη σημείωσε ότι έχουμε υψηλότερη παραγωγή στερεών αποβλήτων σε σχέση με τον μ.ο. της ΕΕ, ενώ υστερούμε επίσης σε διαχείριση των απορριμμάτων, σε δευτερογενείς πρώτες ύλες από την επεξεργασία των απορριμμάτων αλλά και σε ανταγωνιστικότητα και καινοτομία. Επεκτάθηκε στα προβλήματα που αντιμετωπίζει γενικά η κυκλική οικονομία, δίνοντας βάρος στο πρόβλημα της χρηματοδότησης και στην ανάγκη να γίνει πιο συμφέρουσα η χρήση δευτερογενών πρώτων υλών.

Μαρία Παπαδοπούλου Πρόεδρος ΟΦΥΠΕΚΑ, μέλος της Ειδικής Επιστημονικής Επιτροπής για την Αντιμετώπισης της Κλιματικής Αλλαγής και του Εθνικού Συμβουλίου Υδάτων
Στο νερό ως κρίσιμο πόρο του φυσικού περιβάλλοντος αναφέρθηκε η πρόεδρος του Οργανισμού Φυσικού Περιβάλλοντος και Κλιματικής Αλλαγής (ΟΦΥΠΕΚΑ) και μέλος του Εθνικού Συμβουλίου Υδάτων Μαρία Παπαδοπούλου. Σημείωσε ότι η διαχείρισή του βασίζεται σε ευρωπαϊκές οδηγίες και διεθνείς κανόνες, αλλά η πανδημία άλλαξε άρδην το περιβάλλον με τις ανθρωπογενείς παρεμβάσεις από τη μια μεριά να περιορίζονται, αλλά και τη ζήτηση από την άλλη μεριά να αυξάνεται. Η πανδημία, όπως τόνισε η κ. Παπαδοπούλου, έφερε μια νέα εποχή και στη μετα-covid-19 περίοδο η τεχνολογία είναι αυτή που θα δώσει λύσεις. Η πρόεδρος του ΟΦΥΠΕΚΑ αναφέρθηκε ειδικότερα σε θέματα όπως η παρακολούθηση μέσω αισθητήρων, δορυφόρων και άλλων εργαλείων, τα οποία μπορούν να συνεισφέρουν επίσης στην ανάλυση και συσχέτιση μιας πληθώρας δεδομένων. Ως παράδειγμα, ανέφερε την επιδημιολογία λυμάτων, ένα καθοριστικό εργαλείο για τους επιστήμονες υγείας και ανέδειξε μεταξύ άλλων το θέμα της προσβασιμότητας. 

Παναγιώτης Νάστος Καθηγητής Γεωγραφίας και Κλιματολογίας, ΕΚΠΑ Πρόεδρος της Ελληνικής Μετεωρολογικής Εταιρείας
Η κλιματική μεταβολή είναι η μεταβολή στο κλίμα που οφείλεται στις ανθρώπινες δραστηριότητες, εξήγησε από το βήμα του Economist ο καθηγητής Γεωγραφίας και Κλιματολογίας του ΕΚΠΑ και πρόεδρος της Ελληνικής Μετεωρολογικής Εταιρείας Παναγιώτης Νάστος. Κάνοντας τον διαχωρισμό με την κλιματική αλλαγή, υπενθύμισε πως ήδη ο Αριστοτέλης είχε πει ότι οι ίδιοι τόποι στη γη δεν είναι πάντοτε υγροί ή ξηροί, αλλά μεταβάλλονται με κανόνες και περιοδικότητα. Η κλιματική αλλαγή από την άλλη, συνδέεται με υδρομετεωρολογικές καταστροφές, ξηρασίες, δασικές πυρκαγιές, πλημμύρες και κυρίως με λειψυδρία. Το νερό δεν χάνεται, αλλάζει η κατανομή του και για αυτό απαιτούνται καλύτερες τεχνικές διαχείρισης, υπογράμμισε ο κ. Νάστος. Αναφέρθηκε ακόμα σε πρόσφατη μελέτη της ομάδας του που δείχνει την ευαισθησία της Μεσογείου στην ξηρασία (1951-2010) και την τάση για επιδείνωση στο μέλλον, από την Ανατολική Μεσόγειο και την Ελλάδα προς τα δυτικά. Ανέδειξε τον κίνδυνο της λειψυδρίας, η οποία θα μπορούσε να αντιμετωπιστεί με τρόπους όπως η συλλογή του βρόχινου νερού και παρουσίασε ενδεικτικά “rain water harvesting systems”, παραδοσιακές δεξαμενές στα Κουφονήσια ή στη Φολέγανδρο και σύγχρονα συστήματα “harvesting”.

Χάρης Σαχίνης Διευθύνων σύμβουλος, ΕΥΔΑΠ
Σε τρεις άξονες αναπτύχθηκε η παρουσίαση του διευθύνοντος συμβούλου της ΕΥΔΑΠ Χάρη Σαχίνη στο συνέδριο του Economist και ειδικότερα στην ανακύκλωση του νερού, στον περιορισμό του περιβαλλοντικού αποτυπώματος της εταιρείας και στην ψηφιοποίηση. Μέσω των έργων που προωθούνται και του περιορισμού του λειτουργικού κόστους γίνεται προσπάθεια να αποφευχθεί αύξηση των τιμολογίων, σημείωσε ο κ. Σαχίνης. Αναφερόμενος στον κύκλο του νερού, είπε ότι το νερό έρχεται στην Αθήνα από την ορεινή Ναυπακτία, βαρυτικά, χωρίς σπατάλη ενέργειας, ενώ επιπλέον έχει αυξηθεί ο ρυθμός αντικατάστασης στο δίκτυο από 0,5% σε 2% ετησίως. Αναφορικά με τον τομέα της αποχέτευσης, ο διευθύνων σύμβουλος της ΕΥΔΑΠ ανέφερε ότι τα νέα κέντρα επεξεργασίας λυμάτων στοχεύουν, μεταξύ άλλων, στην ανακύκλωση του νερού για χρήση στην άρδευση. Ο κ. Σαχίνης μίλησε επίσης για δράσεις με στόχο “zero carbon water” με παρεμβάσεις σε κτήρια και οχήματα, σημειώνοντας ότι ήδη το 14% της ενέργειας που χρησιμοποιείται προέρχεται από μικρά υδροηλεκτρικά ή έργα βιοαερίου από τα κέντρα επεξεργασίας λυμάτων. Τέλος, στον τομέα smart grid, όπως ανέφερε, βελτιστοποιείται η χρήση του νερού σε συνδυασμό με εκπαιδευτικές δράσεις για το κοινό.

Νίκος Χαραλαμπίδης Γενικός διευθυντής, Ελληνικό Γραφείο της Greenpeace
Στα 50 χρόνια δράσης της Greenpeace –και 30 στην Ελλάδα– έχει γίνει σημαντικό έργο με αφετηρία το νερό, σημείωσε από το βήμα του Economist ο γενικός διευθυντής του Ελληνικού Γραφείου της Greenpeace Νίκος Χαραλαμπίδης, ο οποίος αναφέρθηκε στα μεγάλα βήματα που έχουν γίνει ως προς την προστασία της θάλασσας σε συνεργασία και με άλλες οργανώσεις. Το θέμα της διαχείρισης του νερού τέθηκε μέσα από τις προκλήσεις της πανδημίας, υπογράμμισε. Στο πλαίσιο αυτό, ο κ. Χαραλαμπίδης ανέδειξε τον ρόλο της επιστήμης, κάτι που έχει να κάνει με το νερό αλλά και με το κλίμα. Αναφέρθηκε επίσης στην εμπλοκή της κοινωνίας ως καταλύτη για την επιτυχή υλοποίηση μέτρων και τόνισε πως έγινε αντιληπτό ότι δεν υπάρχουν όρια στις μεταδοτικές ασθένειες, καθώς οι κίνδυνοι μεταφέρονται εύκολα στον σύγχρονο κόσμο. Σημείωσε ενδεικτικά τον κίνδυνο κατάρρευσης της βιοποικιλότητας και τον κλιματικό κίνδυνο.

Γιάννης Γεωργακέλλος Διευθυντής Επικοινωνίας & Εταιρικών Σχέσεων, Αθηναϊκή Ζυθοποιία
«Το 95% της μπίρας είναι νερό», υπογράμμισε από το βήμα του 5ου συνεδρίου Βιωσιμότητας του Economist ο διευθυντής Επικοινωνίας & Εταιρικών Σχέσεων της Αθηναϊκής Ζυθοποιίας Γιάννης Γεωργακέλλος. Η ζυθοποιία χρησιμοποιεί νερό σε όλη τη γραμμή παραγωγής, από τη διαχείριση της πρώτης ύλης, που είναι το κριθάρι, μέχρι την εμφιάλωση, σημείωσε. Επομένως, η διαχείριση του νερού αποτελεί βασικό πυλώνα βιωσιμότητας για την εταιρεία, που –εκτός των άλλων– έχει αλληλεπίδραση με τους γεωργούς, δεδομένου ότι η πρώτη ύλη παράγεται μέσω συμβολαιακής καλλιέργειας κριθαριού από Έλληνες παραγωγούς, όπως είπε ο κ. Γεωργακέλλος. Μιλώντας ειδικότερα για το πρόγραμμα διαχείρισης υδατικών πόρων της Αθηναϊκής Ζυθοποιίας «ΝΕΡΟ ΓΙΑ ΤΟ ΑΥΡΙΟ», ένα πρόγραμμα που, όπως εξήγησε, προωθεί στην πράξη τη βιώσιμη ανάπτυξη μέσα από την ανάδειξη λύσεων για την ορθότερη διαχείριση των υδατικών πόρων στην Ελλάδα, σημείωσε ότι εστιάζει στην περιοχή της Θεσσαλίας, το οποίο αποτελεί το πλέον ελλειμματικό υδατικό διαμέρισμα της χώρας. Το πρόγραμμα υλοποιείται υπό την καθοδήγηση επιστημονικής ομάδας ειδικευμένων ερευνητών, σε συνεργασία με θεσμικούς παράγοντες, παραγωγούς και άλλους φορείς, με στόχο να τεθεί σε εφαρμογή τόσο στη Θεσσαλία όσο και σε άλλες περιοχές της Ελλάδας, τόνισε ο κ. Γεωργακέλλος.

Mieke De Schoenmakere Project manager ολοκληρωμένης ανάλυσης πολιτικής, Ευρωπαϊκός Οργανισμός Περιβάλλοντος (ΕΟΠ)
Στη δράση που αναπτύσσει ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Περιβάλλοντος (ΕΟΠ) στον τομέα του eco design μετά την Έκθεση του 2016 αναφέρθηκε η Mieke De Schoenmakere, project manager ολοκληρωμένης ανάλυσης πολιτικής του οργανισμού. Στη μελέτη αυτήν αναφορικά με τον κυκλικό σχεδιασμό, επιχειρήθηκε να αναζητηθούν οι τάσεις στον σχεδιασμό των προϊόντων και η ανάλυση σύνθετων προϊόντων όπως τα smartphones, τα οποία δεν αποδομούνται εύκολα και άρα δεν μπορούν να συνεισφέρουν στην κυκλικότητα, όπως είπε. Αντίθετα, άλλα προϊόντα, όπως τα υλικά στον οικοδομικό σχεδιασμό των κτηρίων μπορούν να απομονωθούν και να αξιοποιηθούν εκ νέου, όπως εξήγησε η κ. De Schoenmakere. Η κυκλικότητα δεν είναι πάντα ξεκάθαρη, όπως είπε, και ανέφερε ως παράδειγμα την τρισδιάστατη εκτύπωση. Οι 3D εκτυπωτές έχουν αναπτυχθεί και για τους καταναλωτές, με αποτέλεσμα την παραγωγή προϊόντων σχετικά χαμηλής ποιότητας, τα οποία δεν ανακυκλώνονται, σημείωσε η εκπρόσωπος του ΕΟΠ. Ο κυκλικός σχεδιασμός απαιτεί προσήλωση, από τους πόρους μέχρι τη γραμμή παραγωγής, τα ανταλλακτικά κ.ο.κ., υπογράμμισε κλείνοντας η κ. De Schoenmakere.

Παύλος Βλάχος Αναπλ. καθηγητής μάρκετινγκ, ALBA Graduate Business School-The American College of Greece
Το marketing είναι σημαντικό για τη σύνδεση παραγωγών και καταναλωτών και έχει ουσιαστικό ρόλο στην κυκλική σχεδίαση, σύμφωνα με τον αναπλ. καθηγητή μάρκετινγκ του ALBA Graduate Business School-The American College of Greece Παύλο Βλάχο, ο οποίος μίλησε ειδικότερα για το “greenwashing”, μέσω του οποίου οι εταιρείες προωθούν ψευδείς ισχυρισμούς για την κυκλικότητα των προϊόντων τους. Αναφέρθηκε ενδεικτικά σε έρευνα και σύμφωνα με τα οικονομετρικά στοιχεία σε δείγμα 7.365 εταιρειών από 47 χώρες, όπως είπε, διαπιστώνεται ότι το greenwashing είναι πιο έντονο σε ορισμένους κλάδους, με πολλές εταιρείες που θεωρούνται καινοτόμοι να εμφανίζουν χαμηλές επιδόσεις στους δείκτες βιωσιμότητας. Οι περισσότερες εταιρείες που υστερούν στους στόχους του κυκλικού σχεδιασμού προέρχονται από τους κλάδους της αλιείας, της δασοκομίας, της γεωργίας και των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών, σημείωσε ο καθηγητήςσ. Αναφέρθηκε επίσης στην αρνητική σχέση των πωλήσεων με το greenwashing, καθώς οι καταναλωτές «τιμωρούν» τις εταιρείες που δεν τηρούν τις υποσχέσεις τους και επιβραβεύουν όσες επιβεβαιώνουν τις οικολογικές τους δεσμεύσεις.

Anne Larigauderie Εκτελεστική Γραμματέας, Διακυβερνητική Πλατφόρμα για τη Βιοποικιλότητα και τις Υπηρεσίες Οικοσυστήματος (IPBES)

Στη σχέση πανδημίας και απώλειας της βιοποικιλότητας εστίασε η εκτελεστική Γραμματέας της Διακυβερνητικής Πλατφόρμας για τη Βιοποικιλότητα και τις Υπηρεσίες Οικοσυστήματος (IPBES) Anne Larigauderie, δίνοντας βάρος μεταξύ άλλων στους εξής άξονες: διάδοση των παθογόνων (όπου ανέφερε ότι υπάρχουν 1,7 εκατ. ιοί στη φύση, εκ των οποίων 600-800 χιλιάδες έχουν τη δυνατότητα να προσβάλουν τον άνθρωπο), παράγοντες που ευνοούν τις επιδημίες (αύξηση της χρήσης της γης, αποψίλωση δασών, εμπόριο ζώων και επαφή άγριας ζωής και ανθρώπων, αύξηση του πληθυσμού, ανθρώπινες συμπεριφορές και τρόπος ζωής), δράση για την πρόληψη των επιδημιών (μεταξύ άλλων με τη χρήση συστημάτων παρακολούθησης των hot spots «ανάδυσης» των επιδημιών) και, τέλος, συνεργασία μεταξύ πολιτείας, ιατρικής κοινότητας, περιβαλλοντικής κοινότητας κ.ο.κ.

Δημήτρης Καραβέλλας Διευθύνων σύμβουλος, WWF Ελλάς
Για μείωση 68% των ειδών άγριας ζωής τις τελευταίες δεκαετίες μίλησε ο διευθύνων σύμβουλος της WWF Ελλάς Δημήτρης Καραβέλλας, προσθέτοντας ότι η υγεία της φύσης επηρεάζει και τη δική μας υγεία. Μίλησε για σημαντική αύξηση της κατανόησης του προβλήματος, ωστόσο στο ζήτημα της πολιτικής, της δράσης, η εικόνα είναι μεικτή, είπε χαρακτηριστικά. Όσον αφορά τη βιοποικιλότητα, τόνισε, πρέπει να μπει ένας φιλόδοξος στόχος για το 2030, ώστε να εξασφαλίσουμε μέχρι τότε την προστασία, την αλλαγή μοντέλου κατανάλωσης και παραγωγής, καθώς και τις χρηματοοικονομικές ροές σε μια βιώσιμη κατεύθυνση. Χαρακτήρισε την Ελλάδα hot spot βιοποικιλότητας, επισημαίνοντας πάντως ότι η προστασία των περιοχών NATURA παραμένει εν πολλοίς στα χαρτιά.

Γιώργος Αμυράς Υφυπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας
Στο πλαίσιο των κυβερνητικών μέτρων στο πεδίο της βιοποικιλότητας, ο υφυπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Γιώργος Αμυράς αναφέρθηκε, μεταξύ άλλων, στο «κόκκινο» ψηφιακό βιβλίο για την καταγραφή των ειδών και στις πυρκαγιές του καλοκαιριού, όπου είπε ότι το 90% των δασών που κάηκαν θα επανέλθουν, αλλά υπάρχουν και είδη δασών που χρειάζονται τη βοήθειά μας. Επίσης, μίλησε για το νέο εθνικό σχέδιο αναδασώσεων και τις πιλοτικές αναδασώσεις σε τρεις περιοχές της χώρας με τη βοήθεια δορυφορικής τεχνολογίας και σύγχρονων μέσων παρακολούθησης. Ο κ. Αμυράς έκανε αναφορά στη συμμετοχή του πρωθυπουργού στο Συνέδριο της Διεθνούς Ένωσης για τη Διατήρηση της Φύσης στη Μασσαλία, όπου ελήφθησαν σημαντικές αποφάσεις για την προστασία της «γαλάζιας» βιοποικιλότητας στη Μεσόγειο, στο πρώτο νοσοκομείο άγριων ζώων που θα αναπτυχθεί στη Ραπεντώσα Αττικής και, τέλος, στα υπό σχεδιασμό μελισσοκομικά πάρκα.

Σωκράτης Φάμελλος Πρώην αναπληρωτής υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας
Ο πρώην αναπληρωτής υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σωκράτης Φάμελλος επεσήμανε, μεταξύ άλλων, ότι καθυστερεί ο κλιματικός νόμος, ότι η στρατηγική που έχει καταθέσει η κυβέρνηση για την κλιματική ουδετερότητα δεν είναι ξεκάθαρη και ότι το υπάρχον εθνικό σχέδιο συνεπάγεται μεγάλη εξάρτηση από το φυσικό αέριο. Ο κ. Φάμελλος συνέδεσε τις αντιδράσεις στην εγκατάσταση νέων ΑΠΕ με την καθυστέρηση των χωροταξικών και περιβαλλοντικών μελετών, ενώ εξέφρασε την αντίθεσή του ως προς τον κατακερματισμό, όπως είπε, των περιοχών NATURA. Η ενεργειακή μετάβαση πρέπει να γίνει για την κοινωνία και με την κοινωνία, υπογράμμισε κλείνοντας ο κ. Φάμελλος.

Γιώργος Πεχλιβάνογλου Αντιπρόεδρος, Eunice Energy Group, πρώην πρόεδρος, Αμερικανική Εταιρεία Μηχανολόγων Μηχανικών (ASME)
Για τη σημασία των ESG κριτηρίων σε μια στρατηγική για την πράσινη μετάβαση μίλησε ο κ. Πεχλιβάνογλου. Αναφέρθηκε στα projects που έχουν καταστήσει την Τήλο το πρώτο «πράσινο» νησί, από τα οποία, όπως είπε, αντλούμε πολύτιμα συμπεράσματα ώστε να μπορέσουμε να εφαρμόσουμε αντίστοιχες λύσεις σε μεγαλύτερη κλίμακα. Μίλησε για «εκδημοκρατισμό της ενέργειας», στο κέντρο της οποίας τοποθέτησε την ενεργειακή αυτονόμηση κατοικιών και επιχειρήσεων με «ευφυή» συστήματα. Έδωσε, τέλος, έμφαση στην ηλεκτροκίνηση και στον εξοπλισμό φόρτισης ηλεκτρικών αυτοκινήτων, που θα πρέπει επίσης να ανταποκρίνεται σε κριτήρια βιωσιμότητας.

Δημήτριος Μανώλης Διευθυντής Δραστηριοτήτων Λειτουργικής Υποστήριξης & Επικοινωνίας της ΔΕΠΑ Εμπορίας
Ο τομέας της ενέργειας οφείλει και μπορεί να πρωτοστατήσει στην πράσινη επιχειρηματικότητα, με σημαντικά οφέλη για το περιβάλλον και τη διατήρηση της βιοποικιλότητας αλλά και για τις ίδιες τις επιχειρήσεις, ανέφερε μεταξύ άλλων ο διευθυντής Δραστηριοτήτων Λειτουργικής Υποστήριξης & Επικοινωνίας της ΔΕΠΑ Εμπορίας Δημήτριος Μανώλης. Η «πράσινη» επιχειρηματικότητα είναι άμεσα συνυφασμένη με την επίτευξη θετικών οικονομικών αποτελεσμάτων και άρα με καλύτερες προοπτικές για την ανάπτυξη και τη σταθερότητα, πρόσθεσε. Ο κ. Μανώλης τόνισε ότι τα κριτήρια ESG σταδιακά αποκτούν όλο και μεγαλύτερη επιρροή τόσο ως προς το κύρος μιας εταιρείας όσο και ως προς τη χρηματοδότηση. Αναφέρθηκε, τέλος, ευρύτερα στις προοπτικές του φυσικού αερίου, των ΑΠΕ και του υδρογόνου στο πλαίσιο της απολιγνιτοποίησης.

Αθανάσιος Κυριαζής Γενικός Γραμματέας Έρευνας και Τεχνολογίας
Στο Εθνικό Μητρώο Νεοφυών Επιχειρήσεων, στην προσέλκυση διεθνών επενδυτών όπως και εξειδικευμένου επιστημονικού προσωπικού από startup επιχειρήσεις αλλά και στο νέο πλαίσιο εκπτώσεων δαπανών για επενδύσεις R&D αναφέρθηκε, μεταξύ άλλων, ο γενικός γραμματέας Έρευνας και Τεχνολογίας Αθανάσιος Κυριαζής. Έκανε λόγο για την ίδρυση «Πολιτειών Καινοτομίας» σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη και την ανάπτυξη clusters και Κέντρων Ικανοτήτων. Εστίασε στα Γραφεία Μεταφοράς Τεχνολογίας στα πανεπιστήμια και τα δημόσια ερευνητικά κέντρα και, γενικά, στη σύνδεση έρευνας-καινοτομίας και νέων επενδύσεων. Μίλησε, ακόμη, για την Εθνική Στρατηγική Έρευνας και Καινοτομίας (2021-2027), τη χρηματοδότηση ερευνητικών έργων σε μια σειρά κλάδους της οικονομίας και έδωσε βάρος στις πρωτοβουλίες στο πεδίο του περιβάλλοντος και της κλιματικής αλλαγής.

Ευάγγελος Μπεκιάρης Πρόεδρος του Ελληνικού Ινστιτούτου Ηλεκτροκίνητων Οχημάτων (ΕΛ.ΙΝ.Η.Ο.)
«Φαίνεται ότι πάμε καλά» όσον αφορά τη διείσδυση του ηλεκτρικού αυτοκινήτου στην Ελλάδα, ανέφερε ο πρόεδρος του Ελληνικού Ινστιτούτου Ηλεκτροκίνητων Οχημάτων (ΕΛ.ΙΝ.Η.Ο.) Ευάγγελος Μπεκιάρης, παραθέτοντας στοιχεία σύγκρισης με την υπόλοιπη Ευρώπη. Χαρακτήρισε το ελληνικό νομοθετικό πλαίσιο στο εν λόγω πεδίο από τα καλύτερα στην Ευρώπη και αναφέρθηκε σε κρίσιμες παραμέτρους του ηλεκτρικού αυτοκινήτου (π.χ. μπαταρίες, κόστος χρήσης, αυτονομία, τροφοδότηση των φορτιστών με ρεύμα από ΑΠΕ ή όχι), επισημαίνοντας ότι παρόλο που το κόστος των μπαταριών έχει πέσει, δεν έχουν φθηνύνει ανάλογα τα ηλεκτρικά αυτοκίνητα, γιατί αυτό είναι θέμα πολιτικής των εταιρειών που έχουν κάνει μεγάλες επενδύσεις σε νέα εργοστάσια. Ο κ. Μπεκιάρης επεσήμανε ότι κατά μ.ο. το ηλεκτρικό αυτοκίνητο είναι κατά 32% πιο αποδοτικό σε κατανάλωση ενέργειας από το συμβατικό. Υπάρχει μόνο ένα εργοστάσιο ανακύκλωσης μπαταριών στην Ευρώπη και αυτό θα μπορούσε να είναι μια ευκαιρία για την Ελλάδα, είπε χαρακτηριστικά.

Σπύρος Κιαρτζής Διευθυντής νέων τεχνολογιών και εναλλακτικών πηγών ενέργειας, Όμιλος Ελληνικά Πετρέλαια
Σε μεγάλη στροφή όσον αφορά τη χρηματοδότηση «πράσινων» projects, τα οποία βρίσκουν χρήματα πιο εύκολα, αναφέρθηκε μεταξύ άλλων ο διευθυντής νέων τεχνολογιών και εναλλακτικών πηγών ενέργειας του ομίλου Ελληνικά Πετρέλαια Σπύρος Κιαρτζής. Αναφέρθηκε, περαιτέρω, στον εξηλεκτρισμό των μεταφορών αλλά και στις προοπτικές των βιοκαυσίμων και του υδρογόνου. Παρουσίασε στοιχεία για το πρόγραμμα ανάπτυξης φορτιστών ηλεκτρικών αυτοκινήτων στη χώρα μας, κάνοντας λόγο και για ορισμένα εμπόδια, όπως ότι χρειάζεται αναμονή μηνών μέχρι να γίνει επαύξηση ηλεκτρικής ισχύος, που είναι απαραίτητη για την εγκατάσταση ενός σημείου ταχυφόρτωσης.

Δημήτρης Παπαστεργίου Πρόεδρος ΚΕΔΕ, δήμαρχος Τρικκαίων
Ειδικά για την αυτοδιοίκηση, η μετα-covid εποχή έχει ενδιαφέρον ενόψει των χρηματοδοτικών εργαλείων, σημείωσε ο πρόεδρος της ΚΕΔΕ και δήμαρχος Τρικκαίων Δημήτρης Παπαστεργίου, ο οποίος αναφέρθηκε ενδεικτικά στο πρόγραμμα «Αντώνης Τρίτσης», στο Ταμείο Ανάκαμψης και στο νέο ΕΣΠΑ. Τόνισε ότι η Τοπική Αυτοδιοίκηση πρέπει να κάνει την καλύτερη δυνατή αξιοποίηση των χρημάτων και ειδικότερα αναφέρθηκε στις έξυπνες λύσεις και εφαρμογές που θα λύνουν πραγματικά προβλήματα των πολιτών. Ο δήμαρχος Τρικκαίων τόνισε την ανάγκη να αναπτυχθούν πλατφόρμες για κοινωνικό διάλογο, αλλά και να αξιοποιηθεί η τεχνολογία για πρόληψη, αναγνώριση πρόδρομων φαινομένων και –αναφερόμενος ειδικότερα στις πλημμύρες– σημείωσε την ανάγκη έγκαιρης προειδοποίησης του πληθυσμού για επικίνδυνα φαινόμενα. Ο κ. Παπαστεργίου ανέδειξε επίσης τον ρόλο των εταιρειών κινητής τηλεφωνίας στις βιώσιμες πόλεις, ενώ εστίασε και στην πρόκληση της ενεργειακής μετάβασης, υπενθυμίζοντας ότι η πόλη του, τα Τρίκαλα, μαζί με την Καλαμάτα, τα Γιάννενα, το Ηράκλειο και την Κοζάνη συμμετέχουν στην πανευρωπαϊκή πρωτοβουλία για τις 100 κλιματικά ουδέτερες πόλεις.

Κώστας Μπακογιάννης Δήμαρχος Αθηναίων
H πανδημία δεν σήμανε το τέλος των αστικών κέντρων, αντίθετα επιβεβαιώνει την ιστορία, υπογράμμισε ο δήμαρχος Αθηναίων Κώστας Μπακογιάννης. Ενδεικτικά ανέφερε ότι το Empire State Building άνοιξε το 1930, μόλις 8 με 10 χρόνια μετά την ισπανική γρίπη και η Αναγέννηση ακολούθησε τον «μαύρο θάνατο». Τον 20ο αιώνα σχεδιάζαμε πόλεις γύρω από τα αυτοκίνητα, αλλά τον 21ο αιώνα οφείλουμε να σχεδιάσουμε πόλεις γύρω από τον άνθρωπο, υπογράμμισε ο κ. Μπακογιάννης. Υπενθύμισε ότι ένα πολύ μεγάλο κομμάτι της ευθύνης πέφτει στους ώμους της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, ειδικά σε θέματα όπως οι κλιματικοί στόχοι, καθώς το 70% του CO2 παγκοσμίως εκπέμπεται από αστικά κέντρα, ενώ θύμισε τις υψηλές θερμοκρασίες και τα ακραία φαινόμενα του καλοκαιριού. Η Τοπική Αυτοδιοίκηση θα πρέπει να είναι πάρα πολύ ξεκάθαρη, τολμηρή και να αξιοποιήσει τα χρηματοδοτικά εργαλεία –ένα νέο σχέδιο Μάρσαλ– χωρίς να επαναλάβει λάθη του παρελθόντος, ανέφερε. Ο δήμαρχος Αθηναίων αναφέρθηκε επίσης στο ευρωπαϊκό πλαίσιο, τονίζοντας ότι τώρα είναι η στιγμή της Αθήνας. Απαριθμώντας ενδεικτικές πρωτοβουλίες μίλησε για την ψηφιακή μετάβαση, με τον δήμο να έχει αναπτύξει ήδη 120 ψηφιακές υπηρεσίες, την πράσινη μετάβαση, με πάρκα τσέπης και αναπλάσεις και την κοινωνική μετάβαση, αναφερόμενος μεταξύ άλλων στο έργο που γίνεται στο Πολυδύναμο Κέντρο για τους αστέγους. 

Ekrem Imamoğlu Δήμαρχος Κωνσταντινούπολης
Ίσως η πιο δύσκολη συνέπεια της πανδημίας ήταν ότι επιβράδυνε εξελίξεις σε πολλά επίπεδα, ανέφερε ο δήμαρχος της Κωνσταντινούπολης Ekrem Imamoğlu, μιλώντας για τις πρωτοβουλίες που είχε αναλάβει πριν την πανδημία λίγους μήνες μετά την έναρξη της θητείας του και οι οποίες υλοποιούνταν με αξιοσημείωτη ταχύτητα. Η πανδημία ωστόσο άλλαξε τα δεδομένα, με ενδεικτικό το γεγονός ότι ένα στα τέσσερα νοικοκυριά στην Κωνσταντινούπολη βρέθηκε στην ανάγκη να καταθέσει αίτημα στον δήμο για βοήθεια, όπως είπε. Σύμφωνα με τον κ. Imamoğlu, για να καλυφθούν αυτές οι έκτακτες ανάγκες ανέπτυξε μια εκστρατεία κοινωνικής αλληλεγγύης “paid forward”, όπου εκατοντάδες χιλιάδες άνθρωποι μπορούσαν να υποστηρίξουν ο ένας τον άλλον άμεσα και ανώνυμα. Επίσης, για να αντιμετωπιστούν ζητήματα φτώχειας δόθηκε έμφαση στη δημιουργία θέσεων εργασίας μέσω περιφερειακών γραφείων, σημείωσε και επίσης αναφέρθηκε στην προσπάθεια εξεύρεσης λύσεων σε θέματα όπως η ευέλικτη εργασία, το μεγάλο πρόβλημα της κυκλοφοριακής συμφόρησης και η ανάγκη προώθησης σύγχρονων υποδομών. Εν κατακλείδι, τόνισε ότι η Κωνσταντινούπολη δίνει έμφαση στην συμμετοχική διακυβέρνηση, στην εξάλειψη της φτώχειας, στη μείωση των ανισοτήτων και εν γένει στους παγκόσμιους στόχους βιώσιμης ανάπτυξης.

Γιώργος Παπανδρέου Πρόεδρος της Σοσιαλιστικής Διεθνούς, πρώην πρωθυπουργός της Ελλάδας
Σε ένα πλαίσιο αρχών που πρέπει να θέσουμε για την πράσινη μετάβαση εστίασε ο πρώην πρωθυπουργός της Ελλάδας και πρόεδρος της Σοσιαλιστικής Διεθνούς Γιώργος Παπανδρέου. Συγκεκριμένα, τόνισε ότι: α) Η χρηματοδότηση, οι νέοι τρόποι παραγωγής, η οικονομία της μετάβασης θα πρέπει να βασίζονται στην κοινωνική δικαιοσύνη, ώστε να μην πέσει το βάρος στις μειονεκτούσες ομάδες του πληθυσμού, β) Η μετάβαση θα πρέπει να στηριχθεί στο εκπαιδευτικό σύστημα και σε αλλαγές στους τομείς της ενημέρωσης (ΜΜΕ) και της πληροφορίας, γ) Η πράσινη μετάβαση μπορεί να διεξαχθεί μόνο με τη συμμετοχή των πολιτών, ώστε αυτοί να έχουν τη δύναμη να επηρεάσουν τις αποφάσεις των κυβερνήσεων. Χρειαζόμαστε μια συμμετοχική δημοκρατία, υπογράμμισε ο Γιώργος Παπανδρέου.

Γιώργος Τσαπρούνης Διευθυντής Επικοινωνίας της WIND Ελλάς
Για την ταχύτητα προώθησης σημαντικών έργων στον τομέα των τηλεπικοινωνιών και της τεχνολογίας μίλησε ο διευθυντής Επικοινωνίας της WIND Ελλάς Γιώργος Τσαπρούνης. Αναφέρθηκε στις προκλήσεις της εποχής και ανέδειξε την ανάγκη μείωσης του ψηφιακού αποκλεισμού. Ακόμη και μέσα στα αστικά κέντρα υπάρχουν ψηφιακές ανισότητες και για να εξαλειφθούν θα πρέπει να υπάρξει συνεργασία από όλους τους φορείς, ανέφερε. Εξέφρασε την αισιοδοξία του για την πρόοδο των αλλαγών στη χώρα και έφερε ως παράδειγμα τις έκτακτες ανάγκες εν μέσω πανδημίας. Η άμεση ανταπόκριση ήταν που ανέδειξε την αξία των δικτύων νέας γενιάς, σύμφωνα με τον κ. Τσαπρούνη, ο οποίος πρόσθεσε ότι επειδή είδαμε πως διαθέτουμε δυνατότητες ως χώρα, πρέπει να «ανέβουμε στο τρένο και να μην το χάσουμε». Έτσι σχολίασε την ευκαιρία που φέρνει το Ταμείο Ανάκαμψης για τις ψηφιακές υποδομές, ενώ αναφορικά με την ιδέα της «έξυπνης» πόλης τόνισε ότι απαιτείται δουλειά προς την κατεύθυνση επίλυσης των πραγματικών προβλημάτων. Αναφέρθηκε επίσης σε ενδεικτικές συνεργασίες της εταιρείας του με τον δήμο Αθηναίων για ψηφιακές υπηρεσίες σε ευάλωτους πολίτες και με τον δήμο Καλαμάτας για έξυπνα σύστημα συλλογής απορριμμάτων.

Marnie McGregor Επικεφαλής επικοινωνίας και στρατηγικών συμπράξεων, Σύμφωνο των Δημάρχων για το Κλίμα και την Ενέργεια
Την εμπειρία της συνεργασίας της με 11.000 πόλεις από 13 χώρες σε όλο τον κόσμο μετέφερε η επικεφαλής επικοινωνίας και στρατηγικών συμπράξεων του Συμφώνου των Δημάρχων για το Κλίμα και την Ενέργεια Marnie McGregor, αναδεικνύοντας τη σημασία της συνεργασίας μεταξύ τοπικής αυτοδιοίκησης και κοινωνίας των πολιτών. Αναφέρθηκε στην ανάγκη αξιοποίησης των δεδομένων, που αποτελούν το επίκεντρο, καθώς και στην αξιοποίηση των κατάλληλων χρηματοδοτικών εργαλείων ώστε να προωθηθούν αποτελεσματικά οι στόχοι μιας κρίσιμης δεκαετίας. Όπως ανέφερε η κ.McGregor, οι δήμαρχοι γνωρίζουν ότι οι στοχοι θα επιτευχθούν μόνο μέσα από τη συνεργασία. Πρόσθεσε ότι η πανδημία έδωσε μια μοναδική ευκαιρία να κινηθούμε έξυπνα και στρατηγικά, αναφέροντας ως παράδειγμα τα πάρκα τσέπης και άλλες παρεμβάσεις που συναντά κανείς στις πόλεις όλου του κόσμου. Πολλοί διεθνείς οργανισμοί, πρόσθεσε, συγκλίνουν στην άποψη ότι πρέπει να γίνουν πολλά ακόμη. Η συνδιάσκεψη της COP 26 στη Γλασκώβη δημιουργεί κινητοποίηση, ενώ μια σειρά από πρωτοβουλίες συνεισφέρουν. Ωστόσο, όπως σημείωσε, απαιτούνται δεσμεύσεις επιπλέον των Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης, που να στοχεύουν και σε τοπικό επίπεδο.

Παυλίνα Πρωταίου Πρόεδρος & διευθύνουσα σύμβουλος, Beyond CSR
Στην έννοια της «βιώσιμης μόδας» εστίασε η πρόεδρος & διευθύνουσα σύμβουλος του Beyond CSR Παυλίνα Πρωταίου, εξηγώντας ότι πρόκειται για τη μόδα που λαμβάνει υπ’ όψιν τις περιβαλλοντικές, κοινωνικές και ηθικές συνέπειες από τις δραστηριότητές της, τις εργασιακές συνθήκες όσων εργάζονται σε όλη τη «βιομηχανία» της μόδας, την ισότητα των φύλων κ.λπ. Μίλησε για την ανάγκη αλλαγής όλου του τρόπου λειτουργίας της βιομηχανίας, για αλλαγή παραδείγματος, όπως είπε χαρακτηριστικά. 

Simone Cipriani Πρόεδρος, UN Alliance for Sustainable Fashion, CTO Ethical Fashion at WTC
Την πρωτοβουλία ηθικής μόδας παρουσίασε ο πρόεδρος του UN Alliance for Sustainable Fashion Simone Cipriani, εστιάζοντας σε παραμέτρους όπως η βιώσιμη παραγωγή, η υποστήριξη των σχεδιαστών μόδας ώστε να δημιουργήσουν θέσεις εργασίας και να γίνουν παράγοντες αλλαγής, η υποστήριξη των homeware brands, η δικτύωση, η προσφορά επενδυτικών ευκαιριών κ.λπ. Εξήγησε τη σημασία της πρωτοβουλίας για μικρούς παραγωγούς από την υποσαχάρια Αφρική και την Ασία και έδωσε βάρος στην έννοια της δέουσας επιμέλειας (due diligence) και στα ESG κριτήρια για τους εμπλεκόμενους, καθώς και στην τήρηση των συμβάσεων της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας (ILO) και των Ηνωμένων Εθνών.

Alexandre Stutzman Ανώτερος σύμβουλος του προέδρου, Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών
Στην Ατζέντα 2030 των Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης (SDGs) των Ηνωμένων Εθνών αναφέρθηκε ο ανώτερος σύμβουλος του προέδρου από τη Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών Alexandre Stutzman, λέγοντας ότι πρέπει να δουλέψουμε τώρα περισσότερο γιατί η πανδημία πήγε κάποια πράγματα πίσω. Τόνισε ότι τα Ηνωμένα Έθνη μπορούν να φέρουν κοντά όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη που εμπλέκονται στη βιομηχανία της μόδας, ώστε να προωθήσουν τη βιώσιμη μόδα. Εξήγησε τη σχέση της βιώσιμης μόδας με πολλούς από τους SDGs, όπως η εξάλειψη της φτώχειας, η βιώσιμη παραγωγή, η καταπολέμηση της παιδικής εργασίας και η πρόσβαση των παιδιών στην εκπαίδευση, τα δικαιώματα των γυναικών κ.λπ.

Carry Somers Ιδρύτρια και διευθύντρια διεθνών δραστηριοτήτων, Fashion Revolution
Στο Fashion Revolution, ένα ακτιβιστικό κίνημα που πυροδοτήθηκε από την κατάρρευση ενός εργοστασίου ενδυμάτων στο Μπαγκλαντές το 2013 εστίασε η ιδρύτρια και διευθύντρια διεθνών δραστηριοτήτων του κινήματος Carry Somers. Το γεγονός αποκάλυψε τις πολύ κακές συνθήκες εργασίας και την εργασιακή εκμετάλλευση που επικρατούν σε πολλές περιπτώσεις σε αυτόν τον κλάδο, όπως είπε. Η ευαισθητοποίηση που προκλήθηκε στον κόσμο της μόδας προήγαγε την ανάγκη για διαφάνεια, τόνισε η κ. Somers, ενώ αναφέρθηκε περαιτέρω σε πρωτοβουλίες για την υποστήριξη των εργαζομένων του κλάδου και στην ανάγκη μιας βιώσιμης, ηθικής και περιεκτικής μετάβασης.

Anne Marr Διευθύντρια προγραμμάτων κοσμημάτων, υφασμάτων και υλικών, αναπλ. διευθύντρια, Textile Future Research Centre, Central Saint Martins, Πανεπιστήμιο Τεχνών του Λονδίνου
Στην ανάγκη μιας «επαναστατικοποίησης» της βιομηχανίας του υφάσματος και της μόδας αναφέρθηκε η διευθύντρια προγραμμάτων κοσμημάτων, υφασμάτων και υλικών και αναπλ. διευθύντρια, Textile Future Research Centre, Central Saint Martins από το Πανεπιστήμιο Τεχνών του Λονδίνου Anne Marr. Ανέδειξε ως κύριους άξονες μιας τέτοιας διαδικασίας την επανεξέταση των πρώτων υλών σε μια βιώσιμη κατεύθυνση, την ενίσχυση της επικοινωνίας και της λογοδοσίας και την υποστήριξη της ανθεκτικότητας (resilience) των εμπλεκόμενων κοινοτήτων, ως έναν παράγοντα κοινωνικής αλλαγής. Μίλησε ακόμα για έναν τομέα fashion design που θα ξεκινά από τη συνεργασία με τη φύση και θα προωθεί αλλαγές στη συμπεριφορά όλων των εμπλεκόμενων μερών.

Χρύση Τζανέτου Αναπλ. λέκτορας, Central Saint Martins, Birkbeck MBA, Πανεπιστήμιο Τεχνών του Λονδίνου, ιδρύτρια, Leadership Studio
Στη σημασία της συναισθηματικής νοημοσύνης ώστε να κατανοήσουμε καλύτερα τον κόσμο αναφέρθηκε η αναπλ. λέκτορας του Central Saint Martins, Birkbeck MBA από το Πανεπιστήμιο Τεχνών του Λονδίνου Χρύση Τζανέτου, η οποία συνέδεσε τη βιωσιμότητα με τη δημιουργικότητα, που προάγει τις ευκαιρίες για αλλαγή, όπως είπε.

Saman Sarbazvatan Γενικός διευθυντής, αναπλ. πρύτανης, καθηγητής, ερευνητής École des Ponts Business School
Για τα βιώσιμα μοντέλα στη βιομηχανία της μόδας μίλησε ο γενικός διευθυντής, αναπλ. πρύτανης, καθηγητής και ερευνητής στο École des Ponts Business School Saman Sarbazvatan, εστιάζοντας στην ανάγκη αναθεώρησης του μοντέλου παραγωγής. Περιέγραψε μια απλοποιημένη εκδοχή αυτού που πρεσβεύει η κυκλική οικονομία, δηλαδή «να κάνεις περισσότερα με λιγότερα». Αναφέρθηκε επίσης σε ψηφιακά εργαλεία που βοηθούν την ιχνηλασιμότητα και τη μετάβαση της βιομηχανίας στο βιώσιμο μοντέλο, που συνδέεται μεταξύ άλλων με την παράταση του ωφελιμου κύκλου ζωής των προϊόντων μέχρι τον τρόπο που επαναχρησιμοποιούνται τα απορρίμματα και κλείνει έτσι ο κύκλος. Ο κ. Sarbazvatan μίλησε επίσης για το αποτύπωμα της βιομηχανίας μόδας στο περιβάλλον, μια αγορά 2,5 τρισ. δολ., η οποία ευθύνεται για το 20% του νερού που καταναλώνεται και το 10% των εκπομπών CO2 που παράγονται. Όλα τα εμπλεκόμενα μέρη στη βιομηχανία πρέπει να υιοθετήσουν καινοτομία και πρακτικές κυκλικής οικονομίας, σημείωσε χαρακτηριστικά.

Bettina Heller Υπεύθυνη προγραμμάτων, παράρτημα Πόρων και Αγορών, τομέας Οικονομίας, Περιβαλλοντικό Πρόγραμμα του ΟΗΕ (UNEP) – ΥΠΕΝ
Εξηγώντας πώς θα γίνει ομαλά η μετάβαση της βιομηχανίας της μόδας στο βιώσιμο μοντέλο, η υπεύθυνη προγραμμάτων από το παράρτημα Πόρων και Αγορών του τομέα Οικονομίας από το Περιβαλλοντικό Πρόγραμμα του ΟΗΕ Bettina Heller σημείωσε ότι το πρώτο ερώτημα που πρέπει τεθεί είναι γιατί θα πρέπει να περάσουμε στο κυκλικό μοντέλο και ποιες είναι οι οικονομικές επιπτώσεις αυτής της μετάβασης. Πρώτιστος στόχος της βιομηχανίας, όπως είπε, είναι η πρόσβαση σε υλικά με τη μεγαλύτερη δυνατή αξία. Πρακτικά αυτό σημαίνει, όπως εξήγησε η κ.Heller, ότι πρέπει να δούμε πώς θα επανασχεδιάσουμε τα υλικά, ώστε να τους δώσουμε την κατάλληλη αξία, να μπορούμε δηλαδή να τα ανακυκλώνουμε και να τα ξαναχρησιμοποιούμε. Στο πλαίσιο αυτό, απαιτούνται αλλαγές σε όλους τους κρίκους της εφοδιαστικής αλυσίδας, ανέφερε. Για τη μετάβαση της βιομηχανίας μόδας στο βιώσιμο μοντέλο απαιτείται ισχυρότερη διακυβέρνηση και πολιτικές, κίνητρα για βιώσιμα επιχειρηματικά μοντέλα, χρηματοδότηση και αλλαγή στις καταναλωτικές συνήθειες, υπογράμμισε κλείνοντας.

Elena Espinoza Εμπειρογνώμων σε κοινωνικά θέματα, Principles for Responsible Investment
Μιλώντας για τη βιώσιμη χρηματοδότηση, η εμπειρογνώμων σε κοινωνικά θέματα της Principles for Responsible Investment Elena Espinoza είπε πως η ιδέα είναι οι βιομηχανίες να μεριμνούν για το πώς επηρεάζουν με τη δραστηριότητά τους τους ανθρώπους και για αυτόν το σκοπό πρέπει να υπακούουν σε συγκεκριμένες αρχές, σημείωσε. Οι επενδυτές, σύμφωνα με την κ. Espinoza, πρέπει να σέβονται τα ανθρώπινα δικαιώματα και να αξιολογούν τη μετάβαση στη βιωσιμότητα με γνώμονα το πώς επηρεάζονται οι άνθρωποι πρώτα και έπειτα οι εταιρείες. Εξήγησε ότι σήμερα υπάρχει έλλειψη ιχνηλασιμότητας και προβλήματα στην εφοδιαστική αλυσίδα, αλλά ο νούμερο ένα επενδυτικός κίνδυνος έχει να κάνει με τους καταναλωτές, όπως είπε. Πρόσθεσε επίσης τα θέματα παραγωγικότητας, ποιότητας των προϊόντων και έλλειψης εμπιστοσύνης που μπορεί να έχουν οικονομικό κόστος και έδωσε έμφαση στο θέμα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των εργασιακών σχέσεων, για τα οποία πρέπει να μεριμνήσουν ιδιαίτερα οι επιχειρήσεις.

Kasia Maciejowska Ιδρύτρια, Díla creative career mentorships for young refugee women & δημοσιογράφος
Τη δραστηριότητά της, που είναι η συνεργασία με fashion designers περιέγραψε η Kasia Maciejowska, ιδρύτρια της Díla creative career mentorships for young refugee women και δημοσιογράφος. Ειδικότερα, αναφέρθηκε στη συνεργασία της με τη σχεδιάστρια Shafigheh Qias, της οποίας διοργάνωσε και το πρώτο fashion show. Όπως είπε, η σχεδιάστρια άρεσε στη Vogue Greece, η οποία έκανε και την παρουσίασή της. Ανέφερε ότι έχει τρεις βιώσιμες μάρκες και κάλεσε την ίδια να περιγράψει την προσέγγισή της, τις προκλήσεις που αντιμετώπισε αλλά και το πώς βλέπει το μέλλον.

Shafigheh Qias Πρόσφυγας, σχεδιάστρια μόδας
Περιγράφοντας την προέλευσή της από μία χώρα όπου οι άνθρωποι δεν ξέρουν τι θα πει βιωσιμότητα, αλλά χρησιμοποιούν τα ρούχα με όποιον τρόπο μπορούν, η σχεδιάστρια μόδας Shafigheh Qias σημείωσε ότι ως πρόσφυγας, το πέρασμα από το Ιράν, το Τατζικιστάν και άλλα μέρη μέχρι την Ελλάδα, την έκανε να προσεγγίζει τη βιωσιμότητα διαφορετικά. Ήθελε πάντα να γίνει σχεδιάστρια μόδας, να επιλέγει το ύφασμα και να δημιουργεί με αυτό, όπως είπε. Στο παρελθόν, πρόσθεσε, έπρεπε να φοράει τα ίδια ρούχα και να χρησιμοποιεί διάφορα αντικείμενα για πολύ καιρό, οπότε σήμερα δουλεύει μόνο με «πράσινες» εταιρείες, εργάζεται για κάθε κομμάτι της συλλογής της ξεχωριστά και θέλει να διατηρήσει αυτό το μοντέλο και στο μέλλον.