Πάνω από 500 πλοία με «ψευδή σημαία»

Συναγερμός στον Διεθνή Ναυτιλιακό Οργανισμό (ΙΜΟ) για το καθεστώς των ανυπόστατων νηολογήσεων

Το φαινόμενο των πλοίων με «ψευδή σημαία» (false flag) λαμβάνει πλέον διαστάσεις συστημικού προβλήματος για τη διεθνή ναυτιλία, όπως αποτυπώνεται και στο πρόσφατο περιστατικό με το δεξαμενόπλοιο «Tiyara» και τις παρεμβάσεις κρατών-μελών στον Διεθνή Ναυτιλιακό Οργανισμό (IMO).

Η υπόθεση ήρθε ξανά στο προσκήνιο όταν την περασμένη εβδομάδα η κυβέρνηση της Νικαράγουας κατήγγειλε στον IMO ότι το «Tiyara» (χωρητικότητας 112.700 dwt και ναυπήγησης του 2002) μετέδιδε μέσω AIS ότι φέρει τη σημαία της χώρας, χωρίς ποτέ να έχει εγγραφεί στο νηολόγιό της ή να έχει καταπλεύσει σε λιμάνι της.

Το πλοίο, το οποίο έχει συνδεθεί από τις ΗΠΑ με κυκλώματα μεταφοράς ιρανικού πετρελαίου και με πρόσωπα που βρίσκονται σε λίστες κυρώσεων, αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα της χρήσης «ψευδούς σημαίας» ως εργαλείου συγκάλυψης ταυτότητας και αποφυγής ελέγχων.

Το περιστατικό δεν είναι μεμονωμένο. Σύμφωνα με στοιχεία της Γραμματείας του IMO, 529 πλοία έχουν καταγραφεί ως φέροντα ψευδή σημαία (false flagged), προερχόμενα από 39 διαφορετικά κράτη.

Το πρόβλημα έχει κλιμακωθεί σε τέτοιο βαθμό, ώστε να αποτελεί κεντρικό θέμα στην ημερήσια διάταξη της Νομικής Επιτροπής του Οργανισμού (LEG 113).

Μάλιστα, από τα 529 πλοία, τα 356 δεν είναι καταχωρημένα σε κανέναν νηογνώμονα, στοιχείο που εντείνει τις ανησυχίες για ζητήματα ασφάλειας και αξιοπλοΐας.

Ο «χάρτης» της παρανομίας
Τα στοιχεία του IMO αποκαλύπτουν ένα ευρύ και γεωγραφικά διάσπαρτο φαινόμενο.

Στην κορυφή της λίστας βρίσκονται οι Κομόρες με 83 πλοία να εμφανίζονται ως ψευδώς φέροντα τη σημαία τους, η Γουιάνα με 74, η Γουινέα με 39, η Αρούμπα με 35 και το Κουρασάο με 32. Ακολουθούν η Μαδαγασκάρη (19), τα Νησιά Κουκ (18), το Μάλι και το Σιντ Μάαρτεν (17 έκαστο), καθώς και το Εσουατίνι (15) και το Σάο Τομέ και Πρίνσιπε (14).

Σε μικρότερα αλλά όχι αμελητέα μεγέθη καταγράφονται το Μπενίν, η Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό και η Ισημερινή Γουινέα (13), η Τόνγκα (13), τα Φίτζι και το Τιμόρ-Λέστε (12), το Τόγκο (11), το Μαλάουι (8), η Γκάμπια και η Μοζαμβίκη (6) και η Τανζανία (4).

Σε αρκετές περιπτώσεις, τα ίδια τα κράτη δηλώνουν ότι δεν διαθέτουν καν διεθνές νηολόγιο. Το Σιντ Μάαρτεν, το Μαλάουι, το Τιμόρ-Λέστε, το Λεσότο, το Μπενίν, η Μποτσουάνα, η Γουινέα, το Μάλι και η Ζιμπάμπουε έχουν επιβεβαιώσει ότι δεν λειτουργούν διεθνές νηολόγιο, ενώ η Τόνγκα έχει καταργήσει το διεθνές της νηολόγιο ήδη από το 2002. Πλοία που χρησιμοποιούν τη σημαία της Τόνγκα θεωρούνται, βάσει διεθνούς δικαίου, ως «άνευ εθνικότητας» (stateless).

Η υπόθεση της Νικαράγουας ανέδειξε και μια άλλη πτυχή του προβλήματος: τη δημιουργία ψευδών οργανισμών.

Η κυβέρνηση της χώρας ενημέρωσε τον IMO ότι ένας οργανισμός με την ονομασία Nicaragua International Aquatica Transportation Administration (Niata), με έδρα το Μαϊάμι, δεν έχει καμία εξουσιοδότηση να εκδίδει πιστοποιητικά.

Παρόμοια φαινόμενα έχουν καταγραφεί με ψεύτικες ιστοσελίδες και πλαστά πιστοποιητικά σε ονόματα κρατών, ακόμη και ακατοίκητων νησιών.

Το σύστημα ελέγχου βασίζεται στη συνεργασία σημαιών, λιμενικών αρχών, παρόχων δεδομένων και Port State Control.

Ωστόσο, η διαδικασία επαλήθευσης συχνά καθυστερεί, με αποτέλεσμα, όταν εντοπιστεί το πρόβλημα, το πλοίο να έχει ήδη αλλάξει σημαία ή να έχει μεταβάλει τα στοιχεία του στο AIS.

Αναλυτές επισημαίνουν ότι ορισμένα πλοία μεταδίδουν «ό,τι θέλουν» ως προς τη σημαία και τον MMSI, εκμεταλλευόμενα κενά στη διασταύρωση δεδομένων.

«Σκιώδης στόλος»
Το φαινόμενο συνδέεται στενά με τον «σκιώδη στόλο» που διακινεί φορτία υπό καθεστώς κυρώσεων.

Η χρήση ψευδούς σημαίας προσφέρει ένα πρόσθετο πέπλο ανωνυμίας, δυσχεραίνοντας την ιχνηλάτηση ιδιοκτησίας και την επιβολή κυρώσεων.

Παράλληλα, δημιουργεί σοβαρά ζητήματα ασφάλειας, καθώς πλοία χωρίς έγκυρη νηολόγηση ή νηογνώμονα λειτουργούν ουσιαστικά εκτός διεθνούς εποπτείας.

Η Γραμματεία του IMO ζητά πλέον περαιτέρω μέτρα για την ενίσχυση της επαλήθευσης και την αποτροπή παράνομων πρακτικών.

Η αυστηροποίηση των ελέγχων, η ταχύτερη ανταλλαγή πληροφοριών και η ενίσχυση της διαφάνειας στα νηολόγια αποτελούν βασικούς άξονες των συζητήσεων.

Επιπλέον, το περιστατικό με το «Tiyara» υπενθυμίζει ότι το πρόβλημα των «ψευδών σημαιών» δεν είναι απλώς ζήτημα γραφειοκρατικής απάτης, καθώς αγγίζει τον πυρήνα της διεθνούς ναυτιλιακής διακυβέρνησης.

πηγή:naftemporiki.gr