Οι δύο πυλώνες του ΝΑΤΟ υπό το πρίσμα των εξελίξεων στην Ουκρανία.

Του Κωνσταντίνου Κύπριου*

Η έννοια του «ευρωπαϊκού πυλώνα του ΝΑΤΟ» έχει επανέλθει δυναμικά στο προσκήνιο με έμφαση την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία. Σε γενικές γραμμές, η έννοια αντικατοπτρίζει την ιδέα μιας ευρωπαϊκής άμυνας που συμπληρώνει το ΝΑΤΟ, με την προσδοκία ότι τα ευρωπαϊκά κράτη θα αναλάμβαναν μεγαλύτερη ευθύνη για την άμυνα της Ευρώπης στα πλαίσια της Ατλαντικής Συμμαχίας κατά την διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου. Στο πλαίσιο της σύγκρουσης στην Ουκρανία και των πολιτικών αλλαγών στις ηγεσίες του ΝΑΤΟ και της ΕΕ,

Η ανάπτυξη του ευρωπαϊκού πυλώνα απαιτεί: ευρύτερη οριστική προσέγγιση, ώστε να υπερβεί την έλλειψη εμπιστοσύνης, οικοδόμηση συναίνεσης με βασικούς εταίρους όπως η Γερμανία, το Ηνωμένο Βασίλειο και οι ΗΠΑ, και επιχειρησιακή υλοποίηση μέσω καλύτερου συντονισμού, ενίσχυσης της ορατότητας της ΕΕ και ανάπτυξης κρίσιμων δυνατοτήτων.

O «ευρωπαϊκός πυλώνας του ΝΑΤΟ» αναγνωρίζει την κεντρικότητα της Συμμαχίας στην ασφάλεια της Ευρώπης, ιδιαίτερα έναντι της ρωσικής απειλής. Παράλληλα, διαφοροποιείται από την έννοια της «ευρωπαϊκής στρατηγικής αυτονομίας», καθώς είναι πιο συμπεριληπτικό και διατηρεί δεσμούς με τις ΗΠΑ και το ΝΑΤΟ. Η διαφωνία μεταξύ γαλλικής και γερμανικής αντίληψης για την Eυρωπαϊκή άμυνα αποτελεί κεντρικό θέμα: η Γαλλία επιδιώκει αυτονομία και ηγεμονία, ενώ η Γερμανία κοιτάζει τα πάντα να διαμορφωθούν στα πλαίσια του ΝΑΤΟ.

Η Γαλλία διαθέτει τη δυνατότητα ηγεσίας, αλλά έχει υπολείψει σε πρακτική υλοποίηση έργων όπως η Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία Παρέμβασης (EII) και το σχέδιο ELSA. Η ενοποίηση των εθνικών, θεσμικών (ΝΑΤΟ, ΕΕ) και ad hoc ευρωπαϊκών δομών παραμένει κρίσιμη για την ενίσχυση του ευρωπαϊκού πυλώνα, ώστε η Ευρώπη να μπορέσει να αναλάβει μεγαλύτερο μερίδιο της άμυνας της, ακόμη και εν μέσω αμερικανικής εμπλοκής στον  Ειρηνικό.

Τέλος, η επιτυχία του ευρωπαϊκού πυλώνα εξαρτάται από τη συναίνεση των ευρωπαίων εταίρων και τη συνεργασία με τις ΗΠΑ και την ΕΕ. Η γαλλική αμφιθυμία απέναντι στο ΝΑΤΟ και η επιφυλακτική στάση έναντι της ΕΕ δημιουργούν έλλειμμα εμπιστοσύνης, περιορίζοντας την δυνατότητα ηγεσίας.

Ωστόσο, η αυξημένη ανάγκη για ευρωπαϊκή αυτονομία λόγω του πολέμου στην Ουκρανία και της σύμπλευσης με την  αμερικανική πολιτική παρέχει μια μοναδική ευκαιρία για την υλοποίηση μιας πραγματικά ευρωπαϊκής στρατηγικής άμυνας, που θα συνδυάζει εθνικά, ευρωπαϊκά και διατλαντικά συμφέροντα.

*Κωνσταντίνος Κύπριος

Στρατηγικός Αναλυτής