Κυριακή, Ιούνιος 07, 2020
22/05/2020

Γιατί πατρίκιοι και πληβείοι; Βιώσιμη χρηματοδότηση και ναυτιλία tramp-Κριτήρια επιλεξιμότητας δικαιούχων της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Της Δρος Άννας Μπρεδήμα
Συμβούλου Ευρωπαϊκής Ναυτιλιακής
Πολιτικής Κυπριακή Ένωση Πλοιοκτητών

Η πρόκληση της κλιματικής αλλαγής έχει άμεσες επιπτώσεις αλλά και πρωτόγνωρες απαιτήσεις από τον χώρο της ναυτιλίας. Γι αυτό και έρχεται στο προσκήνιο η «βιώσιμη χρηματοδότηση» προς υποστήριξη των πράσινων πλοίων που ανταποκρίνονται στους στόχους μείωσης των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου (GHG) του Διεθνούς Ναυτιλιακού Οργανισμού (ΙΜΟ). Τα κριτήρια επιλεξιμότητας των δικαιούχων της βιώσιμης χρηματοδότησης που έχουν χρησιμοποιηθεί μέχρι στιγμής από την Ευρωπαϊκή Ένωση και τις τράπεζες «φωτογραφίζουν» τη λειτουργία των τακτικών γραμμών και αγνοούν τις ιδιαιτερότητες της ποντοπόρου ναυτιλίας tramp, στην οποία ανήκει η συντριπτική πλειονότητα του στόλου της Ελλάδας, της Κύπρου, της Μάλτας, τριών χωρών των οποίων οι σημαίες συγκεντρώνουν ένα μεγάλο μέρος των ελληνόκτητων πλοίων. Καθώς η χρηματοδότηση της ναυτιλίας ιδίως από ευρωπαϊκές τράπεζες γίνεται ολοένα και δυσκολότερη, μια νέα εξέλιξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση (EE) μπορεί να αποτελέσει την ευκαιρία που πρέπει να αδράξει η ναυτιλία tramp για να καταστεί δικαιούχος της βιώσιμης χρηματοδότησης (sustainable financing and funding). Η δημοσίευση του Ευρωπαϊκού Green Deal της προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ursula von der Leyen έδωσε ώθηση στις διαδικασίες υιοθέτησης του Κανονισμού περί Βιώσιμης Ταξινομίας (Taxonomy) με στόχο την επίσπευσή τους. Η εξέλιξη αυτή αποτελεί μια ευκαιρία για να τεθεί η ναυτιλία tramp στον χάρτη της βιώσιμης χρηματοδότησης.

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΒΙΩΣΙΜΗΣ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗΣ
Μια σειρά προγραμμάτων πράσινης/βιώσιμης χρηματοδότησης της ναυτιλίας είδαν το φως τα τελευταία χρόνια σε ευρωπαϊκό επίπεδο με πρωτοβουλία τραπεζών και νομοθετών. Η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (European Investment Bank - ΕΙΒ) δημιούργησε τη χρηματοδότηση των πράσινων πλοίων, η Ευρωπαϊκή Τραπεζική Αρχή (European Banking Authority - ΕΒΑ), υιοθέτησε Πλάνο Δράσης για τη Βιώσιμη Χρηματοδότηση (Action Plan on Sustainable Finance) το οποίο δίνει προτεραιότητα στα πλοία με χαμηλές εκπομπές άνθρακα και βοηθά τη ναυτιλία να κάνει το σωστό για το περιβάλλον και την κλιματική αλλαγή.

CONNECTING EUROPE FACILITY
Οι ανωτέρω προτάσεις αφορούν το ευρωπαϊκό ship financing αλλά και το ship funding όπως αποτυπώνεται στο Connecting Europe Facility (CEF) το πρόγραμμα Horizon Europe 2020, την παράταση των ΤΕΝ-Τ, τις εξελίξεις των Motorways of the Seas. To Connecting Europe Facility (CEF) Green Guarantee Fund παρέχει χρηματοδότηση δάνεια/επιχορηγήσεις σε πλοία που δραστηριοποιούνται γύρω από την Ευρώπη, δηλαδή πρόκειται για τη ναυτιλία μικρών αποστάσεων (short sea shipping). Οι δικαιούχοι βάσει των υφιστάμενων κριτηρίων είναι κυρίως οι εταιρείες τακτικών γραμμών πλοίων containers και η ναυτιλία μικρών αποστάσεων. Ο μεγάλος απών είναι η ναυτιλία tramp. Τα λεγόμενα blending calls του CEF (ΕΙΒ) ζητούν να αποδεικνύεται η προστιθέμενη αξία για την Ευρώπη από τη δραστηριότητα του πλοίου. Οι δραστηριότητες που επιχορηγούνται είναι η εγκατάσταση επί νεότευκτων πλοίων/συστημάτων πρόωσης με LNG, ηλεκτρισμό/υδρογόνο ή διπλών καυσίμων (παραδοσιακά καύσιμα με νέα καύσιμα) τοποθέτηση εξοπλισμού εκ των υστέρων, retrofitting σε υφιστάμενα πλοία, αγορά/εγκατάσταση ναυτιλιακού εξοπλισμού π.χ scrubbers για εκπομπές Sox, συστήματα καθαρισμού έρματος (ballast water management) και έρευνα σε εναλλακτικά καύσιμα.

ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΒΙΩΣΙΜΗΣ ΤΑΞΙΝΟΜΙΑΣ
Η πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής περί του Κανονισμού Ταξινομίας προβλέπει ένα ενιαίο σύστημα κατάταξης των περιβαλλοντικά βιώσιμων χρηματοδοτικών υπηρεσιών. Η ταξινομία αφορά όλους τους κλάδους της οικονομίας συμπεριλαμβανομένης της ναυτιλίας. Πρόκειται για ένα οριζόντιο θέμα και ο Κανονισμός Ταξινομίας είναι οριζόντιος κανονισμός-πλαίσιο που παρέχει ορισμούς των πράσινων οικονομικών δραστηριοτήτων. Στο επίπεδο I ορίζονται οι βασικές αρχές στο επίπεδο 2 με κατ εξουσιοδότηση Κανονισμό (Regulation) θα καθοριστούν οι οικονομικές δραστηριότητες και τα εξειδικευμένα κριτήρια ανά τομέα και υποτομέα (π.χ των θαλάσσιων και αεροπορικών μεταφορών). Ο Κανονισμός Ταξινομίας που αναμένεται να εκδοθεί την 1/6/2020 με ισχύ το 2021, θα είναι καθοριστικός για τις μετέπειτα εξελίξεις στον τομέα της βιώσιμης χρηματοδότησης της ναυτιλίας.

ΝΑΥΤΙΛΙΑ TRAMP
Τα κριτήρια της επιλεξιμότητας της βιώσιμης/πράσινης χρηματοδότησης πρέπει να λάβουν υπόψη τους τις ιδιαιτερότητες της λειτουργίας της ποντοπόρου ναυτιλίας tramp. Ο κατ εξουσιοδότηση Κανονισμός Ταξινομίας αποτελεί την ευκαιρία της ναυτιλίας tramp Τα υφιστάμενα κριτήρια στις ανωτέρω αξιόλογες πρωτοβουλίες «φωτογραφίζουν» τις δραστηριότητες και τον τρόπο λειτουργίας των τακτικών γραμμών. Δηλαδή χρησιμοποιούνται ως κριτήρια επιλεξιμότητας ο συχνός κατάπλους σε ευρωπαϊκούς λιμένες, οι επενδύσεις σε υποδομή ευρωπαϊκών λιμένων, η δημοσίευση ισολογισμών των ναυτιλιακών εταιρειών, οι εισηγμένες σε χρηματιστήρια ναυτιλιακές εταιρείες. Η συντριπτική πλειονότητα των ναυτιλιακών εταιρειών πλοίων tramps (bulk carriers-tankers) δεν είναι εισηγμένη σε χρηματιστήρια και δεν δημοσιεύουν ισολογισμούς. Τα πλοία tramps κινούνται σε παγκόσμια κλίμακα χωρίς τακτά γεωγραφικά δρομολόγια που να περιλαμβάνουν ευρωπαϊκά λιμάνια. Οι επενδύσεις σε λιμενικές υποδομές στην Ευρώπη είναι φαινόμενο που αφορά τα πλοία τακτικών γραμμών τα οποία έχουν συχνές προσεγγίσεις. Όπως διαπιστώνεται η ναυτιλία τακτικών γραμμών επειδή είναι πιο «ορατή» για τους Ευρωπαίους αξιωματούχους είναι η μόνη που θα επωφελείται από τα υφιστάμενα κριτήρια επιλεξιμότητας. Νέα κριτήρια θα πρέπει να προστεθούν εναλλακτικά προς τα υφιστάμενα για να ανταποκριθούν στη λειτουργία της ναυτιλίας tramp. Η συχνότητα προσεγγίσεων σε ευρωπαϊκά λιμάνια θα μπορούσε να υπολογιστεί όχι για το ίδιο πλοίο σε διάστημα ενός έτους αλλά για το σύνολο των πλοίων που ανήκουν στον ίδιο διαχειριστικό όμιλο - ή ευρωπαϊκή σημαία των πλοίων θα μπορούσε να αποτελέσει ένα εναλλακτικό κριτήριο. Οι πληρωμές των πλοίων για υπηρεσίες του ναυτιλιακού πλέγματος (cluster) στα ευρωπαϊκά λιμάνια θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν ως νέο κριτήριο (π.χ πληρωμές για λιμενικά τέλη, πρακτορεύσεις, τροφοδοσίες, επισκευές, ασφαλίσεις, νηογνώμονες, πραγματογνώμονες). Η ναυτιλία tramp δεν περιορίζεται σε μεταφορές μεταξύ ευρωπαϊκών λιμένων και σε στενά γεωγραφικά πλαίσια. Το πεδίο των δραστηριοτήτων της είναι η υφήλιος. Μπορεί να μην έχει συχνότητα κατάπλου σε ευρωπαϊκά λιμάνια ή επενδύσεις σε ευρωπαϊκή λιμενική υποδομή. Μπορεί να μην ανήκει σε εταιρείες εισηγμένες σε χρηματιστήρια ή σε δημοσίευση ισολογισμών. Παρ όλα αυτά η ναυτιλία αυτή αντιστοιχεί με το 70% του παγκόσμιου στόλου και ευρωπαϊκού στόλου από πλευράς χωρητικότητας, συνεισφέρει στο Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν των κρατών-μελών της EE, απασχολεί εργαζομένους στην ξηρά και στη θάλασσα, χρησιμοποιεί τις υπηρεσίες του ναυτιλιακού πλέγματος (cluster) δραστηριοτήτων και προωθεί τη γεωπολιτική σημασία της EE παγκοσμίως. Επιπροσθέτως τα πλοία που δραστηριοποιούνται κατά κύριο λόγο στη ναυτιλία tramp είναι φορτηγά και δεξαμενόπλοια, δηλαδή πλοία με καλύτερο περιβαλλοντικό profile από πλευράς εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου (GHG) συγκρινόμενα με τα πλοία containers της ναυτιλίας τακτικών γραμμών. Συνεπώς τα κριτήρια επιλεξιμότητας των βιώσιμων ευρωπαϊκών χρηματοδοτήσεων (Funding/Financing) πρέπει να λάβουν υπόψη τις ιδιαιτερότητες της λειτουργίας της ναυτιλίας tramp. Απαιτείται άμεση επανεξέταση των κριτηρίων επιλεξιμότητας για να συμπεριληφθούν οι ιδιαιτερότητες της ναυτιλίας tramp στον κατ εξουσιοδότηση Κανονισμό Ταξινομίας. Μετά από σχετική πρόταση των Κυπρίων εφοπλιστών που συμμετέχουν στην Ευρωπαϊκή Ένωση Εφοπλιστικών Ενώσεων (ECSA) διά της Joint Cyprus Shipowners Association, η ECSA στο υπόμνημά της περί Κανονισμού Ταξινομίας προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή τονίζει την ανάγκη να εξευρεθούν κριτήρια επιλεξιμότητας δικαιούχων κατάλληλα για όλες τις κατηγορίες πλοίων και για όλες τις δραστηριότητες της ναυτιλίας ώστε να περιληφθεί και η ναυτιλία tramp στα προγράμματα βιώσιμης ναυτιλιακής χρηματοδότησης.

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ
Η Ελλάδα, η Κύπρος και η Μάλτα με κατεξοχήν ναυτιλίες tramp, πρέπει να αδράξουν την ευκαιρία σε κρατικό και εφοπλιστικό επίπεδο και να επινοήσουν τα κατάλληλα κριτήρια επιλεξιμότητας για τη ναυτιλία tramp ώστε να περιληφθεί στα προγράμματα βιώσιμης ναυτιλιακής χρηματοδότησης τα οποία να προωθήσουν προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τις ενδιαφερόμενες τράπεζες. Πεδίον δόξης λαμπρόν για την ελληνική ευρηματικότητα.

 

logo

Εγγραφείτε στο Newsletter μας