Τρίτη, Ιανουάριος 21, 2020
29/12/2019

Πρόσω ολοταχώς στη νέα δεκαετία

Του κ Θεόδωρου Βενιάμη*

Veniamis thodorosΚοιτώντας μπροστά, με ορίζοντα την προσεχή δεκαετία, η ναυτιλιακή βιομηχανία καλείται να αντιμετωπίσει μια σειρά σημαντικών προκλήσεων, που συνδέονται άμεσα με την οικονομία, το περιβάλλον και το ανθρώπινο δυναμικό. Αποδίδοντας ιδιαίτερη σημασία στη συνεισφορά της ναυτιλίας στην παγκόσμια οικονομία, μέσω της οποίας διεξάγεται το 90% περίπου του παγκόσμιου εμπορίου, θα πρέπει να τονισθεί ότι απαιτείται ένα σταθερό διεθνές πλαίσιο λειτουργίας με μακροπρόθεσμη προοπτική, προκειμένου η ναυτιλία να ανταποκριθεί αποτελεσματικά στις νέες προκλήσεις. Το διεθνές εμπόριο και ειδικότερα το θαλάσσιο εμπόριο μπορούν να ευημερήσουν σε ένα περιβάλλον ελεύθερης πρόσβασης στις αγορές, χωρίς διακρίσεις και περιορισμούς από την επιβολή κρατικών μονομερών, διμερών ή περιφερειακών μέτρων.

Σήμερα, δυστυχώς, η αναβίωση προστατευτικών εμπορικών πρακτικών και η λήψη μέτρων και αντιμέτρων από ορισμένα κράτη που επιδίδονται σε εμπορικούς ανταγωνισμούς έχουν δυσμενείς επιπτώσεις στην παγκόσμια οικονομία και κατά συνέπεια στο διεθνές θαλάσσιο εμπόριο. Τέτοιου είδους εμπορικές ανππαραθέσεις και εμπόδια πρέπει να εκλείψουν. Προς τούτο, ο ρόλος του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου θα πρέπει να ενισχυθεί, ούτως ώστε να ανταποκριθεί σης ανάγκες του παγκόσμιου εμπορίου και να συμβάλει στην περαιτέρω φιλελευθεροποίηση όσον αφορά την παροχή ναυτιλιακών υπηρεσιών. Σημαντικό ρόλο μπορεί να επιτελέσει και η Ευρωπαϊκή Ενωση με τη σύναψη συμφωνιών με τρίτες χώρες με σκοπό την ανεμπόδιστη πρόσβαση στις διεθνείς αγορές φορτίων.

Ωστόσο, η μεγαλύτερη πρόκληση που θα αντιμετωπίσει η ναυτιλία τα προσεχή χρόνια είναι η αντιμετώπιση του προβλήματος της κλιματικής αλλαγής. Ο διεθνής εφοπλισμός, τηρώντας υπεύθυνη και εποικοδομητική στάση, έχει δεσμευθεί για τη μείωση των συνολικών εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου από τα πλοία κατά 50% μέχρι το 2050 σε σύγκριση με τις εκπομπές του 2008, σύμφωνα με τη Στρατηγική του ΙΜΟ, ο οποίος αποτελεί το εξειδικευμένο όργανο των Ηνωμένων Εθνών για τη ναυτιλία. Ήδη, στον ΙΜΟ εξετάζεται η ανάπτυξη βραχυπρόθεσμων και μεσοπρόθεσμων μέτρων μέχρι το 2030. 0 διεθνής εφοπλισμός, μέσω του Διεθνούς Ναυτικού Επιμελητηρίου, ανακοίνωσε πρότασή του, την οποία θα υποβάλει στον ΙΜΟ και η οποία αφορά τη δημιουργία του πρώτου συμμετοχικού ναυτιλιακού Ταμείου Έρευνας και Ανάπτυξης, με σκοπό την εξάλειψη των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα (C02) από τα πλοία. Η πρόταση προβλέπει τη χρηματοδότηση του Ταμείου από ναυτιλιακές εταιρείες διεθνώς με ποσό 5 δισ. δολ. ΗΠΑ περίπου κατά την προσεχή δεκαετία. Μακροπρόθεσμα, η έρευνα και ανάπτυξη νέων τεχνολογιών πρόωσης, καθώς και η παραγωγή νέων καυσίμων, χωρίς άνθρακα, είναι σημαντικά βήματα για την πλήρη απεξάρτηση της ναυτιλίας από τον άνθρακα και για τη βιωσιμότητα της διεθνούς ναυτιλίας. Πρόσφατα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανακοίνωσε την Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία (EU Green Deal), την οποία ο ευρωπαϊκός εφοπλισμός χαιρετίζει. Η Ευρωπαϊκή Ενωση θα πρέπει να αναλάβει πρωταγωνιστικό ρόλο και αξιοποιώντας τη Συμφωνία αυτή να συνεισφέρει εποικοδομητικά στις σχετικές διεργασίες στον ΙΜΟ, λαμβάνοντας υπόψη τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του τομέα των θαλασσίων μεταφορών, ούτως ώστε, μέσα από ένα κανονιστικό πλαίσιο παγκόσμιας εφαρμογής, η ευρωπαϊκή ναυτιλία να παραμένει ανταγωνιστική και να ανταποκρίνεται στις διεθνείς προκλήσεις.

Εξίσου σημαντική πρόκληση είναι η εφαρμογή από το 2020 του κατώτατου ορίου 0,5% σε θείο των ναυτιλιακών καυσίμων. Η Ένωσις Ελλήνων Εφοπλιστών επισήμανε εγκαίρως στη διεθνή ναυτιλιακή κοινότητα τα προβλήματα που σχετίζονται με τη διαθεσιμότητα και την ασφάλεια των ναυτιλιακών καυσίμων. Εάν τα ζητήματα αυτά δεν επιλυθούν καταλλήλως σε παγκόσμιο επίπεδο, είναι πολύ πιθανόν να υπάρξουν σοβαρά ναυτικά ατυχήματα, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για την ασφάλεια των πλοίων και των ναυτικών, καθώς και με σοβαρές επιπτώσεις στο περιβάλλον. Την ευθύνη φέρουν οι πετρελαϊκές εταιρείες, οι οποίες θα έπρεπε ήδη να είχαν διαθέσει στην παγκόσμια αγορά επαρκείς ποσότητες ασφαλών και πιστοποιημένων καυσίμων για τα πλοία. Από την άλλη πλευρά, σημαντικό μερίδιο ευθύνης, σε ό,τι αφορά τη μείωση των αερίων εκπομπών διοξειδίου του θείου, αναλογεί στους ναυλωτές που έχουν κύριο λόγο στη λειτουργία του tramp/bulk shipping, καθώς και στους άλλους εμπλεκόμενους φορείς στη μεταφορική αλυσίδα (κατασκευαστές μηχανών, ναυπηγεία, ασφαλιστές). Στο σημείο αυτό, πρέπει να επισημανθεί ότι μείζον ζήτημα και πρόκληση για τη ναυτιλία τα επόμενα χρόνια είναι το θέμα της χpηματοδότησης της ναυτιλιακής επιχείρησης. Η κρίση του τραπεζικού συστήματος στις αρχές του 2008 και οι ανασφάλειες που προκάλεσε, οδήγησαν στη θέσπιση ενός νέου καθεστώτος λειτουργίας του διεθνούς χρηματοπιστωτικού συστήματος, το οποίο δημιουργεί ένα νέο περιβάλλον για τη χρηματοδότηση των ναυτιλιακών επιχειρήσεων. Το θέμα είναι ιδιαίτερα σοβαρό και απαιτείται να λαμβάνονται υπόψη τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της ναυτιλίας και οι ρυθμίσεις των Διεθνών Συμβάσεων του ΙΜΟ, που απαρέγκλιτα εφαρμόζουν οι ναυτιλιακές επιχειρήσεις για τα πλοία τους.

Τέλος, ένα εξίσου σημαντικό ζήτημα είναι αυτό του ανθρώπινου παράγοντα στα πλοία. Εχουμε ήδη εισέλθει σε μια νέα εποχή με ιδιαίτερες απαιτήσεις, όπου η ζήτηση ναυτικών με υψηλού επιπέδου δεξιότητες δεν θα καλύπτεται, απαραιτήτως, από την εκάστοτε προσφορά. Τούτο καθιστά επιβεβλημένη τη δημιουργία ενός σύγχρονου εκπαιδευτικού συστήματος, που θα προάγει την απόκτηση δεξιοτήτων από τα αυριανά στελέχη της ναυτιλίας, δίνοντάς τους τη δυνατότητα να ανταπεξέλθουν στις ανάγκες των ραγδαίων ρυθμών ανάπτυξης της τεχνολογίας. Για την ελληνική ναυτιλία, η διατήρηση της ναυτικής τεχνογνωσίας που έχει αναπτυχθεί διαχρονικά παραμένει υψηλή προτεραιότητα. Η αναβάθμιση και ο εκσυγχρονισμός της συστήματος της ναυτικής μας εκπαίδευσης αποτελεί πρόκληση, αλλά και μια πρόσκληση προς την ελληνική νεολαία να επιλέξουν το ναυτικό επάγγελμα, γεγονός το οποίο αναμφίβολα θα συμβάλει στην αναβίωση της ναυτοσύνης της πατρίδας μας.

Εν όψει των νέων προκλήσεων, είμαι βέβαιος ότι η ελληνόκτητη ναυτιλία, ένας παραγωγικός πυλώνας δύναμης για τη χώρα μας με διεθνή αναγνώριση, θα μπορέσει να ανταποκριθεί με συνέπεια και επιτυχία. Για τους Έλληνες εφοπλιστές, η επένδυση στον ανθρώπινο παράγοντα και στην καινοτομία, μέσα από ένα σταθερό και αξιόπιστο διεθνές νομοθετικό πλαίσιο, είναι ζωτικής σημασίας θέματα για τη βιωσιμότητα και την ανταγωνιστικότητα της ναυτιλιακής μας βιομηχανίας. Οσον αφορά το μέλλον της ελληνικής ναυτιλίας, προμηνύεται αισιόδοξο δεδομένου ότι οι νεότερες γενιές διακατέχονται από τις ίδιες αρχές της ναυτικής μας παράδοσης και διατηρούν ισχυρούς δεσμούς με τον κλάδο. Εξάλλου, το «μυστικό» της επιτυχίας των Ελλήνων εφοπλιστών βρίσκεται στα «γονίδια» της ναυτοσύνης μας, στο δημιουργικό και ανήσυχο πνεύμα, και στην αποφασιστικότητα που μας διακρίνει αιώνες τώρα και μας οδηγεί σε επιτυχίες, ακόμη και μέσα από αντίξοες καταστάσεις.

*Ο κ. Θεόδωρος Βενιάμης είναι πρόεδρος της Ένωσης Ελλήνων Εφοπλιστών

logo

Εγγραφείτε στο Newsletter μας